شهرستان ایوان (به کردی: ئه‌یوان، Eyvan) در شمال استان ایلام قرار دارد و مرکز آن شهر ایوان است. از شمال به استان کرمانشاه واز غرب به کشور عراق منتهی می‌شود [۱]. مردم آن کرد کلهر بوده و شیعه هستند.این شهرستان از مراکز اصلی ایل کلهر می‌باشد.ایل کلهر از شمال به محدوده ایلهای کرند، گوران و گوران بان زرده، از ناحیه جنوب به حوزه حکومتی والی پشتکوه (استان ایلام کنونی)، از طرف مغرب به خاککردستان عراق (مندلی و خانقین)، همچنین به قشلاق ایل سنجابی و قشلاق ایل کرند، از جانب مشرق به ییلاق ایل زنگنه و قسمتی از ییلاق ایل سنجابی (مایدشت) و در واقع جنوب شهر کرمانشاه، محدود می‌شود. افراد این ایل که در واقع بزرگ‌ترین ایل در غرب کشور محسوب می‌گردد. در شهرستان های ایوان غرب، اسلام آباد، گیلانغرب، و بخش‌هایی از :کرند، نفت شهر(نفت شاه سابق)، سومار، گهواره، ماهیدشت، ودر دهستان قلعه شاهین سرپل ذهاب و نصر آباد قصرشیرین و تمامی نواحی وحومه مکانهای یاد شده ساکن هستند.بنابر اسناد تاریخی زیادی ایوان غرب مرکز اصلی ایل کلهر بوده‌است، همچنین در زمان های گذشته طوایف بزرگی همچون منصوری(مسیوری)، کولسوند، قلخانی، کلیایی و قوچمی، مومه ای، سوماری، زینل خانی ،باسکله ای و….. که بیشتر شان از( هفت ماله بان سیری کلهر ایوان غرب)میباشند در مناطق ذکر شده ساکن شدند.آب و هوای کوهستانی دارد و دارای رشته کوه‌هایی از زاگرس بنام بانکول، مانشت و شیره زول است که پوشیده از جنگلهای انبوه بلوط، بنه، زالزالک، و بادام کوهی است و انواعی از گیاهان دارویی و گلها در طبیعت آن یافت می‌شود . دارای چشمه‌ها و رودخانه‌ای به نام گنگیر(در حال حاضر بدون آب) می‌باشد. بهاری دل انگیز دارد و دارای آثار باستانی مر بوط به دوره ساسانیان و اسلامی است.

این شهرستان دارای دو بخش و چهار دهستان است:

نقاط شهری: ایوان

نقاط شهری: زرنه

آثار باستانی موجود در ایوان:

1).آتشکده “سه پا”: این بنای تاریخی دارای ایوانی مربع شکل به اندازه 5×5 متر و ارتفاع حدودا 10 متر می‌باشد. قطر دیوارهایش یک متر، دارای آتشدان و در قسمت فوقانی، سوراخ‌هایی وجود دارد که شاید برای خروج دود حاصل از سوخت باشد. اطراف این بنا به وسیله حیاطی محصور بوده ولی اکنون به علت عوامل طبیعی و غیر طبیعی تخریب شده‌است. این بنا از سنگ و ساروج و گچ ساخته شده‌است و نوع معماری آن مربوط به دوره ساسانی است.

آتشکده در ساحل جنوبی رودخانه «گه نگیر» و با فاصله تقریبا 700 متر از ان قرار گرفته‌است و در داخل دشتی کوچک قرار دارد که به احتمال زیاد در اطراف این آتشکده، منازل مسکونی زیادی وجود داشته‌است. زمین‌های حاصلخیز و آبرفتی اطراف آتشکده به احتمال زیاد وقف آن بوده‌است.

این آتشکده دارای چهار دروازه به طرف چهار جهت اصلی می‌باشد و همانند آتشکده دوره ساسانی در شهرستان قصر شیرین است. http://aks98.com/images/54780898323944366212.jpg در مقابل آتشکده مذکور و در داخل رودخانه «گه نگیر»، سنگ بلندی وجود دارد که ارتفاع آن حدود 12 متر و قطرش 6 متر می‌باشد که بسیار دیدنی است. سنگ دیگری با ارتفاع کمتر در شرق آن واقع شده که در اثر عوامل فرسایش کج شده‌است. منبع: (ایلام از آغاز تا سقوط قاجاریه دکتر مرتضی اکبری )

2).طاق شیرین و فرهاد:

http://t1.gstatic.com/images?q=tbn:ANd9GcSidR8DXOBaC5PZHG6OXFB49ldQ035wMtb2yDGdnvNMDufJknxH

