درباره شهرزواره

زواره شهری کوچک از آبادی های کهن ایرانزواره شهری کوچک از آبادیهای کهن

 

زَوارِه شهری کوچک در حاشیهٔ جنوبی دشت کویر ایران است.این شهر در مختصات جغرافیایی ۳۳°۲۷′ شمالی و ۵۲°۲۷′شرقی و در فاصلهٔ ۱۲۰ کیلومتری اصفهان واقع شده‌است.

زواره از آبادیهای کهن ایران است و نام آن از نام برادر رستم گرفته شده‌است. در آن بناهای تاریخی همچون منار زواره در مسجد امام حسن مجتبی (که گفته می‌شود قبل از اسلام آتشکده بوده‌است) قلعهٔ مغول مسجد جامع چهار ایوانی زواره (قدیمی‌ترین مسجد چهار ایوانی ایران) که در آن کتیبه‌هایی نیز وجود دارد. در زواره اغلب ساکنین سید طباطبایی هستند.

منطقه کویر دق سرخ در شمال شرقی زواره قرار دارد ؛از غرب به رشته کوه سیاه کوه واز شرق به حاشیه کویر محدود میشود این کویر کوچک با عرض وطول۲۳و۲۶کیلومتر مربع با کوههای کم ارتفاع از مادر اصلی خود یعنی کویر مرکزی جدا شده است تپه های شنی در مرکز کویر است که کویرنوردان آنرا آشیانه عقابها میخوانند.

کویر دق سرخ

کویر دق سرخ

کویر دق سرخ

کویر دق سرخ

کویر دق سرخ

کویر دق سرخ

کویر دق سرخ

کویر دق سرخ

 

بازار زواره این بنای دیرپا از زیبایی ویژه ای برخوردار است و در گذشته دو کاروانسرا را در دو جانب خود داشته که یکی از آنها به صورت مخروبه درآمده و دیگری جای خود را به خیابان جدیدی به نام خیابان امامزاده یحیی (ع) سپرده و ادامه خیابان امام خمینی (ره) شده است. بازار زواره با سقفی رومی و چشمه ای شکل گرفته و نور خورشید ازروزنه‌های مجمعه مانند بر روی سقف به داخل بازار می تابد. سطح بازار مفروش از سنگ است و تعدادی حجره در این بازار مشاهده می شود که دربهای آن بسته و در سکوت به خاموشی گراییده و بازار از رونق افتاده اما دو کارگاه سنتی یک آهنگری و دیگری رنگرزی در آن فعال است.

بازار قدیمی زواره

بازار قدیمی زواره

بازار قدیمی زواره

بازار قدیمی زواره

قلعه سنگ بست یکی از آثار تاریخی شهر زواره است که در قرن پنجم هجری توسط ابوعلی دهدار زواره ای از مقربان حسن صباح ساخته شده است. عناصر ساختاری این بنا خاک‌، گل و خشت خام است و درقسمت زیربنای آن سنگ به کار رفته است این قلعه به صورت مکعبی است که در زوایای آن برجهایی استوانه ای شکل به چشم می خورد و بر فرازاین برجها جایگاه دیده بانها بوده که دور تا دور حصار شهر را تحت مراقبت وکنترل داشته اند.

فضای درون قلعه دو طبقه به صورت چهار صفه ای است که قسمتهایی از طبقات آن فرو ریخته است گفته می شود در قرن هفتم هجری هجوم مغولها به زواره به بهانه تخریب همین قلعه بوده است و اکنون این بنا به علت عدم توجه مسئولان می رود تا به صورت مخروبه ای درآید امید است با مرمت و بازسازی قلعه سنگ بست از نابودی این اثر تاریخی جلوگیری شود.

قلعه سنگ بست زواره

قلعه سنگ بست زواره

امامزاده بی بی غریب که خارج از شهر واقع است ، محل دفن دختری چهارده ساله به نام خدیجه از نوادگان امام موسی بن جعفر (ع) است که از دست دشمنان به بالای کوهی فرار کرده است و در همانجا به شهادت رسیده و بعد از مدتی به خواب سیدی از اهالی دهی که در آن نزدیکی است می آید و محل دفنش را نشان می دهد.

