موقعیت جغرافیایی :
شهرستان ارکواز ملکشاهی از توابع استان ایلام است که از شمال به کبیرکوه _از جنوب به نواحی باغسای و دره مالی در مرز عراق _ از شرق به میمه و از غرب به رود گل گل تا رضاآباد مهران منتهی میشود.
شهرستان ملکشاهی شامل بخش های مرکزی و گچی می باشد .

سابقه تاریخی:
حاکم ایلام در زمان سلطان ملکشاه سلجوقی در ناحیه ی ارکواز (ارک: پایتخت.
واز : وسیع ) قلعه و برج داشته است.
طوایف ملکشاهی به دو دسته ی گرزینوند و هورده کو تقسیم می شوند.که عبارتند از :
نقی – خمیس – روسگه – خوادا – کاظم بگ – حسین بگ – شکر بگ – ملگه – کلوند – کناریوند – گراوندی – خیرشه – کوکی – اما – سیرانه – مهر – کل کل – رسولوند – کنیاینه – باولگ – قیطول – خرزینوند – گلان – خلیلوند – جمعه – علی نظر – کور – شره میر – سیه گه – باوه پیرمحمد – کلگه

در مورد فرهنگ و ویژگی های مردم ملکشاهی :
مردم ملکشاهی مردمی خونگرم مهمان نواز وطن دوست و فرهنگ دوست بوده که بر حفظ آداب و رسوم خود به شدت پایبندمی باشند.
حس وطن دوستی مردم ملکشاهی برای همه و مخصوصا مردمان استان ایلام شناخته شده است. نمونه ای از حس وطن دوستی ملکشاهیان صحنه های جاودانه و به یاد ماندنی جنگ تحمیلی است که دلیرمردان این خطه ی خونگرم با توکل بر خداوند سبحان با سلاحهاییکه اغلب نیمه خودکار بودند همراه با جوانان رشید و متعهد ایلات دیگر استان همچون خزل – شوهان – دهبالایی و … توانستند در برابر ارتش تا بن دندان مسلح دشمن بعثی صف آرایی و آنان را شکست داده و از سرزمین خود دفاع کنند .
دشمن پس از آگاهی از قدرت آنان توسط جنگنده بمب افکن های خود شهر ارکواز ملکشاهی و … را آماج بمب و راکت قرار داد .
علی رقم تمام کمبودها و نابرابری های نظامی غیور مردان ملکشاهی جوانمردانه دین خودرا به اسلام ادا کردند و تعداد زیادی از انان از جمله شهید علی غیوری – علی بسطامی – علی محمد سراهنگر – مقصود علی گچی – علی مروت همت بیگی – مهدی موسی زاده- نجم مدنی زاده و…در خون خود غلتیدند و جان خودرا تقدیم به اسلام و انقلاب نمودند.
این مردم عزیز علاوه بر آوارگی و پناه بردن به دامنه کوه و صحرا و تحمل گرمای طاقت فرسای تابستان و بارش برف و باران و سرمای استخوان سوز زمستان در زیر چادرهای امدادی با هزاران درد و رنج و مشقت سوختند و ساختند اما حتی لب به گلایه هم نگشودند.

زبان :
زبان مردم ملکشاهی کردی استکه بعلت عدم استفاده از لغات بیگانه همچنان این زبان اصیل و پایدار باقی مانده است.

دین :
دین مردم ملکشاهی اسلام و مذهب آنان شیعه اثنی عشری است.

شعر و داستان :
در میان آنان شعر و شاعر از اهمیت ویژه ای برخوردار بوده و اغلب اشعارشان را به زبانخود می سرایند.
نمونه اشعاری که در گذشته راجع به قیام شاه محمد یاری در عصر رضاشاه سروده شده در زیر آمده :
شامحمد چو شیر ده فیر فه ت بو هزار نیروی ئاماده خط بو
کی چو شامگه ده تاریخ نام برد ؟ ده سپای میرپنج له شکر که شی کرد ؟
شامگه ی نقی ده و ده سه شیره یل حه یف تا سر نه ما ده ور ده لیره یل
ده ور ده لیره یل حه یف نه ما تا سر شامگه نقی ده ته خت مه مبه ر
شاهی شامگه چو نادر ئه فشار سه فته ده تاریخ سه د ده ور روژگار

*ایل ملکشاهی خواستگاه شورش مسلحانه ایلات و طوایف ایلام به رهبری شاه محمد یاری در عصر رضا شاه می باشد.
هوره :
هوره نوعی آواز بلند است که می توان آنرا تراژدی نامید که نمودار خواندن و بازگو کردن واقعه ی جدی از وقایع تاریخی است که انسان را سخت متاثر میکند و کردان در گذشته در هنگام جنگ با بیگانگان این نوع آواز را می خواندند و به هیجان می آمدند.
به طورکلی هوره نوعی آواز حزین است که بازگوی غم ها و عشق ها و حالات احساسی مردم می باشد.معمولا جوانان به اشعار عاشقانه در هوره علاقه ی بیشتری دارند.