سکونت در شهر ایوان از قدمت زیادی برخوردار است. بر اساس اسناد تاریخی، شهرستان ایوان قبل از اسلام تحت عنوان اریومان یا ماسبندان شهرت داشته و آثار تاریخی فراوانی داشته‌است که همگی گویای قدمت آن می‌باشد. از نظر زبانی مردم شهرستان ایوان که در مجاورت استان کرمانشاه واقع شده دارای لهجه کلهری یا گورانی هستند که در استان کرمانشاه رایج می‌باشد. ضمن اینکه اکثریت مردم این شهرستان با زبان فارسی آشنایی کامل دارند و می‌توانند به زبان فارسی صحبت کنند لیکن گروه قومی فارسی زبان در سطح شهرستان وجود ندارد. از نظر جمعیت شهرستان ایوان دارای 47958نفرو 10065خانوار می‌باشد که از این تعداد 30809نفر ساکن شهر و 17149نفر ساکن روستا هستند. همچنین بعد خانوار شهرستان 76/4نفر می‌باشد و تراکم خالص جمعیتی آن 6/214نفر در هکتار می‌باشدنسبت جنسی برابر با 102نفر به عبارتی در مقابل هر 100زن 102نفر مرد وجود داشته‌است.و نسبت سنی جمعیت از 0تا 65سال و بیشتر آن در نقاط شهری30809 و در نقاط روستایی 18591نفر می‌باشدو بیشترین گروه سنی بین64-15سال قرار دارد. بررسی آمارها نشان می‌دهد که در سال 1375درصد باسوادی در گروه سنی 6تا10ساله 63/96درصد بوده این در حال است که در سال 1385 این نسبت 4/96درصد بوده‌است 23/0درصد کاهش یافته‌است که نشاندهنده کاهش زادوولد بوده‌است. با توجه به تفاوت رشد مطلق جمعیت شهرستان ایوان با رشد طبیعی آن می‌توان گفت در مجموع مهاجرت به این شهرستان وجود داشته باشد، چنانکه مطالعه روند گذشته آن تا سال 1370مؤید این امراست ولی از سال 1370به بعد اندکی مهاجر فرستی نشان می‌دهد که بنظر می‌رسد ناشی از خروج جنگزدگان باشد به همین علت در پیش بینی جمعیت آینده شهرستان در یک حالت موازنه مهاجرتی فرض شده است(طرح جامع شهرستان،1376: 65). در آبان ماه1385، جمعیت فعال (افراد شاغل و بیکار) 74/37 درصد از جمعیت 10ساله و بیشتر شهرستان را تشکیل می‌داده انداین نسبت برای مردان وزنان به ترتیب 64/61 و 59/13درصد بوده‌است. نرخ فعالیت جمعیت 10ساله و بیش تر در نقاط شهری ، 33/38 درصد و در نقاط روستایی 71/36درصد بوده‌است . در بحث گروههای عمده فعالیت شاهدکاهش اشتغال در بخش کشاورزی و افزایش مشاغل صنعتی و خدماتی رادر شهرستان هستیم. از آنجایی که حدودنیمی از جمعیت شهرستان در نقاط روستایی زندگی می‌کنند وکشاورزی محوری ترین واساسیترین فعالیت آنان تلقی می شود کاهش اشتغال در بخش کشاورزی شهرستان جای تامل بسیاری دارد.بیانگر گرایشات زیاد جامعه روستایی به سمت مشاغل درآمدزا و زود بازده می باشد .یا اینکه اساساً بخش کشاورزی از کشش لازم برای اشتغال زایی برخوردار نیست . در هر حال کاهش مشاغل تولیدی در جامعه روستایی بیانگر علائم خوبی در اقتصاد آنان نمی باشد.بنابراین می‌بایستی دولت با سیاستهای تضمین قیمت محصولات کشاورزی، حمایتهای مالی کشاورزان درجهت تقویت توان مالی آنان درتهیه ادوات ونهاده‌ها (کود، سم و..) و سیاستهای تشویقی از سهم از کاهش سهم اشتغال در این بخش جلوگیری کند. ) منبع: سایت خبری فرهگی شهرستان ایوان www.eyvanonline.in به نقل از پایان نامه مظفری استان ایلام حدود 20133 کیلومتر مربع وسعت دارد که در حدود 2/1 درصد از مساحت کل کشور را شامل می‌شود. این استان در غرب رشته کوههای زاگرس بین 31درجه و 58 دقیقه تا 34درجه و 15 دقیقه عرض شمالی و 45 درجه و 24 دقیقه تا 48 درجه و 10 دقیقه طول شرقی از نصف النهار گرینویچ در گوشه غربی کشور واقع شده‌است.(نقشه شماره1-3) استان ایلام دارای موقعیتی کوهستانی و کوهپایه‌ای است که از سمت غرب و جنوب به جلگه‌های پست و هموار (بین النهرین) و جلگه خوزستان مشرف است. در شرق استان، دره رودخانه سیمره بعنوان یک عامل طبیعی در تقسیمات سیاسی و طبیعی این استان نقش مهمی دارد. بخشی از ایل هلشی نیز ایجا ساکن هستند. استان ایلام از جنوب با استان خوزستان، از شرق با لرستان و از شمال با کرمانشاه مجاورت دارد کشور عراق در غرب این استان واقع شده‌است. رشته کوه کبیر کوه مهم ترین عامل توپوگرافی در این استان است که علاوه بر جداسازی سرشاخه‌ها و رودخانه‌های حوزه رودخانه سیمره در شرق و شاخه‌های فرعی که بطور جداگانه در غرب این رشته کوه جاری هستند و وارد کشور عراق می‌شوند، در تقسیمات کشوری این استان نقش مهمی دارد. این رشته کوه در پیش رس جریانات مرطوب غربی قرار دارد و به همراه سایر قلل و ارتفاعات استان از بارش کافی برخوردار است . به همین جهت، پوشش گیاهی خوب و بویژه بلوط- که تیپ جنگلهای زاگرس است- در این استان نمود کامل دارد. در وضع موجود، این استان شامل 8شهرستان، 21شهر، 20بخش و 40دهستان می‌باشد(مهندسین مشاورکرباس بنا، 1385 :2-1). منبع :www.eyvanonline.in سایت خبری شهرستان ایوان

ایوان یکی از مناطق قدیمی ایران است .وجود غارهای بزرگ که به احتمال زیاد ، زمانی جایگاه انسانهای غارنشین بوده است محل سکونت انسانهای زیادی در طول تاریخ بوده است و از زمانهای باستان تا به حال به اسامی مختلفی مشهور بوده است . راولینسون در سفرنامه خود در مورد ایوان چنین می نویسد : (( چنین به نظر می رسد که جلگه آریوخ قدیمی ترین نام برای منطقه ایوان بوده تا قبل از قرن سیزدهم میلادی اینجا به نامآریوحان شهرت داشته است . و… بنیامین تودله از این منطقه به عنوان آرین یاد می کند . به نظر می رسد پیش از حمله اسکندر مقدونی نام آریوخ به سبد sabad که جمع آن سبدان sabadan است تغییر نموده است که با پیشوند ماه و به صورت ماه سبد و یا ماسبدان در آمده است )). این منطقه در زمان تسلط اردشیر بابکان ، اولین پادشاه ساسانی ، یکی از مناطق ماه سبدان بوده که هنگام تسلط مسلمانان ، اعراب دو کلمه ماه و سبدان را با هم ترکیب نموده و حرف (( د )) را به (( ذ )) تبدیل نموده و آن را ماسبذان نامیدند . ابودلف در سفرنامه خود می نویسد : ((از طرز به سوی راست به ماسبذان و مهرجان قذق می روند که شامل شهرهای متعدد از جملهآریوحان است.این شهر ، در دشتی میان کوه های پر از درخت واقع است و آب آن به ((بندنیجین)) که نام شهر امروزی مندلی در کشور عراق است ، می ریزد )). تنها رودخانه ای که آب آن به مندلی می ریزد آب رودخانه گنگیر است که از ایوان سرچشمه می گیرد. پس طبق نظر ابودلف این منطقه آریوحان نام داشته است . قبل از ورود رضاخان به ایوان این شهر جوی دزد یا جودز نامیده می شد و هنگام ورود رضا خان به ایوان نام جوی زر را برای مرکز شهر انتخاب کرد و بعد به نام باغ شاه معروف گردید . آنگاه دوباره لفظ ایوان بر مرکز شهر اطلاق گردید که الآن به همین نام شناخته می شود. از نظر لغوی ایوان دارای معانی گوناگونی است مانند:صفه و طاق -خانه پیش گشاده-درگاه-طاق بلند و نشستن گاه پادشاهان می باشد. شهر قدیمی ماسبذان در این شهرستان قرار دارد. شهر تاریخی زرنه از توابع این شهرستان است. شهر ایوان مراکز اصلی ایل بزرگ کلهر و گویش آن ها کردی کلهری می باشد. در این شهر تپه‌های باستانی مربوط به دوره ساسانی، قبرستان هلوچ، طاق شیرین و فرهاد،آتشکده سیاهگل و … در این شهر واقع است. این شهر دارای آب و هوایی معتدل است ودر کنار جنگلهاییزاگرس مابین دو کوه بانکول و شیرازول قرار دارد. این شهرستان در ۱۳۰ کیلومتری کرمانشاه و ۴۵ کیلومتری ایلامقرار دارد. این شهر دارای دانشگاه آزاد اسلامی، پیام نور و جامع علمی کاربردی است. در حال حاضر این شهر پس از شهر ایلام مرکز استان ایلام دومین شهر بزرگ استان می باشد.

