درباره شهردولت‌آباد (اصفهان)

دولت‌آباد مرکز شهرستان تازه تفکیک شده برخوار استان اصفهان ایران. برخوار یکی از شهرستانهای اطراف اصفهان می‌باشد که دولت‌آباد مرکز این شهرستان محسوب می‌گردد. این شهر نزدیکترین شهرستان به مرکز شهر اصفهان می‌باشد.

۶۲ محل از محلات کنار شهرهای مختلف ایران نام دولت‌آباد برخوار دارند که تنها از میان این تعداد فقط شهر دولت‌آباد برخوار اصفهان عنوان شهر یافته‌است…

 

و دیگر نامها همچنان به صورت دهی بخشی از شهرهای مختلف ایران را تشکیل داده‌است. شهر دولت‌آباد با وسعت ۹۸۵ هکتار واقع در شمال شهر اصفهان و دارای آب و هوای گرم و خشک می‌باشد. فاصله این شهر از مرکز استان ۱۰کیلومترو در ۵۱ درجه و ۴۰ دقیقه طول شرقی و ۳۲ درجه و ۴۹ دقیقه عرض شمالی و ارتفاع ۱۵۶۰متری قرار گرفته‌است.

 

جمعیت این شهر ۴۰۰۰۰ نفر و ساکنین شهر به زبان فارسی سخن می‌گویند. دین ساکنان این منطقه اسلام و مذهب شیعه است.

 

موقعیت طبیعی این شهر با داشتن ۳۳ رشته قنات در گذشته و بالغ بر ۲۷ رشته قنات کشاورزی از نظر منظر طبیعی در جایگاه قابل توجهی قرار دارد. شهر دولت‌آباد با دارا بودن منطقه صنعتی که در نوع خود در سطح استان بی مانند است موقعیتهای بی شمار اشتغال برای جوانان و همچنین سرمایه‌گذاری‌های فراباور گردیده‌است.

 

به نحوی که غالب آجر و سنگ استان در این ناحیه از اصفهان تولید می‌گردد. کارخانه‌ها و کارگاه‌هایی چون بلور و شیشه، تجهیزات و مصالح ساختمانی، کاغذ سازی، لوازم خانگی و بسیاری کارگاه‌های کوچک و بزرگ که مواد و مصالح کارخانه‌های بزرگ چون کارخانه‌های خودرو سازی را تولید می‌کنند.

 

جمعیت مشغول به کار در این منطقه غالباً بومی و افرادی متخصص و اهل فن می‌باشند.alt

پیشینه تاریخی

هسته اولیه این شهر قبل از سلسله صفویه به صورت قلعه کوچکی تشکیل و صرفاً چند خانوار در آن می‌زیسته‌اند، بنا به روایات، زمانی سیل جاری می‌شود و روستاهای زیر دست چون دره، بتکده آباد و صالح آباد مورد هجوم سیل قرار می‌گیرند.

 

و دولت وقت صفوی اهالی آن روستاها را به این قلعه انتقال می‌دهد و به عمران و آبادی آنجا می‌پردازد. در این هنگام بنایی به نام شاه نشین احداث می‌گردد که آثاری به جز محله‌ای به این نام از آن در دست نیست و در اثر سیل و گذشت زمان به‌طور کامل تخریب شده‌است. از این دوره آثاری از چند مسجد به نام‌های مسجد دوازده امام، مسجد شبستان و مسجد علی بیک ذکر شده‌است.

 

از دیگر آثار تاریخی این شهر می‌توان به برج کبوتر معروف به برج آقا، خانه ارباب واقع در محله لودریچه، کتیبه‌های حرم امامزاده نرمی که قسمتی از آن متعلق به دوران سلجوقیان است اشاره کرد. شهر دولت‌آباد تا ۵۰ سال پیش دارای ۴ محله به نام‌های محله گرگو، محله شاه نشین، محله سر جوب، محله شترخوان بوده‌است.

