درباره شهرگوگان

هانری راولین سون (افسر انگلیسی در حدود سال ۱۲۵۴ هجری قمری) می نویسد:

در دوره های خیلی قدیم ناحیه گوگان در ردیف مراکز بسیار زیبا و خرم آن روزگار بوده است و از چندین دهکده آباد و پیوسته به هم تشکیل شده است. روزبهی و ترقی گوگان را باید از آنجا قیاس و محاسبه کرد که معمولاً میزان مالیات هر خانواده ۸ تا ۹ تومان به پول روزگاران قاجاریه (شاهزاده عباس میرزا) بوده است. این جغرافی دان آماری دقیق از باغها و وضعیت معاش گوگان ارائه نموده است و می گوید باغداران و بازرگانان در مقابل هر طناب زمین یا ۹۶ ذرع مبلغ یک پناباد (ده شاهی و نصف یک ریال) به دولت مالیات می دادند. چالز استوارت جغرافیدان و جهانگرد انگلیسی در سال ۱۲۵۱ قمری (۱۸۳۵ میلادی) به ایران آمده و اینگونه می نویسد: عطر گل سنجد به قدری در هوا آمیخته بود که هر مسافری را از خود بیخود می کرد ، هوا پاک و طرب افزا و آسمان صاف به محیط اطراف و دشت گوگان لطفی وصف ناپذیر بخشیده بود ، خاک زمینهای حاصلخیز و مستعد، آب کافی ، چشمه ها ، رودخانه ها و چاهها ، هوای معتدل ، فعالیت مردم گوگان ، همه و همه گوگان را به صورت یک منطقه زراعی در آورده بود. و یکی از مراکر کشاورزی ، باغداری و دامپروری آذربایجان محسوب می شود. یاقوت حموی سیاح و جهانگرد رومی در باره گوگان می نویسد: ده نجیر جان یا اخیر جان (اخی جهان) یکی از روستاهای نزدیک گاوگان در ۳ کیلومتری آن قرار دارد که درقدیم شاه نشین بود و خزانه شاه در حدود قوم باغی (باغی نزدیک روستای فیروز سالار) به زیر خاک فرو رفته و پادشاه ترک آن دیار کرده است. یکی از شهرهای گوگان ، شهرجدید تیمورلو می باشد که بنابر شواهد و قراین و نقل قول قدما حدوداً ۱۳ قرن سابقه تاریخی دارد. وجود سنگ نوشته های بزرگ در روستا و وجود قبرستان مجوسان در کنار قبرستان بزرگ روستا و نیز مقبره دو نفر از شهیدان صدر اسلام در اراضی بالوجای تیمورلو و حفاریهایی که در سطح روستا در عمق ده متری انجام شده و وجود سفالها و تنورها حاکی از این ادعاست که در اثر پس روی و پیشروی آب دریاچه ارومیه به دفعات مکرر زیر آب رفته و تخریب و بازسازی شده است. در زمان حمله مغول گوگان نیز مانند سایر شهرهای ایران مورد تجاوز و قتل و غارت قرار می گیرد ، در زمان هلاکو خان که شهر مراغه پایتخت ایلخانیان شده بود گوگان و دهستانهای اطراف آن به علت آب و هوای خوش و باغستانهای پر میوه جهت استراحت و خوشگذرانی مورد توجه خانان مغول قرار می گیرد . بعد از زوال ایلخانان به احتمال قوی خزائن خانان مغول پای کوه قزل داغ در میان دره ای به خاک سپرده می شود.

وجه تسمیه گوگان به اعتقاد برخی اصل این کلمه به صورت گیوکان که از ترکیب دو کلمه گیو به معنی پهلوان ، دلیر و رشید و کان به معنی سرزمین می‌باشد. ( سرزمین پهلوانان و دلیران) در مقابل ، نظریه دیگری هم هست که چنین عنوان شده است : قبل از استیلای اعراب به ایران و آذربایجان مناطق زیادی بودند که به پسوند گان ختم می شدند مانند: زنگان ، زدگان ، گوگان ، گاوگان و . . . که بعد از استیلای عرب ها رواج یافته است از آنجا که در خط و رسم عرب بجای گ از حرف ج استفاده نموده‌اند که در نتیجه زنگان به زنجان تغیر می یابد و کلمه گوگان یا گاوگان به کوکان و یا کاوکان تغییر می یابد. نظریه سوم: در این منطقه بدلیل نزدیکی به دریاچه ارومیه و وجود مزارع و آبهای روان محل پرورش گاو بوده است که کلمه گان نیز بمعنای محل پرورش یا محل و میهن بوده است که جمع کلمه به معنی سرزمین پرورش می باشد ولی در این مورد مدرک مستندی در دست نمی باشد و خود اهالی منطقه نیز این نظریه را تأیید نمی کنند. اما به نظر می رسد کلمه گاوگان از کلمه بکاول که مخفف کلمه کاوُل (به معنی سفره چی باشد) که ترکان به آن اطلاق می کردند گرفته شده باشد و با توجه به اینکه مسیر جاده باستانی ابریشم از این شهر می گذشته و بر سر راه کاروانیان و گذرگاهان بود به معنی سفره‌چی ها آمده باشد و همچنین به احتمال قوی گاوگان از کلمه کاوگان که در شاهنامه فردوسی آمده است گرفته شده و منسوب به خاندان کاوگون باشد که در این مناطق می زیست0 می پسندی؟

0 پاسخ

دیدگاه خود را ثبت کنید

مطلب خاصی فکرتان را مشغول کرده است ؟
آن را با ما در میان بگذارید !

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *

Enter the text from the image below