مهم ترين جاذبه هاي گردشگري شهرستان ايوان:

– آتشكده سياهكل در روستاي سياهكل ( 19 كيلومتري غرب ايوان(

– طاق شيرين و فرهاد در منطقه كوشك ( 25 كيلومتري غرب ايوان )

– آثار تاريخي روستاي سرتنگ ( 18 كيلومتري غرب ايوان )

– شهر تاريخي جوي زر ( 5 كيلومتري شرق ايوان )

– تفرجگاه ييلاقي خوران ( 5 كيلومتري جنوب غربي شهر ايوان )

– تفرجگاه جنگلي منطقه سراب ايوان ( 10 كيلومتري شرق ايوان )

– غار طلسم در سراب ايوان ( 6 كيلومتري شرق ايوان )

– شكارگاه شيرازول ( 4 كيلومتري جنوب غربي ايوان )

– دره زيبا و طبيعي دانوك ( 10 كيلومتري غرب ايوان )

– چشمه سفيد در كوه هاي مانشت ( 13 كيلومتري شرق ايوان )

– زيارتگاه سيد عبدالله در نزديكي سراب ايوان ( 10 كيلومتري جنوب شرقي )

– زيارتگاه حاجي حاضر ( 10 كيلومتري غرب ايوان )

 در شش كيلومتري جنوب شرقي شهر ايوان و در دامنه كوههاي « شيره زول » بقعه اي به چشم مي خورد . اين بقعه سيد عبدلله نام دارد . در دامنه كوه و اطراف بقعه درّه اي زيبا و چشمة پر آبي قرار گرفته است كه بر جذابيت بقعه افزوده است . فاصلة آن تا جادة اصلي ايلام كرمانشاه دو كيلومتر است. قبلاً در اين مكان ساختماني احداث نشده بود ، بلكه مقبره در زير درختي تنومند قرار گرفته بود و اطراف آن را سنگ چين كرده بودند . در سال 1330 ساكنين روستاهاي اطراف اطاق كوچكي بر روي قبر ساختند . سال 1370 بناي جديد احداث گرديد . اين بنا « به صورت شش ضلعي ساخته شده و داراي گنبد دو پوش پيازي شكل است . گنبدش بر روي شش پايه و در وسط بقعه قرار گرفته است . در زير گنبد قبري وجود دارد كه ضريح فلزي جديدي بر روي آن نصب شده است . دو مناره در طرفين – شرق و غرب – اين بناي شش ضلعي قرار گرفته است . در ورودي اصلي در ضلع شمالي بنا مي باشد. در داخل بقعه نوشته اي قرار گرفته است كه نسب شناسي صاحب بقعه را اينگونه معرفي مي كند : « سيد عبد الله بن محمد بن الحسين بن احمد بم محمود بن غياث الدين بن مجد الدين بن نور الدين بن سعد الدين بن عيسي بن موسي بن عبدالله بن الامام موسي كاظم عليه السلام » اما در جاي ديگر چنين آمده است : « عبدالله يا عبيدالله اعرج بن عبدالله بن حسين اصغر بن امام زين العابدين . كنيه اش ابو علي بوده و چون پايش ناقص بوده وي را « اعرج » گفته اند. نقل كرده اند كه سيد عبدالله در اين محل در سن چهل سالگي به شهادت رسيده است . و از وي چهار پسر به نامهاي : جعفر ، محمد ، علي ، حمزه به يادگار مانده است . مردم شهرستانهاي ايلام و ايوان اين زيارتگاه را گرامي مي دارند . و به زيارتش مي پردازند . فصل بهار بر تعداد زايرينش افزوده مي شود و روزهاي تعطيل نيز زايرين زيادي دارد . درخت كهنسالي در نزديكي بقعه وجود دارد كه زنان و دختران براي بر آورده شده نيازشان پارچه هاي زيادي بر شاخه هاي آن آويخته اند . كرامات زيادي براي « سيد عبدالله » نقل مي كنند ، بيشتر آنها در ارتباط با علاج بيماريهاي صعب الاعلاج و شفاي بيماري هاي روحي و رواني مي باشد . تحقيقات به عمل آمده از بزرگان و خبرگان محلي نشان مي دهد كه همگي براي امام زاده سيد عبدالله (ع) شأن و منزلت خاصي قائلند و اين به واسطه ارادت و محبتي است كه افراد ، نسبت به ائمه اطهار (ع) و فرزندان آنها دارند ، آنها اظهار داشتند حتي گذشتگان ما هم به وجو امام زاده سيد عبدالله (ع) در اين مكان اقرار كرده اند و براي اين مكان احترام ويژه اي قائل بوده اند . مردم شهرستان ايوان و ساير شهرهاي همجوار در ايام هفته بخصوص روز جمعه و ايام تعطيل به قصد زيارت به اين مكان مقدس مي آيند و آدابي همچون ، قرائت زيارت نامه ، خواندن 2 ركعت نماز ، دعا ، طلب حاجات و…. به جاي مي آورند . همچنين براي بر آورده شدن حاجات خود نذرهايي هم مي كنند از جمله : گوسفند ، پول ، شيريني و…. ديگر از اعمالي كه چند سال است مرسوم شده است ، زيارت كردن عروس و داماد در شب اول ازدواجشان است اين رسم تا حدودي خوب به نظر مي رسد و اين حكايت از اعتقاد مردم به تمسك جستن به خدا و ائمه اطهار (ع) و فرزندان آنها دارد . يكي ديگر از مراسماتي كه در اين مكان انجام مي گيرد مراسم عزاداري حضرت سيد الشهداء (ع) در عصر روز عاشورا است كه عزاداران در قالب دسته هاي مختلف به قصد زيارت و عرض تسليت در محوطه امام زاده زنجير زني و سينه زني مي كنند سپس بعد از نماز مغرب و عشاء بر مي گردند . بعضي از مردم اظهار داشتند كه امامزاده سيد عبدالله را بصورت سيدي نوراني د رعالم خواب ديده اند و يا حاجتهاي آنها را بر آورده كرده است . بعضي ديگر كراماتي را با چشم خود مشاهده كرده اند ، از جمله شفاي جواني كه قدرت تكلم را از دست داده بود نام برد ، خانمي كه سكته كرده بود و با خوابيدن در صحن حرم شفاي خود را از امامزاده سيد عبدالله (ع) گرفته بود ، يا از دختر جواني ياد شد كه دچار سرطان پوستي شده و امامزاده سيد عبدالله (ع) او را شفا داده بود ، افرادي كه امامزاده سيد عبدالله (ع) گرفته بودند با نصب پارچه نوشته هايي در صحن امامزاده موضوع شفاي خود را به اطلاع مردم رسانده بودند .

پيشينه تاريخي و موقعيت جغرافيايي استان ايلام:

 پيشينه استقرار در اين حوزه فرهنگي ،تاريخي به استناد مطالعات و كاوشهاي باستانشناسي صورت گرفته در آن-‌‌‌‌ـ بخصوص در تپه هايي  چون ؛ علي كش، چغا سفيد ، سبز،خزينه و…در دهلران و كزآبادو چشمه ماهي در هليلان درهزاره هاي پيش از تاريخ وكاوشهاي منسجم در قبرستانهاي دوران تاريخي ؛ وركبود ،جوب گوهر كل نسار ، بردبال و… و كاوش در شهر تاريخي دره شهر مربوط به قرون اوليه اسلامي ـ پيشينه تاريخي آن  را از هزاره هشتم ق.م تا قرون اوليه اسلامي به صورت تداوم دوره ها به اثبات رسيده است.

 استان ايلام فروزان از تمدن دير پاي سرزمين ايلام باستان است. اين استان بخشي از تمدن ايلام قديم بوده كه حدود 3000 ق.م بوجود آمده كه در اين دوران تا سال 640 ق.م به حيات خود ادامه داده است و در دوران طلايي خود از اقتدار خاصي برخوردار بوده است. ايلام كه در كتيبه هاي بابلي (آلام يا آلامتو) آمده است به قولي معني كوهستان يا (كشور طلوع خورشيد) را ميدهد.