 

که هر کدام از محله‌ها را بنا به بافت و نوع امکاناتی که در آن بوده‌است نامگذاری کرده‌اند. به‌طور مثال محله شاه نشین به دلیل آنکه اکثریت ثروتمندان و عیان نشینان در آن محل زندگی می‌کردند به این نام معروف بوده‌است.

 

گسترش شهر دولت‌آباد به عنوان مرکز بخش و توسعه فیزیکی و افزایش جمعیت آن طی سال‌های اخیر، به دلیل موقعیت خاص مکانی آن است. مکانی که از یک طرف دسترسی به شهر بزرگ اصفهان را امکان‌پذیر ساخته و از طرف دیگر سایر مراکز شهری و روستایی منطقه برخوار را به هم پیوند می‌دهد.

 

به طوریکه در مدتی کمتر از ۲۰ سال سطح شهر تا دو برابر افزایش و مراکز روستایی مجاور را نیز دربر گرفته‌است. روستاهایی مانند لودریچه و کربکند و زمان آباد به شهر پیوسته‌اند و هم اکنون جزء لاینفک شهر محسوب می‌شوند.

alt

موقعیت کشاورزی

از ویژگی‌های کشاورزی این شهر می‌توان به دشت دولت‌آباد اشاره کرد که از جمله دشتهای مستعد استان می‌باشد که عمده محصولات کشاورزی گندم، ذرت علوفه‌ای، جو، یونجه، آفتابگردان، چغندر قند و لبو، باغات انگور، انار و محصولات صیفیجات و سبزیجات، گوجه و پیاز از آن قابل برداشت می‌باشد. دامداریهای این شهر بالغ بر ۳۴ واحد دامداری سنتی و ۵ واحد صنعتی و تعداد ۲۰ واحد مرغداری می‌باشد.

موقعیت علمی و فرهنگی

دولت‌آباد دارای مشاهیر بسیار در زمینه‌های دینی، علمی و ادبی می‌باشد آیت اله محمد ناصری از شناخته شده‌ترین علمای شیعه متولد این شهر می‌باشد همچنین خاندان بزرگ دولت‌آبادی که شناخته شده‌ترین آن‌ها یحیی دولت‌آبادی نویسنده حیات یحیی یکی از اولین زندگی‌نامه‌ها به سبک جدید و شهناز جزو اولین رمان‌های سبک جدید است.

 

یا حسام دولت‌آبادی سیاستمدار و صدیقه دولت‌آبادی مؤسس دبیرستان دخترانه در سن ۱۴سالگی و از فعالان مشروطه و پروین دولت‌آبادی شاعر معاصر همچنین خاندان فرهْوَشی که استاد محمد علی فرهوشی یا مترجم همایون از پایه‌گذاران مدارس نوین در ایران و از نخستین نویسندگان کتاب‌های درسی جدید برای دانش‌آموزان ایرانی به‌شمار می‌رفت. مترجم همایون همچنین تسلط کم‌مانندی بر زبان فرانسوی داشت.

 

و از جمله مترجمان زبردست ایران شناخته می‌شد و از جمله برخی از سفرنامه‌های مهم مستشرقین اروپایی در ایران را برای نخستین بار به فارسی ترجمه نمود و آثار بسیار دیگری از ایشان در دسترس است و فرزند ایشان استاد ایرج فرهوشی از استادان دانشگاه تهران می‌توان نام برد.

وجه تسمیه

شهر دولت‌آباد به خاطر قرار داشتن در محدوده دو صحرای بزرگ و پر رونق که در قدیم به آنها (لت) گفته می‌شده‌است به (دو لت آباد) معروف گردیده‌است. لت به معنای صحرا. کرت و یادر اصطلاح بومی محلی لته ۲ لت آباد = دولت‌آباد

۱- موقعیت جغرافیایی : 
شهرستان برخوار با وسعت ۲۱۸۰۰۰هکتار در شمال اصفهان واقع شده است. از این مساحت حدود یک هزار ۸۶۳ کیلومتر مربع آن دشت و بقیه به صورت ارتفاعات است. این دشت از غرب به ارتفاعات مورچه خورت، از شمال به ارتفاعات شمالی بخش برخوار و از جنوب به اصفهان و از شرق به سگزی و کوهپایه محدود می شود.