چمری :
از یکی از منسجم ترین و ماندگارترین رسوم عزاداری مردم ملکشاهی مراسم چمر است که معمولا برای افراد سرشناس و بزرگان انجام می گیرد و غالبا در این مراسمات از عموم ایلات و طوایف استان دعوت می شود و گروه هایی از شعرا در مدح بزرگان و خصایص نیک متوفی اشعاری بر زبان میرانند و برخی دیگر هم این اشعار را همخوانی می کنند .
زنان در یک گروه و شانه به شانه دز حالیکه پارچه سیاه بلندی به طول دهها متر در مقابل گرفته اند و مردان هم در حالیکه علم هایی که بر روی آنها اسامی امامان و معصومین علیهم السلام نگاشته شده و پس از مدتی آنرا به شخص دیگری میرسانند دایره ی میدان چمر را تشکیل می دهند.
در قسمتی از محل این مراسم تفنگ – دوربین – وسایل شکار و … شخص متوفی بر روی مادیون زیبایی که با پارچه های رنگارنگ تزئین شده قرار می دهند.

رقص (ئه لپه رگه):
رقص کردی که در میان مردم این منطقه رایج است از روزگاران قدیم وجود داشته است. صدای ساز و دهل چه پس از پیروزی بر دشمن و یا در جشن و ولادتها و اعیاد رسمی و برگزاری مراسم سوگواری و عزاداری آنان و … دمساز مردم خونگرم بوده و هست.
باید گفت رقص کردی که نوعی رقص حماسی است تفاوت فاحشی با سایر رقصها که مهیج شهوتند دارد و همین تفاوت باعث شده که حتی با پیدایش فناوری نوین و انواع آلات موسیقی مدرن در کنار مردمان شهر و روستا باقی بماند.رقص در این خطه دارای اقسام متفاوتی است که برخی از آنها منسوخ شده اند.برخی از رقصهای مرسوم عبارتنند از :
چه پی – فه تای – قلای – پشت پا – دوجار الپر – ژنانه و … که از این میان “فه تای” دارای حرکاتی سریع و زیباتر است و جوانان به آن علاقه مند ترند.

از دیگر ویژگی های مردم ملکشاهی :
مردم ملکشاهی همانند پیشینیانشان به اسب و تفنگ و کوهنوردی علاقه ی وافری دارند.
انان احترام زیادی برای میهمان – همسایه – بزرگتران و ریش سفیدان قایلند. خواهرزاده را بیش از سایر افراد که در اثر رابطه ی نسبی با هم پیوند دارند دوست می دارند.
ایرج افشار سیستانی در مورد خصلتهای آنان اینچنین بیان کرده است :
“مردم ایل ملکشاهی صادق – ساده – متدین – سلحشور – باگذشت و مهمان نوازند ودر عین حال تندخو و جنگاورند.به عنوان نمونه هنگامی که نیروهای بعثی مهران را اشغال کردند عشایر ملکشاهی به سوی این شهر بسیج شدند .آنها تمام دامنه های مشرف به مهران را تصرف و نیروهای عراقی را اسیر کردند و به خاک و خون کشیدند و از پیشروی آنهاجلوگیری کردند. آنها حتی بدون اسلحه و مهمات به دشمن شبیخون زدند و غنائم زیادی چون تانک – خودرو – تفنگ و مسلسل بدست آوردند و به نیروهای خودی تحویل دادند.”