در دوران ماد ،هخامنشي، سلوكي واشكاني اين سرزمين به جهت همسايگي باحوزه هاي همدان كردستان كرمانشاه لرستان واز همه مهمتر قرار گرفتن در آغوش شوش(خوزستان) داراي آثاري مربوط به اين دوران بوده كه متاسفانه پژوهشهاي آنچناني در اين زمينه صورت نگرفته است. ايلام در دوران ساساني به جهت نزديكي به تيسفون پايتخت ساسانيان ومحل  گذربه داخل كشورداراي بيشترين آثارمربوط به اين دوران بوده است.در عهد ساسانيان سرزمين ايلام امروزي را ايالت هاي مهرجانقذق با مركزيت سيمره و ماسبذان با مركزيت سيروان تشكيل داده بود كه پس از تصرف مسلمين اعراب آنرا سرزمين جبال يا كوهستان ناميدند.

ايالت جبال با مركزيت سيمره جزء حيطه حكومتي بغداد و بصره بوده كه تا نيمه اول قرن چهارم هجري به حيات خود ادامه داده كه پس از وقوع زلزله اي به سال 334ه.ق براي هميشه از بين رفت.و تا دوران قاجاريه   اطلاعي از آن در دست نيست كه در اين دوره با ورود حسين قلي خان ابوقداره به منطقه پشتكوه وپسرش غلامرضاخان بعنوان والي بار ديگراين منطقه رونق گرفت.

 استان ايلام سرزميني است كه در غرب كشور واقع شده وبا استانهاي كرمانشاه در شمال، لرستان درغرب وخوزستان در جنوب  همسايه  مي باشد. در بخش غربي با 425كيلومتر مرز مشترك با كشور عراق هم مرز مي باشد.استان ايلام با مختصات جغرافيايي 42/45 تا 10/48 طول شرقي از نصف النهار گرينويچ و58/31 تا 15/34 عرض شمالي از استوا واقع شده است.

مساحت كل استان 19044 كيلومترمربع بوده كه قسمتهاي عمده آن كوهستاني وداراي منابع غني و شكارگاههاي حفاطت شده مي باشد. كوههاي مرتفع وپوشش جنگلي مناسب، رودخانه هاي پر آب ودشتهاي پست و كم ارتفاع باعث گرديده  كه فصول سال در اين منطقه چنان به هم آميخته اند كه مناطق گرمسيري، سردسيري و معتدلش در آغوش همديگرند.

استان ايلام داراي شش شهرستان به نام آبدانان- ايوان- ايلام- شيروان چرداول-مهران و دهلران  بوده كه مركز آن شهر ايلام مي باشد.

 موقعيت جغرافيايي و طبيعي شهرستان ايوان:

   ايوان غرب در موقعيت جغرافيايي 19/46 طول شرقي و59/33 عرض شمالي در غرب كشور و در شمال غربي استان ايلام واقع شده كه متوسط ارتفاع آن از سطح دريا 1170 متر مي باشد. اين منطقه از شمال به گيلان غرب كرمانشاه، از جنوب به بخش چوار، از شرق به شيروان چرداول واز غرب به كشور عراق منتهي ومحدود مي شود .اين شهرستان داراي دو بخش مركزي و زرنه مي باشد.

 بخشي از حوزه استحفاظي اين شهرستان در دشتي واقع شده واز هر طرف  محصور در ارتفاعات بوده كه طول تقريبي اين دشت 36 كيلومتر و عرض آن بين 3 تا6 كيلومتر مي باشد. باتوجه به كوهستاني بودن منطقه، آب وهواي آن  معتدل  و هرساله بارندگي قابل ملاحظه اي به همراه دارد.

همانطور كه عنوان گرديد ايوان محصور در ارتفاعات بوده كه مهمترين آنها شامل : كوه مانشت(Manesht) در شرق- كوه بانكول(Bankul) در شمال- كوه شيره زول(Sharahzul) در جنوب وكوه كاتوره(Katwrah) در جنوب شرقي ميباشد.

رودخانه كنگير(Cangir) تنها رودخانه دائم و پر آب منطقه بوده كه از چشمه سراب بازان سرچشمه گرفته و پس از گذشتن از دشت ايوان به طرف سومار جريان داشته و پس از آن وارد خاك عراق مي شود. به دليل موقعيت ويژه واهميت اين رودخانه در دشت ايوان بيشتر استقرارهاي تاريخي در اين دشتدر حاشه آن بوجود آمده اند بصورتي كه در حال حاضر نيز شهر ايوان ومراكز بخش وهمچنين اكثر روستاها در اين مسير قرار گرفته اند.خانم فريا استارك در هنگام ورودش به ايوان در توصيف اين رودخانه در سفرنامه خود آورده است كه؛(… رودخانه كنگير از زير انبوهي از ني هاي بلند شده بوده، كه بلندي ني ها از مرد اسب سواري كه كنارشان قرار مي گرفت بيشتر بود…)

علاوه بر اين رودخانه هاي و چشمه هاي ديگري نيز در جاي جاي اين منطقه به نامهاي ؛ كوشك- سرته زن- چشمه سفيد- كوريس- هلشي- خوران- دويران-  سرتنگ وزرنه وجود دارند كه همگي قابل شرب هستند.

 

مطالعه ژئومورفولوژي منطقه ايوان:

منطقه مورد مطالعه جزئي از حوزه وسيع زاگرس بوده و چين خوردگيهاي موجود در منطقه به تبعيت از روند چين خوردگيهاي زاگرس داراي روند شمال غرب- جنوب شرقي مي باشد. چين خوردگيها معمولاً  فشرده ونزديك به هم بوده و سطح محوري چين اكثراً عمودي است.تشكيلات آهكي باعث ايجاد ارتفاعات نسبتاً بلند در منطقه شده است بطوريكه بلندترين نقطه ارتفاعي منطقه، كوه مانشت با ارتفاعي حدود 2300 متر وپست ترين نقطه ارتفاعي منطقه با ارتفاع 1080 متر از سطح دريا مي باشد.

تنها دشت موجود در منطقه، دشت ايوان- زرنه بوده كه با عرض كم وطول زياد در جهت جنوب شرق- شمال غرب گسترده است.  دشت در يك سين كلاين تشكيل شده وآهك هاي آسماري از طرفين با شيب حدود 20 درجه در زير دشت ادامه مي يابند. در قسمتهايي از نواحي غربي دشت تپه ماهورهايي از جنس گچ ومعادن كه مربئط به تشكيلات گچساران مي باشد، مشاهده مي شوند.

در ارتفاعات آهكي اطراف دشت يك سري دره هاي بزرگ مشاهده مي شود كه به تعداد زياد حدوداً عمود بر محور چين ها قرار دارند و نمايانگر فعت بودن عوامل فرسايشي و انحلال در منطقه و در نتيجه ايجاد مورفولوژي خاص در ارتفاعات مي باشد بطوريكه در زمان چين خوردگي منطقه، با توجه به جنس نامقاوم آهكي تشكيلات يكسري درزهاي عمود بر چين خوردگيها ايجاد شده است و اغلب چشمه هاي پر آب منطقه از داخل اين دره ها ظاهر شده اند. علاوه بر اين در پاي ارتفاعات اطراف دشت، مخروطه افكنه هاي فراواني ديده مي شوند كه نشان دهنده فعال بودن عوامل هوازدگي و فرسايش در منطقه است. كه اين هوازدگي وفرسايش در تنگه كوشك كاملاً مشهود مي باشد.

موقعيت جغرافيايي وطبيعي بناي طاق شيرين وفرهاد:

     در موقعيت جغرافيايي با مختصات ۴۵/۰۱/۰۴۶:N  و ۵۵/۵۹/۳۳ :E  برروي نقشه توپوگرافي 1:50.000 ودر ارتفاع 1070 متري از سطح دريا و در تنگه اي موسوم به كوشك، در منطقه اي كاملاً كوهستاني و درحاشيه غربي رودخانه دائمي كوشك بنايي فرهنگي، تاريخي وجود دارد كه بنام” طاق شيرين وفرهاد” خوانده ميشود.اين اثر تاريخي در 40 كيلومتري شرق شهر ايوان و 7 كيلومتري جنوب شرقي روستاي چهل زرعي از توابع بخش زرنه و در نزديكي جادهء ارتباطي ايوان _ سومار واقع شده است. بناي مذكور از نظر قرارگيري نسبت به جاده آسفالته در سطحي پايين تر و در ضلع غربي رودخانه كوشك كه در تنگه جاري است قرار دارد. اين بنا در انتهاي تنگه يعني جايي كه عوارض طبيعي تنگه( صخره هاي دو طرف جاده) گسترده ترو از هم فاصله گرفته اند قرار دارد.

                  طاق شيرين و فرهاد ايوان

 وجه تسميه و اطلاق نام طاق شيرين وفرهاد به بنا:

محل وقوع اثر، مكاني است كه در گويشهاي محلي نيز به همين نام خوانده مي شود. بدين معني كه نام و نماد طاق معرف منطقه بئده، به صورتي كه محل بنام طاق شيرين و فرهاد ويا طاق شيرين و فرهاد كوشك خوانده ميشود.

طبق روايات كه به صورت سينه به سينه نزد مرذم محل نقل مي گردد بناي طاق در موقع گذر شيرين وفرهاد از اين منطقه جهت استراحت شبانه ،فرهاد د ر كمتر از يك نيمه روز به جهت آسايش شيرين مبادرت به ساخت بناي مذكور مي نمايد . به همين دليل اكثر مردم محل بخصوص ريش سفيدان اين بنا را با نام طاق شيرين مي خوانند.

 

وضعيت زيست محيطي منطقه و مالكيت بنا:

اين بنا در پا دامنهء شرقي ارتفاعات صخره اي از نوع سنگهاي لاشه اي قرار گرفتهكه به علت قرارگيري در مسير فرسايش صخره هاي متلاشي شده، مدام در معرض مدفون شدن قرار داشته است.اين اثر تاريخي در محدوده منابع طبيعي و در منطقه گومسيري ايوان قرار داشته كه هنوز هم عشاير كوچرو از آن به عنوان منطقه قشلاقي از آن استفاده مي نمايند. نوع پوشش گياهي منطقه مرتع و نوع بافت خاك مكان و زمين پيرامون آن، شني سنگلاخي باشد.

مالكيت بنا دولتي و درپلاك 28 اصلي منابع طبيعي قرار گرفته است. نزديكترين محل سكونت به آن ــ سوا از منطقه نظامي ارتش در بخش شرقي تنگه ــ روستاهاي ويله و چهل زرعي در 5 و 7 كيلومتري در شمال شرقي آن و در ابتداي تنگه كوشك مي باشند.

مشخصات بناي طاق شيرين و فرهاد:

همانگونه كه قبلا” ذكر گرديد اين بناي تاريخي كه با نام طاق شيرين و فرهاد خوانده مي شود از نوع طاقهاي سنگي است و رو به جنوب شرقي بر پا دامنه كوه قرار كرفته ، كه به علت قرارگيري در مسير فرسايش صخره هاي متلاشي شده در زير تلنباري از خاك وشن مدفون گرديده بود كه دراولين فصل مرمت بنا در  1379 طي برنامه اي پژوهشي ومرمتي از زير خاك بيرون آورده شد.

اساس اين بنا را طاقي سنگي با پلاني مربع  شامل شده كه اطلاق نام طاق به اين بنا، عبارت از يك اتاقك نيمه زير زميني است كه به طول  cm320  و عرض cm290 و ارتفاع  cm220 از كف طاق ساخته شده است. كه درسطح تحتاني ديوار شمالي آن دريچه اي با پوشش بدون دور( تخت) به ابعاد cm 100× 145× 64 تعبيه شده است. ورودي بنا در بخش جنوب شرقي با پوشش بدون دور( تخت) و به ابعاد Cm 125 ×130 ×80 ساخته شده است. تفاوت اين بنا با ديگر بناهاي همعصر و مطالعه شده در شيوهء ساخت آن مي باشد بدين صورت كه ابتدا محل احداث بنا در شيب طبيعي كوهپايه انتخاب، سپس سطح شيب دار را رو به شرق برش داده و بيش از نيمي از بنا را در درون برش ايجاد شده احداث نموده اند. تنها بخش بيروني بنا شامل سقف پلكاني و دو طرف درگاه داراي منظر بيروني مي باشد. ديوارهاي بنا در سه جهت شمال، جنوب وغرب محصور در برش احداث شدهء تپه بوده بصورتي كه بخش تراش خوردهء سنگها در نماي داخلي و بخش نتراشيده در برش ديواره قرار گرفته است. نوع طاق بنا را طاق آهنــگ يا كهـــواره اي تشكيل داده كه اين طاقها خاص دوران تاريخي( ساساني) ميباشـد.

مصالح ساخت اين بنا را تماما” سنگهاي حجيم تراش خورده تشكيل داده كه به صورت خشكه چين و بدون ملاط و به صورت رج رج بر روي هم قرار داده اند. برش دادن تپه نيز بخاطر وضعيت ساخت بنا و عدم ريزش آن بوده است.

پس از احداث ديوارها، با يك حركت دقيق و محاسبه شدهء هند سي و معمـاري در ارتفـاع cm 110 خيز طاق شروع و پوشش بنا را با قرار دادن سنگهاي تراش خورده بصورت عمود در كنار هم بصورت طاق گهواره اي يا آهنگ در ارتفاع cm 220 بوجود آورده اند.در بنا طاق مذكور ،معماران با بكار بردن 175قطعه سنگ تراش خورده فقط ديوارها و طاق گهواره اي را احداث نموده اند.سنگهاي بكار رفته در بنا در هر رج، درارتفاع يكسان و در يك خط تراش خورده اند.سنگها بدون ملاط،زبانه و يا چفت و بند بر رئي هم قرار گرفته كه در اندازه هاي طولي با هم متفاوت مي باشند.

بزرگترين قطعه سنگ بكار رفته در اين بنا ، در سردر در ابعاد cm 72 ×55 ×132 و كوچكترين آن به ابعاد cm24×  26 در ديواره بنا بكار رفته است. بناي طاق در فضاي داخلي كاملا” يكنواخت، ساده و بدون هرگونه تزئيني بوده است. در سطح داخلي بنا در حال حاضر كفي موجود نمي باشد فقط در بخش نعل درگاهي پوششي از سنگهاي تخت لاشه اي از جنس صخره هاي بالا دست بنا پوشيده شده است. به همين منظور گمانه اي درضلع شمال غربي سطح داخلي بنا در مجاورت ديوارهاي شمال و غرب ايجاد گرديد، كه كفي بدست نيامد. براساس شواهد موجود احتمالاً كف بنا چون نعل درگاهي از سنگهاي لاشه اي تخت كف سازي نموده اند. كف كنوني بنا شامل شن وخاك به صورت فشرده و گوبيده شده مي باشد.