 

ارتفاع آن از سطح دریا یک هزار و ۵۹۰ تا یک هزار و ۶۰۰ متر و دارای شیب ملایمی حدود ۵ / ۰ – ۵ / ۱ در هزار از غرب به طرف جنوب شرقی است.وسعت و محدوده ی برخوار قدیم، در شمال دشت اصفهان با شهرستان فعلی برخوار و بخش مرکزی شهرستان شاهین شهر و میمه منطبق است.

۲- تقسیمات کشوری:

براساس تقسیمات کشوری این شهرستان دارای دو بخش حبیب آباد و مرکزی می باشد و شامل ۷ شهر (دولت آباد، دستگرد، خورزوق، سین، حبیب آباد، کمشچه و شاپورآباد) و ۷ روستا (محسن آباد،علی آبادچی، دنبی، پروانه، علی آبادملاعلی، مرغ و شورچه) می باشد.

۳- جمعیت:

بر اساس سرشماری سال ۱۳۹۵ جمعیت شهرستان ۱۲۲۴۱۹ نفر که از این تعداد ۱۱۳۸۷۵ نفر در شهرها و ۸۵۴۴ نفر در روستاها ساکن می باشند. ۹۳ درصد جمعیت در شهرها و ۷ درصد در روستاهای شهرستان ساکن می باشند.

· جمعیت شهرهای شهرستان:

نام شهر

دولت آباد

خورزوق

دستگرد

حبیب آباد

شاپورآباد

سین

کمشچه

جمعیت

۴۰,۹۴۵

۲۹,۱۵۴

۱۷,۷۷۵

۹,۴۹۱

۵,۹۱۵

۵,۴۹۵

۵,۱۰۰

· جمعیت روستاهای شهرستان:

نام روستا

محسن آباد

علی آبادملاعلی

مرغ

پروانه

علی آبادچی

دنبی

شورچه

جمعیت

۴,۲۱۷

۳,۳۱۲

۲۷۲

۲۱۱

۱۵۹

۱۱۷

۱۷

۴- وجه تسمیه شهرهای شهرستان :

نام شهر

وجه تسمیه

شهر دولت آباد

هسته اولیه این شهر در قبل از دوران صفویه به صورت قلعه کوچکی بوده که صرفاً چند خانوار در آن زندگی می کرده اند بنا به روایتی زمانی سیل جاری می شود .

 

و روستاهای زیردست همچون دره بتکاآباد و صالح مورد هجوم سیل قار می گیرند، دولت وقت صفوی اهالی ان روستاها را به این قلعه کوچ می دهد و به عمران و آبادی آنجا می پردازد. از همان زمان به بعد این محله دولت آباد نامیده شده است.

در جای دیگروجه تسمیه را بدین شکل تعریف شده است: شهر دولت‌آباد به خاطر قرار داشتن در محدوده دو صحرای بزرگ و پر رونق که در قدیم به آنها (لت) گفته می‌شده است به (دو لت آباد) معروف گردیده است.

در جای دیگروجه تسمیه را بدین شکل تعریف شده است: به دلیل اینکه استقبال از دولتمردان صفوی توسط حاکمان اصفهان در این منطقه انجام می گرفته است، به عنوان دروازه دولت و دولت آباد نامیده شده است.

شهر خورزوق

خورزوق معرب کلمه خورزوک و ترکیبی از خور به معنای روشنایی و روشنی و زوک یا سوک به معنی سرزمین می باشد و معنی سرزمین و روشنایی را دارد.