این امامزاده که در بالای کوه توسط اهالی ده ساخته شده است دارای منظره زیبایی است. که برای رسیدن به این زیبایی باید ۶۷۰ پله را بالا بری…

امامزاده بی بی غریب

این بناى آجرى که مدفن بانى مسجد جامع مى باشد در سمت شرق و تقریبا داخل استادیوم ورزشى قرار دارد و مساحت این گنبد نسبت به گنبد های مشابه دیگر که در قبرستان قرار دارد بیش تر است و به دلیل اس تفاده از کاشى هاى سبز رنگ در تزیین گنبد آن را گنبد سبز نامیده اند. البته در مرور زمان و تأثیر عوامل فرسایشى وتخریبى دیگر این کاشى ها وجود نداشته و همگى آن ها کنده شده اند خود بنای گنبد هم اگر چه در زمره آثار باستانی سبت شده ولی عملا توجهی بدان نشده است ودر حال تخریب است. این در حالی است که قدما برای این مکا احترام خاصی قائل بوده اند. در داخل گنبد نیز اشیاء اتیقه ای وجود داشته که سرقت شده است

گنبد سبز

گنبد سبز

در میان آثار تاریخی زواره مسجد جامع جلوه ای درخشان و به عنوان نخستین مسجد چهار ایوانی در ایران اسلامی مورد توجه ایرانگردان ، جهانگردان ، دانشجویان و استادان رشته‌های هنر معماری قرار دارد و چون یادگاری ارزشمند و میراثی جاوید از اعصار گذشته در گردونه تاریخ باقی مانده است.
این بنا به سال ۵۵۰ هـ ق دراوایل قرن ششم هجری که سلجوقیان حکمفرمایی داشته اند به امر بانیان خیر اندیش و ثابت قدم در زیر بنایی به مساحت ۱۲۰۰ متر مربع شکل گرفته است در ساخت این بنا از مصالحی چون آجر ، گچ ، خاک و چوب استفاده شده است . سبک معماری این بنا با بهره گیری از اصول و فنون علوم ریاضی اسلامی انجام شده است.
مسجد جامع زواره در مرکز شهر بین بازار و بازارچه‌ای که مشرف به دیگر مکانها است قرار گرفته و نمای خارجی آن را جداری از آجر تشکیل می دهد. دو در ورودی که بر ضلع شرقی و غربی این مسجد ساخته شده به سمت داخل مسجد باز می شوند و در روبروی هم قرار دارند.
در جوار سر درگاه غربی این مسجد برجی استوانه‌ای شکل که جدارش را آجر تشکیل داده مشاهده می شود که به درون مسجد راه دارد و بر فراز آن اطاقکی چوبی نصب شده که جایگاه مؤذن است.
در زوایای ایوان ها در جهات فرعی ، رواق ها با نعل درگاه‌های زیبا در تعادل هم الفت گرفته و بر بالای آن کتیبه‌هایی نقش بسته با خط کوفی و برجسته مزین به « بسم الله الرحمن الرحیم» سطح صحن مسجد از آجر پوشیده شده و تختی آجری به ارتفاع نیم متر را در میان خود جای داده که گویا سری در آن نهفته است.
در ضلع شمالی مسجد شبستانی سردابه مانند مشاهده می شود که با ایوانی در دو طرف خود رواق‌های بزرگی را تشکیل داده و این ایوان نسبت به دیگر ایوانها بزرگتر است. در دو طرف رواق‌های این ایوان پله‌هایی وجود دارد که به رازینه ها مرتبط می شود و در فصل زمستان دامنه آفتاب بر این ایوان گسترده است و روی یکی از آجرهای مفروش این ایوان خطوطی کشیده شده که نمایانگر تعیین اوقات شرعی می شوند.

در قسمت جنوبی مسجد ایوانی است که نسبت به سایر ایوان‌ها نمایی بهتر دارد و به وسیله درگاهی به گنبد مربتط می شود و در دوطرف این ایوان رواق‌هایی است که قسمتی از شبستان‌هایی را تشکیل می دهد که دو طرف گنبد را احاطه کرده و به وسیله درگاههایی به هم مرتبط شده و مسیر رفت و آمد به مکان است در داخل شبستان‌ها دو محراب که به موازی محراب گنبد قرار گرفته قابل رؤیت است اما محراب گنبد دارای نقش و نگار و خطوط کوفی برجسته و مزین به آیاتی چند از قرآن کریم است. در جدار شبستان‌ها و ایوان‌ها روزنه‌هایی دیده می شود که نقشی در زیبایی جدارها دارد و گویی از انعکاس صوت و تکرار آن جلوگیری می‌کند در داخل شبستان ها و رواق ها ستون هایی هشت ضلعی از آجر دیده می شود که بر بالای آن صفحه مربعی چوبی قرار گرفته و بر روی آن نعل درگاههایی جای گرفته و بر روی نعل درگاهها طاقی ضربی پوشش داده شده و صفحه های چوبی در مواقع زمین لرزه از لرزش سقف و ستون ها می کاهد و در زیر نعل درگاهها گچبری های زیبایی دیده می شود. ساختار بنیادی گنبد مسجد جامع زواره شباهت بسیار به گنبد مسجد جامع اصفهان دارد و آن گنبدی است مستقر بر پایه هشت ضلعی که خود بر مربعی استوار است.