آنچه كه در اين بنا قابل توجه بوده و عظمت آن را دو چندان مي نمايد و شيوهء معماري آن را منحصر به فرد نموده است، تغيير حالت پشت بام طاق ازهلالي به حالت مسطح و يثكنواخت بوده كه اين مهم معماري بنا را خيره كننده نموده است. پشت بام پلكاني بنا قبل از خاكبرداري آن، در زير لايه هايي از خاك و شن كاملاً مدفون بود كه پس از خاكبرداري و پاكسازي اين قسمت، بخش ناچيزي ولي در عين حال با اهميت شامل سه قطعه سنگ در دو رديف( سنگهاي رج ائل ودوم پشت بام) بدست آمد كه با الگو گرفتن از اين قسمت باقيمانده و بررسي دقيق سنگهاي جمع آوري شده در حين خاكبرداري ، ديگربخشهاي پشت بام باز خواني و احياء گرديد.با بازخواني و احياء پشت بام بنا مشخص گرديد كه معماران دور تا دور بنا را به منظور جمع نمودن وخارج كردن زمختي و ديد نامناسب منظر بيروني طاق گهوارهاي با ايجاد يك مربع كامل در حاشيه طاق گهواره اي در پشت بام بنا  به ابعادcm 530 × 530  و در ارتفاع cm 180 از كف بنا پوشش پشت بام ربه صورتيك پوشش پلكاني شامل چهار پله بر روي هم بوجود آورند.

در رديف دوم و سوم پلكان ، سنگها نسبت به رديف زيرين cm20 تا 19 به طرف داخل عقب نشيني دارند.اين فاصله در هر دو رديف با قلم شانه اي در يك خط افقي بصورت سرتاسري ايجاد شده است.در رديف چهارم كه آخرين رديف مي باشد ضمن رعايت همه موارد مذكئر از سنگهاي نسبتاً بزرگتري استفاده كرده اند. با اين تفاوت كه عقب نشيني اين رديف از سنگها cm 5 مي باشد.علاوه بر اين سنگهاي رديف آخر داراي آب پرهاي حجاري شده اي بوده كه كاملاً پردازش شده و آنرا صيقل داده اند.علاوه بر اين در سطح فوقاني اين رديف از سنگها، آثار بستهايي فلزي از نوع دم چلچله اي ديده مي شود كه هدف معماران از اجراي آن تثبيت سنگها و استحكام پشت بام بنا بوده است.

در بخش غربي پشت بام بنا به فاصله ي cm 150از پلكان رديف اول در مجاورت برش ايجاد شده در تپه به ارتفاعcm  150 ديواري به طول  8 متر در جهت شمال به جنوب با استفاده از قلوه سنگ رودخانه اي و ملاط شفته به منظور پيشگيري از  ريزش ديوارهء برش تپه وفرسايش خاك بر اثر عوامل طبيعي بر روي بنا و مدفون شدن آن احداث گرديده است.  اين ديواره نيز در بخشهايي آسيب ديده بود كه باز سازي و مرمت گرديد.

               طاق شيرين و فرهاد ايوان

تاريخچه بنا:

در طي بررسي و شناسايي صورت گرفته به سرپرستي نگارنده، متاسفانه مواد فرهنگي كه قابل مطالعه ومقايسه با گونه هاي مطالعه شده باشد بدست نيامد تا تاريخ نگاري صورت گيرد. فقط تصوير تعداد اندكي سفال كه در حين خاكبرداري بنا بدست آمده بود موجود بوده  كه فاقد طراحي نيز بوده اند كه آن نيز كفايت نكرد.عدم وجود اطلاعات در خصوص اين اثردر متون تاريخي مضاعف بر آن گرديد.با اين اوصاف تنها راه تاريخ نگاري آن ، مقايسه اين اثر با آثار مشابه مطالعه شده مي باشد. لذا با عنايت به المانهاي معماري اثر، مصالح ساخت وچگونگي اجراي آن وقابل مقليسه بودن اين بنا با بناهاي سنگي همگون مطالعه شده چون بناي تاريخي “پا طاق سرپل ذهاب ” كرمانشاه و… كه بخصوص در غرب كشور در مسير راهها و گذرگاههاي اصلي و يا فرعي باستاني ساخته شده اند اين بناي تاريخي مربوط به “دوره ساساني ” بوده كه با توجه به شرايط خاص آن مي تواند در قرون اوليه اسلامي نيز به حيات خود با حفظ كاربري ادامه داده باشد.

كاربري بنا:

با توجه  به نوع بنا، شيوه ساخت آن و قرار گرفتن در يك گذر گاه سوق الجيشي ونظر به شناسايي دو پل تاريخي  در جنوب بنا وداخل تنگه به اسامي پل يك دهنه شير پناه در تنگه كوشك  وپل چهار دهنه اشرف آباد در نزديكي بخش سومار بر روي رودخانه كنگير، تنگه كوشك كه بناي مذكور در آن واقع شده است راه باستاني را شامل گرديده كه بعنوان يك مسير ميانبر كشور عراق را به كرمانشاه فعلي منتهي نموده است. اين راه فرعي كه به دليل اهميت آن دو پل در مسيرآن احداث گرديده است راهي است كه ازمسير باستاني قصر شيرين به مراتب كوتاهتر بوده است. با اين حال در شمالي ترين بخش اين تنگه ودر نقطه اي كاملا” استراتژيك  بنايي را بوجود آورده كه چون بنا پاطاق سر پل ذهاب به عنوان يك بناي بين راهي جهت انجام كنترل اياب وذهاب وامورات مربوط به تردد وامنيت كاروانيان و چاپارخانه مورد استفاده قرار گرفته است. با استناد به موارد مذكور طاق شيرين و فرهاد يك بناي بين راهي است كه داراي اهميت ويژه و جايگاه بخصوصي در آن دوران برخوردار بوده است.

مطالعات و پژوهشهاي انجام شده در آن:

سوا از بررسي وشناسايي باستانشناسي اين حوزه و گمانه زني جزئي در سطح اين بنا توسط نگارنده متاسفانه تاكنون هيچگونه مطالعه وروشمند باستانشناسي به جهت ناشناخته بودن آن در كشور، در سطح اين بنا صورت نگرفته است.  علاوه بر اين پرونده ثبتي اين اثر جهت ثبت در فهرست آثار ملي كشور تهيه كه با شماره 7969 بناي طاق شيرين وفرهاد در فهرست آثار ملي كشور در سال 1382 به ثبت رسيد.

نتيجه گيري:

منطقه ايوان به جهت شرايط بهينه زيست محيطي،  كوهستاني بودن منطقه و مراتع بسيارو سهولت در دسترسي به دشت وكوهستان و وجود رودخانه هاي بسيار در جاي جاي آن بخصوص رودخانه عظيم و پر آب كنگير جاري در دشت ايوان در طول دوران تاريخي استقرارهاي موقت و دائم بسياري را در خود جاي داده است. بناي طاق شيرين وفرهاد نيز يكي از اين بناهاي منحصر به فرد بوده كه در منطقه كوهستاني ايواان به جهت موقعيت استراتژيك منطقه احداث گرديده است. اين بنا در نوع خود بي نظير بوده و تفاوت در نوع ساخت آن نسبت به ديگر بناهاي مشابه قابل توجه مي باشد.

با توجه به شيوه معماري ونوع ساخت بناو قابل مقايسه بودن با بناهاي سنگي همگون مطالعه شده بخصوص در غرب كشوركه در مسير راهها و گذرگاههاي باستاني ساخته شده اند (پاطاق كرمانشاه و…) قرارگرفتن بنا در تنگه كوشك يكي ازراههاي فرعي وميانبر باستاني كه با كشورعراق در ارتباط بوده و سهولت دراياب وذهاب ووجود دوپل تاريخي در مسير يادشده ، ميتوان به استناد به اين مدارك نتيجه گرفت كه بناي مذكور دردوران تاريخي بعنوان يك بناي بين راهي با كاربري خاص ساخته شده است كه با انجام مطالعات تكميلي در آن ،ميتوان به جايگاه بنا ونحوهء ارتباط راههاي اصلي و فرعي در اين دوران، دست يافت.