شهر حبیب آباد

احداث کننده شهر حبیب آباد شخصی به نام حبیب بوده است.

شهر دستگرد

این مرکز جمعیتی در زمان ساسانیان(دستگرته) نامیده می شده است که به زبان پهلوی به مفهوم دهکده شهر یا زمین هموار است.

شهر کمشچه

درباره وجه تسمیه و نامگذاری شهر مطالب گوناگونی نقل شده بنا به گفته بعضی از محققین، کمشچه از واژه های(کوم+ شه+ چه) شکل گرفته که معنی نخجیرگاه و شکارگاه می دهد. و به معنای قنات کوچک نیز می باد.

شهر شاپورآباد

این شهر منتسب به شاپور ذوالاکتاف(پادشاه دوم ساسانی) می باشد و به دلیل وجود بقعه پسر این شاه(فیروز)، شاپورآباد نامگذاری شده است.

شهر سین

شهر سین به معنای آهوی کوچک و رب النوع می باشد.

۵- وضعیت آب و هوا:

این منطقه با توجه به فاصله ای که از رودخانه زاینده رود دارد؛ دارای آب و هوائی خشک تر از اصفهان بوده و میزان بارندگی آن حدود ۵۰ الی ۲۰۰ میلیمتر طی ده سال متغیر بوده است. میزان تبخیر سالیانه نیز حدود ۲۰۰۰ میلیمتر گزارش شده و مقدار آب نفوذی کمتر خواهد بود. جهت باد بویژه بادهای غالب از سمت شمال بطرف جنوب و جزء بادهای خشک می باشد.

 

این بادها پس از برخورد با اراضی بدون پوشش گیاهی یا با پوشش کافی با خود گرد و غبار و گاهی ذرات ماسه همراه آورده و در فرسایش زمینهای کشاورزی بی تاثیر نخواهد بود.

۶- وضعیت کشاورزی، منابع آب و منابع طبیعی:

از منابع آب در این منطقه قنات ها می باشند که از شمال غرب بطرف جنوب شرق کشیده شده اند و مادر چاه بعضی از آنهاخارج از منطقه قرار گرفته که به تدریج با کم شدن نزولات آسمانی در منطقه و در نتیجه پایین افتادن سطح آب زیرزمینی، تعدادی از آنها خشک شده است.

 

طبق آخرین آمار تعداد ۷۵۱حلقه چاه عمیق تا تاریخ ۱/۱۱/۹۶ وجود دارد. که این چاهها بیشتر دارای عمقی بیشتراز ۱۵۰متر می باشندو همچنین تعداد قنوات موجود ۱۴ رشته به صورت فصلی اعلام گردیده است. 

 

در بعضی از قسمتها به اندازه ای املاح آب بالا است که باعث تخریب خاک و در نتیجه عدم امکان کشاورزی در منطقه می گردد.بالا بودن املاح خاک و در نتیجه شور بودن آن و همچنین کم بودن ضخامت خاک کشاورزی باعث شده که در منطقه اکثرا محصولات یکساله و مقاوم به شوری کاشته شده و گیاهان دائمی مانند درختان میوه در بسیاری از نقاط نتیجه خوبی ندهد.

محصولات کشت شده در منطقه را میتوان به دو دسته محصولات زراعی و محصولات دائمی مثمر (باغی) تقسیم بندی نمود. محصولات زراعی شامل: گندم، جو، ذرت علوفه ای، دانه های روغنی(کلزا و گلرنگ)، چغندر قند، سبزی و صیفی(خربزه،،هندوانه،گرمک و طالبی)، چقندر قند علوفه ای و زعفران می باشد. محصولات دائمی مثمر شامل: انگور، پسته، انار است.