مسجد جامع زواره

مسجد بنکویه یا پامنار زواره از گنجینه های ارزشمند و بی نظیری است که در زمان سلجوقیان به سال ۴۶۱ هـ ق بنای آ“ به پایاه رسیده است. این مسجد ابتدا دارای ۷ محراب با گچبریهای نفیس بوده اما متاسفانه بخش هایی از این مسجد در سال ۱۳۵۹ هـ ش توسط گروه نوسازی مسجد تخریب و کتیبه های زیبا همراه با چندین محراب جایش را به سالن اجتماعات داد و اکنون تعدادی ایوان و یک شبستان با سه محراب و یک صحن و یک مناره از این مسجد باقی مانده است. این مناره دومین مناره تاریخ دار در ایران است .این مناره بیش از ۲۰ متر ارتفاع دارد و جدار آن از آجر ، خاک و گچ است و استوانه ای است بر روی یک هشت ضلعی که در کوچکی به داخل آن باز می شود و یک میله آجری چون محور در داخل آن قرار گرفته و پله هایی در گرداگرد آن در جهت عقربه ساعت به طرف بالا ساخته شده است.

مناره زواره

مناره زواره

بنای تاریخی فرهنگی هشت بهشت از جاذبه های زیبای هنر معماری پیشینیان این دیار است که گویی معمار اوج هنر خود را در آن به کار برده است.

این بنا در جنب حسینیه کوچک زواره قرار دارد و عناصر ساختار فیزیکی آن شامل آجر، گچ و گل است ولی امروزه در مرمت و بازسازی آن دیگر عناصر نیز به کار رفته است که این بنای تاریخی از سه قسمت اصلی ، صحن غربی ، صحن شرقی و کل ساختمان تشکیل شده و ساختمان اصلی آن در دو طبقه به اشتراک این دو صحن رقم خورده و دربدو ورود به این بنای تاریخی ابتدا صحن شرقی را مشاهده می کنیم که حوض بیضی شکل را در میان دارد و در قسمت بالای حوض یک طبقه ساختمان مجزا وجود دارد که بر بالای آن دو بادگیر چون نگهبانانی است که سالها روی پای خود ایستاده اند. این قسمت از ساختمان سه ایوان و دو راهرور را در قرین هم طوری به دامن گرفته که در انتهای آن اتاقهایی است که دربهای خود را به داخل این ایوانها می گشاید.
ساختمان اصلی که در دو طبقه بر روی هم استوار شده در اشتراک دو صحن شرقی و غربی درآمده و در ظهر هم بر حوضخانه‌ای تکیه زده و در قرین هم به تماشای صحن‌ها درآمده از راهرو صحن شرقی وارد وسط ساختمان بر روی یک هشت ضلعی بسان سراپرده‌ای برافراشته شده و محور مقاومت آن را ستونهایی هشت ضلعی تشکیل داده و پوشش مرتفعی بر روی دو طبقه از رواقها و اینوانه سایه افکنده و گویی در رفع تبعیض درقرین هم با صفا و صمیمیت دیرینه نشسته اند. دو اتاق دردو طبقه روبروی هم به طرف رواقهای دو طبقه‌ای حوضخانه و ایوانهای دو طبقه‌ای از صحن دربهایی گشوده اند و راهروهای دو طبقه را در کنار خود گرفته‌اند و در کنار این راهروها دو طبقه ای دیگر راهرو مشاهده می شود که محل تردد به سوی صفه‌های دو طبقه ای است که دربهایی به داخل ایوانهای دو طبقه ای باز می شوند.

نمایی ازداخل ساختمان هشت بهشت

هشت بهشت

حدود ۲۳ سال قبل که این خانه توسط سید حسین ابراهیمی پور خریداری شد و وقف حضرت زهرا گردید و تعمیرات در این ساختمان بزرگ که رو به ویرانی بود شروع شد این بازسازی با کمک مردم و دولت تا به امروز در حال انجام است که آخرین تعمیرات که انجام گردیده بازسازی هشتی ورودی آن می باشد
عکس قبل از بازسازی
هشت بهشت

بعداز باز سازی
هشت بهشت
این خانه دردوره قاجار با معماری بسیار زیبا و حیرت انگیزی در دل شهر تاریخی زواره بنا گردیده ، بانی آن حاج میرزا علیرضا نیری زواره ای بوده است و هم اکنون به عنوان مرکز فرهنگی ، مذهبی فاطمیه جهت مراسم مربوطه از آن استفاده می گردد .

هشت بهشت

ادامه مطلب …0 می پسندی؟