 اين مقاله در همايش بين المللي باستان شناسي ايران توسط آقاي بيان پيراني ارائه گرديده است.

منابع ومآخذ:

ــــ پير نيا،حسن ـ تاريخ ايران باستان ـ ص 131

ــــ فرهنگ آباديهاي كشور جمهوري اسلامي ايران ـ ايلام ـ جلد 56 ـ ص 9 ـ سازمان جغرافيايي نيروهاي   مسلح

ــــ استارك، فرياـ سفرنامه الموت ـ لرستان و ايلام ـ ترجمه علي ساكي ـ ص 210

ــــ نوزري ،شهرام ـ مطالعه زمين شناسي و جغرافيايي ايوان ـ پايان نامه كارشناسي ارشد دانشگاه اصفهان ـ   سال1379

ــــ  محمدي، آيت ا… ـ جغرافياي تاريخي ايوان غرب ـ چاپ اول 1376 ـ مؤلف ناشر ـ چاپ نهضت

ــــ پيراني ـ بيان ـ گزارش بررسي وشناسايي باستانشناسي حوزه ايوان فصل اول ودوم ـ 1381، 1380

ــــ سنايي نژاد، علي ـ گزارش مرمت طاق شيرين و فرهاد ـ فصل دوم ـ1380

غار انفجاری ایوان گردشگران ماجراجو را فرا می‌خواند

غار شگفت‌انگیز و منحصر به فرد انفجاری واقع در شهرستان ایوان فرصتی برای سفر گردشگران ماجراجو در نوروز 91 است.

سرپرست اداره‌ کل میراث فرهنگی، صنایع دستی و گردشگری استان ایلام در گفت‌و‌گو با میراث‌آریا(chtn) اظهار داشت: این غار در بالادست روستای کله‌جوب شهرستان ایوان در میان سفره‌های سخت دیواره غربی کوهستان بانکول قرار دارد.

«علی قاسم‌پور» با بیان این که ورودی غار تا عمق 5/1 متری تنوری شکل و صعب‌العبور بوده و گذر از آن به صورت سینه‌خیز امکان پذیر است، افزود: پس از گذشت از این قسمت تالاری بزرگ وجود دارد که به 2 شاخه تقسیم می‌شود.

وی خاطرنشان کرد: یکی از تالارها به صورت دالان با 5 متر ارتفاع، 10 متر عرض و 40 متر عمق است و از اشکال سنگی آهکی با استالاگمیت یا جنگنده‌های مخروطی پوشیده شده است.

این مقام مسوول در اداره‌ کل میراث فرهنگی ایلام ادامه داد: لایه‌های سنگی آهکی سقف غار به علت رطوبت و دمای داخل غار از سقف جدا می‌شود و به همین دلیل به‌ آن غار انفجاری لقب دادند.

سرپرست اداره ‌کل میراث‌ فرهنگی، صنایع دستی و گردشگری استان ایلام تصریح کرد: احتمال دارد در عمق زیرین این غار منابع غنی آب به صورت حوضچه‌ها و انبارهای بزرگ ذخیره شده باشد.

جاذبه‌های گردشگری

منطقه رنو

۱). آتشکده سیاهگل: این بنای تاریخی دارای ایوانی مربع شکل به اندازه ۵x۵ متر و ارتفاع حدوداً ۱۰ متر می‌باشد. قطر دیوارهایش یک متر، دارای آتشدان و در قسمت فوقانی، سوراخ‌هایی وجود دارد که شاید برای خروج دود حاصل از سوخت باشد. اطراف این بنا به وسیله حیاطی محصور بوده ولی اکنون به علت عوامل طبیعی و غیر طبیعی تخریب شده‌است. این بنا از سنگ و ساروج و گچ ساخته شده‌است و نوع معماری آن مربوط به دوره ساسانی است.

آتشکده در ساحل جنوبی رودخانه «گه نگیر» و با فاصله تقریباً ۷۰۰ متر از ان قرار گرفته‌است و در داخل دشتی کوچک قرار دارد که به احتمال زیاد در اطراف این آتشکده، منازل مسکونی زیادی وجود داشته‌است. زمین‌های حاصلخیز و آبرفتی اطراف آتشکده به احتمال زیاد وقف آن بوده‌است.

این آتشکده دارای چهار دروازه به طرف چهار جهت اصلی می‌باشد و همانند آتشکده دوره ساسانی در شهرستان قصر شیرین است.

در مقابل آتشکده مذکور و در داخل رودخانه «گه نگیر»، سنگ بلندی وجود دارد که ارتفاع آن حدود ۱۲ متر و قطرش ۶ متر می‌باشد که بسیار دیدنی است. سنگ دیگری با ارتفاع کمتر در شرق آن واقع شده که در اثر عوامل فرسایش کج شده‌است. منبع: (ایلام از آغاز تا سقوط قاجاریه دکتر مرتضی اکبری)

۲).طاق شیرین و فرهاد:

سکونت در شهر ایوان از قدمت زیادی برخوردار است. بر اساس اسناد تاریخی، شهرستان ایوان قبل از اسلام تحت عنوان اریومان یا ماسبندان شهرت داشته و آثار تاریخی فراوانی داشته‌است که همگی گویای قدمت آن می‌باشد. از نظر زبانی مردم شهرستان ایوان که در مجاورت استان کرمانشاه واقع شده دارای لهجه کلهری یا گورانی هستند که در استان کرمانشاه رایج می‌باشد. ضمن اینکه اکثریت مردم این شهرستان با زبان فارسی آشنایی کامل دارند و می‌توانند به زبان فارسی صحبت کنند لیکن گروه قومی فارسی زبان در سطح شهرستان وجود ندارد. از نظر جمعیت شهرستان ایوان دارای ۴۷۹۵۸نفرو ۱۰۰۶۵خانوار می‌باشد که از این تعداد ۳۰۸۰۹نفر ساکن شهر و ۱۷۱۴۹نفر ساکن روستا هستند. همچنین بعد خانوار شهرستان ۷۶/۴نفر می‌باشد و تراکم خالص جمعیتی آن ۶/۲۱۴نفر در هکتار می‌باشدنسبت جنسی برابر با ۱۰۲نفر به عبارتی در مقابل هر ۱۰۰زن ۱۰۲نفر مرد وجود داشته‌است. و نسبت سنی جمعیت از ۰تا ۶۵سال و بیشتر آن در نقاط شهری۳۰۸۰۹ و در نقاط روستایی ۱۸۵۹۱نفر می‌باشدو بیشترین گروه سنی بین۶۴-۱۵سال قرار دارد.

۳).منطقه رنو: منطقه رنو، منطقه‌ای است میان شهرستان ایلام و شهرستان ایوان که جاذبه‌های طبیعی و مکان‌های تفریحی بسیاری دارد.

منطقه رنو

بررسی آمارها نشان می‌دهد که در سال ۱۳۷۵درصد باسوادی در گروه سنی ۶تا۱۰ساله ۶۳/۹۶درصد بوده این در حال است که در سال ۱۳۸۵ این نسبت ۴/۹۶درصد بوده‌است ۲۳/۰درصد کاهش یافته‌است که نشاندهنده کاهش زادوولد بوده‌است. با توجه به تفاوت رشد مطلق جمعیت شهرستان ایوان با رشد طبیعی آن می‌توان گفت در مجموع مهاجرت به این شهرستان وجود داشته باشد، چنانکه مطالعه روند گذشته آن تا سال ۱۳۷۰مؤید این امراست ولی از سال ۱۳۷۰به بعد اندکی مهاجر فرستی نشان می‌دهد که بنظر می‌رسد ناشی از خروج جنگزدگان باشد به همین علت در پیش بینی جمعیت آینده شهرستان در یک حالت موازنه مهاجرتی فرض شده است (طرح جامع شهرستان،۱۳۷۶: ۶۵). در آبان ماه۱۳۸۵، جمعیت فعال (افراد شاغل و بیکار) ۷۴/۳۷ درصد از جمعیت ۱۰ساله و بیشتر شهرستان را تشکیل می‌داده انداین نسبت برای مردان وزنان به ترتیب ۶۴/۶۱ و ۵۹/۱۳درصد بوده‌است. نرخ فعالیت جمعیت ۱۰ساله و بیش تر در نقاط شهری، ۳۳/۳۸ درصد و در نقاط روستایی ۷۱/۳۶درصد بوده‌است. در بحث گروههای عمده فعالیت شاهدکاهش اشتغال در بخش کشاورزی و افزایش مشاغل صنعتی و خدماتی رادر شهرستان هستیم. از آنجایی که حدودنیمی از جمعیت شهرستان در نقاط روستایی زندگی می‌کنند وکشاورزی محوری ترین واساسیترین فعالیت آنان تلقی می‌شود کاهش اشتغال در بخش کشاورزی شهرستان جای تامل بسیاری دارد. بیانگر گرایشات زیاد جامعه روستایی به سمت مشاغل درآمدزا و زود بازده می‌باشد. یا اینکه اساساً بخش کشاورزی از کشش لازم برای اشتغال زایی برخوردار نیست. در هر حال کاهش مشاغل تولیدی در جامعه روستایی بیانگر علائم خوبی در اقتصاد آنان نمی‌باشد. بنابراین می‌بایستی دولت با سیاستهای تضمین قیمت محصولات کشاورزی، حمایتهای مالی کشاورزان درجهت تقویت توان مالی آنان درتهیه ادوات ونهاده‌ها (کود، سم و..) و سیاستهای تشویقی از سهم از کاهش سهم اشتغال در این بخش جلوگیری کند. استان ایلام حدود ۲۰۱۳۳ کیلومتر مربع وسعت دارد که در حدود ۲/۱ درصد از مساحت کل کشور را شامل می‌شود. این استان در غرب رشته کوههای زاگرس بین ۳۱درجه و ۵۸ دقیقه تا ۳۴درجه و ۱۵ دقیقه عرض شمالی و ۴۵ درجه و ۲۴ دقیقه تا ۴۸ درجه و ۱۰ دقیقه طول شرقی از نصف النهار گرینویچ در گوشه غربی کشور واقع شده‌است.

استان ایلام دارای موقعیتی کوهستانی و کوهپایه‌ای است که از سمت غرب و جنوب به جلگه‌های پست و هموار (بین النهرین) و جلگه خوزستان مشرف است. در شرق استان، دره رودخانه سیمره بعنوان یک عامل طبیعی در تقسیمات سیاسی و طبیعی این استان نقش مهمی دارد. بخشی از ایل هلشی نیز ایجا ساکن هستند. استان ایلام از جنوب با استان خوزستان، از شرق با لرستان و از شمال با کرمانشاه مجاورت دارد کشور عراق در غرب این استان واقع شده‌است. رشته کوه کبیر کوه مهم ترین عامل توپوگرافی در این استان است که علاوه بر جداسازی سرشاخه‌ها و رودخانه‌های حوزه رودخانه سیمره در شرق و شاخه‌های فرعی که بطور جداگانه در غرب این رشته کوه جاری هستند و وارد کشور عراق می‌شوند، در تقسیمات کشوری این استان نقش مهمی دارد. این رشته کوه در پیش رس جریانات مرطوب غربی قرار دارد و به همراه سایر قلل و ارتفاعات استان از بارش کافی برخوردار است. به همین جهت، پوشش گیاهی خوب و بویژه بلوط- که تیپ جنگلهای زاگرس است- در این استان نمود کامل دارد. در وضع موجود، این استان شامل ۸شهرستان، ۲۱شهر، ۲۰بخش و ۴۰دهستان می‌باشد (مهندسین مشاورکرباس بنا، ۱۳۸۵ :۲-۱).

جمعیت

بنابر سرشماری مرکز آمار ایران، جمعیت شهرستان ایوان در سال ۱۳۸۵ برابر با ۴۷۹۵۸ نفر بوده‌است.
صنايع و معادن

در اين شهرستان معادن گچ، شن و ماسه نيز بيش تر در اطراف رودخانه گنكير وجود دارد. از مهم ترين صنايع دستي در شهرستان ايوان غرب مي توان به بافت جاجيم، گليم و گليم نقش برجسته، فرش كرك و ابريشم، سياه چادر، نمد مالي و… اشاره كرد. در اين شهرستان موج بافي نيز رواج بسياري دارد كه از آن براي زيبايي منازل و رخت خواب پيچ و… استفاده مي كنند و بيش تر توسط مردان بافته مي شود و مواد مصرفي آن از پشم يا كاموا است.


کشاورزی و دام داری

اقتصاد ايوان مبتنی بر كشاورزی و دامداری است. آب كشاورزی از رودها و چاه های عميق فراهم می شود و محصولات كشاورزی آن عبارتند از: گندم، جو، تره بار، ذرت، سيب زمينی، گلابی، انار، انگور، هلو و زرد آلو. دام داری نيز هم چون كشاورزی از رونق خاصی برخوردار است و محصولات آن (فراورده های دامی) به ساير شهرستان ها صادر می شود.

گیاهان دارویی: در ارتفاعات و دشتهای گیلانغرب انواعی از گیاهان با خواص دارویی شناخته شده می‌رویند که می‌توان به این موارد اشاره کرد: گۆلە چەرمێ (بابونه)، گل گاو زبان، کاسنی، بەڕەزا(آویشن)، گایەمە(گل ماهور)، علف مار، مورت، اسپرس، سوسنبر، گۆلە تیون(شقایق)، کهورک

گیاهان خوراکی: کەنگر(کنگر)، خارچگ (قارچ)، تووڵیە(پنیرک)، پاقازە (غازیاغی)، سەڵمانە(سلمه تره)، پیوشگ (زعفران وحشی)، شنگ، کیوز (علف چشمه)، وەنگی (گنور)، چەورگی (خردل)، هەپوولک (شیر مرغ)، هەڵەڕەزگی (تاجریزی)، دگانتێژکەرە(خرفه)، چەو بازە(گاو چاق کن)، گاپەنام(گول تودری)، گێڵاخە(تره کوهی).

گیاهان معطر ادویه‌ای: هەزوە(آویشن )، ئالت کیوە(فلفلک وحشی)، چەویر

گیاهان با موارد استفاده صنعتی: گون، شیرین بیان

علاوه بر درختان جنگلی مانند بلوط، گیوج، وەن و قره قاج که بصورت خودرو می‌رویند، در منطقه ایوان انواع و اقسام درختان مثمر و غیر مثمر که با آب و هوای منطقه سازگاری دارند کاشته می‌شوند. مهمترین این درختان عبارتند از: توت، گردو، انار، مو، زردآلو، زیتون، انجیر و از درختان غیر مثمر می‌توان چنار، بید، کاج، سرو، صنوبر و درختچه‌های خودرو خرزهره، کرف، مورت و تمشک را نام برد.

ایوان

ایوان

ایوان

2 ازانتخابت متشکرم!