آثار تاریخی و باستانی ملکشاهی :
1-آرامگاه سید محمد عابد (گنبد پیرمحمد) واقع در 28 کیلومتری شهر ملکشاهی در مسیر ملکشاهی به مهران.سبک بنای آن مربوط به دوره ی صفویه است.
2-چهار تاقی آتشکده کوشک قینفر از آثار بجا مانده از دوران ساسانی با پنج متر ارتفاع و بیست و هفت متر مساحت که با گچ و سنگ احداث شده و روی چهار ستون از سنگ و گچ قرار دارد. در جوار این اثر تاریخی که در کوه پشمین ملکشاهی قرار دارد چشمه آب و درختان مورت و انجیر و زیتون قرار دارد.
3-در قسمت غربی شهر ارکواز ملکشاهی آثار قلعه ای بجامانده از دوران کهن قرار دارد که مردم منطقه آنرا قلعه جوق می خوانند. بعضی معتقدند که این قلعه در اصل قلعه سلجوق نام داشته که در زمان سلجوقیان محل نگهداری زندانیان (اسیران) بوده است.
4-در سیصد متری روستای گل گل ملکشاهی و سر چشمه رودخانه ای به همین نام نیز کتیبه ای به خط میخی آشوری وجود دارد که مربوط به هزاره اول قبل از میلاد می باشد. در قسمت بالای این کتیبه که در فاصله ی 3متری از سطح زمین بر روی تخته سنگی حجاری شده تصویر صورت مردی با ریش بلند که به جانب شمال شرق منطقه می نگرد و چند ستاره در مقابل پیشانی و کلاهش واقع شده است قرار دارد که عموما اعتقاد بر این است که تصویری از آشور بانی پال می باشد که تمدن ایلام را مورد یورش وسیع قرار داد و فتح کرد.
5-آبشار اما در 15 کیلومتری شهر ملکشاهی.

منبع : قیام ایلام در عصر رضاشاه تالیف عباس محمدزاده(ملکشاه) با اندکی تغییرات

ارکواز شهري است در استان ايلام ايران. ارکواز مرکز شهرستان ملکشاهي است.
پيشينه
حاکم ايلام در زمان سلطان ملکشاه سلجوقي در ناحيه ارکواز (ارک: پايتخت – واز: وسيع) قلعه و برج داشته‌است. طوايف ملکشاهي به دو دسته گرزينوند و هورده کو تقسيم مي‌شوند که عبارتند از: نقي، خميس، روسگه، خوادا، کاظم بگ، حسين بگ، شکر بگ، ملگه، کلوند، کناريوند، گراوندي، خيرشه، کوکي، اما، سيرانه، مهر، کل کل، رسولوند، کنياينه، باولگ، قيطول، خرزينوند، گلان، خليلوند، جمعه، علي نظر، کور، شره مير، سيه گه، باوه پيرمحمد و کلگه.

آثار تاريخي و باستاني

1- آرامگاه سيد محمد عابد (گنبد پيرمحمد) واقع در 28 کيلومتري شهر ملکشاهي در مسير ملکشاهي به مهران. سبک بناي آن مربوط به دوره صفويه‌است.
2- چهار تاقي آتشکده کوشک قينفر از آثار بجا مانده از دوران ساساني با پنج متر ارتفاع و بيست و هفت متر مساحت که با گچ و سنگ احداث شده و روي چهار ستون از سنگ و گچ قرار دارد. در جوار اين اثر تاريخي که در کوه پشمين ملکشاهي قرار دارد چشمه آب و درختان مورت و انجير و زيتون قرار دارد.
3- در قسمت غربي شهر ارکواز آثار قلعه‌اي بجامانده از دوران کهن قرار دارد که مردم منطقه آنرا قلعه جوق مي‌خوانند. بعضي معتقدند که اين قلعه در اصل قلعه سلجوق نام داشته که در زمان سلجوقيان محل نگهداري اسيران بوده‌است.
4- در سيصد متري روستاي گل گل ملکشاهي و سر چشمه رودخانه‌اي به همين نام نيز کتيبه‌اي به خط ميخي آشوري وجود دارد که مربوط به هزاره اول قبل از ميلاد مي‌باشد. در قسمت بالاي اين کتيبه که در فاصله 3 متري از سطح زمين بر روي تخته سنگي حجاري شده تصوير صورت مردي با ريش بلند که به جانب شمال شرق منطقه مي‌نگرد و چند ستاره در مقابل پيشاني و کلاهش واقع شده‌است قرار دارد که عموما اعتقاد بر اين است که تصويري از آشور باني پال مي‌باشد که تمدن ايلام را مورد يورش وسيع قرار داد و فتح کرد.
5- آبشار اما در 15 کيلومتري شهر ملکشاهي.

آرکوآز

3 ازانتخابت متشکرم!