۷- وضعیت صنعتی و تولیدی:

شهرستان برخوار جایگاه ویژه ای در حوزه تولید صنایع دستی از جمله مبل سازی، کاشی و سرامیک، منبت کاری و پارچه قلمکاری دارد. پس از شهر اصفهان دومین تولید کننده صنایع دستی است و ۸۰ درصد از پارچه قلمکاری در محله دلیگان شهر خورزوق تولید می‌شود

 

بیش از ۳۰ رشته صنایع دستی در منطقه برخوار وجود دارد. همچنین در این شهرستان سه منطقه صنعتی به نام های منطقه صنعتی دولت آباد، منطقه صنعتی حبیب آباد و ناحیه صنعتی کمشچه وجود دارد. دراین مناطق مجموعاً ۱۵۰ واحد کارخانه تولید انواع آجر،۱۱۴ واحد کارخانه ی تولید سنگ ساختمانی، ۴۰۰واحد صنایع فلزی موجود می باشد. حدود ۲۰۰۰۰ نفر در این صنایع مشغول به کار هستند.

۸- وضعیت فرهنگی آموزشی و ورزشی:

· وضعیت شهدا و ایثارگران:

تعداد شهدای دفاع مقدس

تعداد شهدای مدافع حرم

تعداد جاوید الاثر

تعداد آزادگان

تعداد جانبازان

۴۶۵

۷

۲۲

۵۵

۷۵۱

· وضعیت اماکن مذهبی:

تعداد

هیأت های فعال مذهبی

تعداد مساجد

تعداد حسینیه

تعداد امامزادگان

تعداد بقاع متبرکه

تعداد مؤسسه قرآنی

۵۰

۲۰۰

۱۰۰

۱۱

۱

۵

· وضعیت اماکن فرهنگی:

تعداد انجمن های هنری – فرهنگی

تعداد سینما

تعداد کتابخانه

۵

۰

۱۱

· وضعیت آموزش و پرورش:

تعداد مدارس

تعداد فرهنگیان

دخترانه

پسرانه

مرد

زن

۶۶

۶۰

۶۶۸

۷۷۹

·

· وضعیت اماکن ورزشی:

تعداد تأسیسات

و مکان های ورزشی

مساحت تأسیسات و

مکان های ورزشی

(سرپوشیده و روباز )

اماکن ورزشی

سر پوشیده

روباز

عرصه

عیان

خصوصی

دولتی

سایر

۳۹

۳

۲۳۳۹۳۵

۴۲۷۰۸

۱۴

۲۸

۹- مقایسه برخی از شاخص های شهرستان با استان:

شاخص

تعداد

سهم نسبت به استان

رتبه

رتبه بندی

تعداد کتابخانه های عمومی

۱۱

۳.۷۸

۸

۱-۲۴

تعداد کتابهای موجود در کتابخانه های عمومی

۹۸۳۷۲

۳.۲۵

۱۰

۱-۲۴

تعداد تأسیسات و مکان های ورزشی

۱۴

۳.۲۳

۱۰

۱-۱۷

تعداد مراکز بهداشتی درمانی

۱۰

۳.۱۸

۸

۱-۱۴

تعداد داروخانه

۱۷

۲.۱۱

۹

۱-۱۷

تعداد کارگاههای صنعتی (عمومی و خصوصی) دارای ۵۰نفر کارکن و بیشتر

۶۰

۱۱.۳

۳

۱۵-۱

تعداد شرکت های تعاونی فعال صنعتی

۹

۲

۱۱

۱-۱۷

تعداد معادن درحال بهره برداری

۱۸

۵.۳۱

۷

۱-۱۷

ارزش افزوده معادن درحال بهره برداری(میلیون ریال)

۱۰۹۸۱۴

۴.۳۹

۸

۱-۲۴

روابط عمومی فرمانداری شهرستان برخوار

 

0 پاسخ

دیدگاه خود را ثبت کنید

تمایل دارید در گفتگوها شرکت کنید؟
در گفتگو ها شرکت کنید.

پاسخی بگذارید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *