جغرافیای آذربایجا ن غربیجغرافیای ایرانسردشت

درباره شهرسردشت

درباره شهرسردشت

موقعیت جغرافیایی

شهرستان سردشت با مرکزیت شهر سردشت یکی از توابع استان آذربایجان غربی، در جنوب باختری این استان در مرز ایران و عراق واقع شده است.

این شهرستان با وسعتی حدود ۱۴۴۲ کیلو متر مربع در دامنه کوه “گرده سور” بر دشت وسیعی مشرف به رودخانه کلو (در قسمت شرقی شهر) قرار دارد.

همچنین این شهر در مختصات جغرافیایی ۴۵ درجه و ۲۸ دقیقه طول شرقی و ۳۶ درجه و ۱۰ دقیقه عرض شمالی و ارتفاع ۱۵۰۰ متری از سطح دریا جای گرفته است.

شهر سردشت از شمال با ۹۰ کیلومتر فاصله زمینی به شهرستان پیرانشهر و از جنوب با ۶۰ به شهرستان بانه و از جنوب غربی با ۱۲۰ کیلومتر فاصله به شهرستان مهاباد منتهی می شود. شهرستان سردشت از سمت غرب با کردستان عراق هم مرز است (طول این نوار مرزی ۹۶ کیلومتر است). شهر سردشت در فاصله ۳۰ کیلومتری این کشور می باشد.

تقسیمات کشوری شهرستان

۱- بخشها

شهرستانم سردشت دارای دو بخش (مرکزی و وزینه) است که بخش مرکزی شامل دهستان آلان به مرکزیت اسلام آباد(بیژوه سابق) و دهستان باسک کولسه به مرکزیت(بریسو) و دهستان بریاجی به مرکزیت(بیوران سفلی) می باشد. بخش وزینه شامل دهستان گورک نعلیین به مرکزیت (حیدرآباد) و دهستان ملکاری به مرکزیت(نلاس) می باشد.

شهرها

شهر سردشت، شهر ربط، شهر میرآباد

دهستانها

دهستان های بخش مرکزی: دهستان آلان، دهستان باسک کولسه، دهستان بریاجی، دهستان گورک سردشت، دهستان مکریان شمالی

دهستان های بخش وزینه: دهستان گورک نعلیین، دهستان ملکاری

وجه تسمیه سردشت

مردم کردستان، سردشت را زادگاه زرتشت پیامبر ایرانی می دانند و از آنجا که این نام را در زبان کردی “زرتشت” “زرادشتر” می خوانند، عقیده دارند که سردشت از نام “زرتشت” گرفته شده که بعد از حمله ی اعراب به ایران به ” سردشت” تغییر نام پیدا کرده است. لازم به ذکر است در روستای (لیلانه) از توابع ربط سردشت و در منطقه(گورک) آثار به جای مانده از آتشکده های بزرگ موجود است و و واژه ی (گورک) یا(گبرک) همان (گبر) به معنای زرتشتی و مجوسی در کتاب های لغت در فرهنگ های فارسی آمده است که می تواند دلیلی بر این مدعا باشد.

بعضی دیگر معتقدند واژه ی سردشت از دو قسمت “سر” به معنی “اول” و “ابتدا” و “دشت” به معنی”زمین پهناور” ، “هموار”، ” جلگه”، … و سردشت به معنی “ابتدا” یا ” آغاز” دشت است. به بیان دیگر به معنی دشتی است که تا رودخانه زاب ادامه دارد.

وضعیت اقتصادی

در شهرستان سردشت با توجه به سرحدی بودن، تعداد زیادی از مردم به مبادلات مرزی اشتغال دارند. اما بنا به دلیل خطرناک بودن وضعیت چنین مبادلاتی بیشتر مردم طی دو سال اخیر به کشاورزی، دامپروری، قاچاق کالا، و کورهای آجرپزی روی آورده اند. البته باید گفت کشاورزی نیز به لحاظ موقعیت اقلیمی خاص شهرستان، کوهستانی و ناهموار بودن و نداشتن آب کافی توسعه چنئتنی پیدا نکرده است، دامداری نیز از حد سنتی فراتر نرفته است. همچنین وضعیت کوهستانی منطقه منجر به این شده که راههای ارتباطی بین شهری توسعه ی زیادی پیدا نکند و شهرستان در انزوا قرار گیرد این وضعیت به نوبه ی خود سبب شده تا این شهرستان نتواند کالاهای مرزی و محصولات کشاورزی و دامداری و تا اندازه صنعتی و … خود را به طور گسترده به سایر شهرستانها عرضه کند و باید گفت که صنعت و سایر فعالیت های دیگری هم که مردم بدان اشتغال دارند نقش درخوری در اقتصاد این شهرستان ندارد. بدینگونه این شهرستان دارای وضعیت اقتصادی خاص(بیمارگونه) است. که عدم سرمایه گزاری و نبود طرح های عمرانی از جانب دولت خود به این وضعیت نابسامان دامن می زند و به دلیل همین شرایط پیش گفته است. درصد بیکاری در این شهرستان در مقایسه با سایر شهرستاهای همسایه از سطح بالاتری برخوردار است. در زیر مختصرا به چند نمونه از فعالیت های اقتصادی مردم می پردازیم.

کشاورزی

کشاورزی از اصلی ترین مشاغل ساکنان منطقه سردشت است که به دلیل کوهستانی بودن، ناهمواری، نداشتن آب کافی و زمین های مرغوب و کمبود و محدود بودن زمین کشاورزی توسعه نیافته و هنوز در مراحل اولیه ی توسعه است. غالب زمین های موجود به دلیل نداشتن آب صرفا به کاشت غلات و حبوبات(گندم، جو و… )دیمی اختصاص دارند. ودر زمین های برخوردار از نعمت، گندم، جو و همچنین توتون عمدتا کاشت می شود. انگور سیاه در منطقه به وفور یافت می شود. کشاورزان به مقدار زیاد به کاشت درخت مو(انگور) بر دامنه ی کوه ها و روی زمین های کشاورزی خود پرداخته اند شرایط محیط نیز برای این نوع کشت مناسب است. ولی به دلیل عمل آوری و بهره برداری سنتی، این محصول بهره ی زیادی را نصیب آنان نمی کند. از سوغات سردشت می توان به انگور سیاه(تره رشه) اشاره کرد). در چند سال اخیر عده ای از کشاورزان اقدام به باغ کاری در زمین های کنار رودخانه ای، پر آب و حاصلخیز نموده اند این اقدام جدید به دلیل استفاده از روشهای نوین تا کنون قرین موفقیت بوده است و نوید وضع مطلوبی را در این بخش می هد. از محصولات باغی می توان سیب، هلو، زرد آلو و… را نام برد. چیز دیگری که باید بدان اشاره نمود زنبورداری است زنبورداری در کنار فعالیت باغداری و سایر امور کشاورزی رواج بسیار دارد. عسل منطقه سردشت خصوصا عسل کوهستان های بیوران زبانزد و مشتریان فراوانی حتی در خارج از شهرستان دارد. از میوه های وحشی گلابی، زالزالک، انجیر، انار، انگور، و چندین نوع دیگر مورد توجه مردم هستند و حتی خود اقدام به کاشت این اقلام در زمین های کشاورزی خود می کنند و می کوشند تا بهره وری بهتر و بیشتری از این محصول داشته باشد.

دام و طیور

پرورش دام یا دامداری نیز از محوریترین منابع درآمدی مردم محسوب می شود که عمدتا به صورت سنتی رواج داشته و محصولات تولیدی آن اعم از شیر، پنیر، خامه، روغن حیوانی، کشک، دوغ، و… به مصارف داخلی منطقه میرسد. تعدادی گاوداری صنعتی نیز در سطح منطقه ایجاد شده که اندک هستند و فعالیتشان زیاد درخور توجه نیست.

در خصوص طیورداری باید گفت که چند جوجه خانه در سطح شهرستان فعال هستند که تقریبا توانسته اند بخش زیادی از بازار را در این حوزه بدون وابستگی به خارج از شهرستان تحت پوشش قرار داده و نیاز مردم را برطرف کنند. در روستاها نیز نگهداری طیور به صورت سنتی کماکان ادامه دارد که توانسته به نوبه خود بخشی از هزینه ی اقتصادی خانواده ها را کاهش دهد.

البته در چند سال اخیر نهادها و بانک ها با پرداخت وام و راهنمایی به مردم سعی در کمک به پیشرفت این حوزه در سطح منطقه دارند.

مبادلات مرزی

در خصوص وضعیت مبادلات مرزی در شهرستان سردشت باید گفت که این شهرستان بدین لحاظ دارای ویژگی خاص است. بدین شکل که مانند سایر شهرستانهای مرزی همسایه نظیر پیرانشهر و بانه دارای ” صرفا” یک بازارچه بزرگ که مبادلات از آن طریق انجام شود نیست. بلکه دارای چند معبر ورود و خروج کالا می باشد که در سطح مرزهای آن پراکنده هستند. بدین قرار که یکی از آنها به نام بازارچه کله شین به ظاهر رسمی تر از سایر معابر بوده و آن مابقی به دلیل عدم رسمی بودن، جریان ورود و خروج کالا در آنها با پیوستگی زمانی همراه نمی باشد. بلکه ممکن است روزی یکی از این معابر باز و روز بعد بسته باشد و این عمل برپایه هیچ معیار منطقی صورت نمی گیرد.

نتیجتا ورود و خروج عمدتا به شکل قاچاق در سطح شهرستان رواج یافته که این پدیده با مخاطرات زیادی همگام است. البته مردم به ناچار و به دلیل نبود شرایط جایگزین کماکان به قاچاق از مرزها ادامه می دهند. در شهر سردشت یک بازار چه فروش کالاهای خارجی(مرزی) با بیش از یکصد دکان برای دسترسی آسانتر مسافرین و مردم شهرستان افتتاح شد.

صنایع و معادن

در زمینه گسترش صنعت اقداماتی شامل: احداث شهرک صنعتی فاز ۱ ربط، دادن وامهای سنگین برای انجام فعالیت های تولیدی و… به عمل آمده است. که دورنمای مطلوبی از وضعیت صنعت را در سطح شهرستان می نمایاند. از کارخانه هایی که در شهرک صنعتی فاز ۱ به مرحله ی تولید رسیده اند می توان به کارخانه در و پنجره سازی p. v. c ظروف یکبار مصرف سازی، تولید قند و… اشاره نمود. از دیگر کارخانه های آسفالت سازی و دانه بندی شن و ماسه در امتداد رودخانه ی زاب اشاره کرد. تعدای صنایع کوچک کارگاهی هم در سطح شهر سردشت فعال هستند . شهرک صنعتی فاز ۲ در دست اقدام است. از صنایع دستی شهرستان قالیبافی، سجاده بافی، گلیم بافی را می توان نام برد.

صنعت به دلیل نو پا بودن و عدم وجود صنایع تولیدی بزرگ هنوز نیروی کار زیادی را به خود جذب نکرده و به عنوان محور فعالیت مردم در نیامده است. البته در زمینه استخراج معدن هنوز کاری صورت نگرفته است.

شیلات

صنعت شیلات هنوز سهم چندانی در اقتصاد شهرستان ندارد. در زمینه توسعه در ایت حوزه اقداماتی نظیر ایجاد چند استخر پرورش ماهی بمانند: استخر های پرورش ماهی خضرآباد، رودخانه کورانگاه، باغ حاجی جلال ، استخری در منطقه آلان و … صورت گرفته است. در کنار این استخرها صید ماهی به صورت محدود و فصلی در رودخانه ی زاب هم انجام می گیرد. که چندان درخور توجه نیست. در مجموع باید گفت وضعیت در تمامی سطوح اقتصادی شهرستان در حال بهبود است و می رود تا بیشتر جنبه امروزی به خود گرفته و از آن جنبه سنتی رهایی پیدا کند.

ویژگی های اجتماعی

شهرستان سرذشت طبق سرشماری ۱۳۸۵ دارای ۱۰۴۱۴۶ جمعیت می باشد که از این تعداد ۵۲۴۹۴ نفر مرد و ۵۱۶۵۲ زن می باشند. از این تعداد بالغ بر ۴۳۰۰۰ در شهر سردشت و مابقی در ۲۷۴ روستای باقیمانده و دو شهر دیگر این شهرستان پراکنده هستند ، شهرستان سردشت مسکن هشت ایل می باشد:

۱- ایل کلاسی که در منطقه ربط ساکنند و از تبار طایفه های (پیروت، آغا، رسول آغا) می باشند.

۲- ایل گورک که در پارستان ساکنند از تبار طایفه های ۰خضری، محمدی، عزیزی، ابراهیمی، بایزیدی)

۳- ایل نعلین منگور که در آلوتان و شهر میرآباد ساکنند ار تبار طایفه های (ملا خلیل گور عمر، اجاقی، کاک سلیمان خلیلی) میباشند.

۴- ایل نعلیین گورک که در پارستان ساکنند از تبار طایفه های( بیگ زاده، پیرآقایی) هستند.

۵- ایل باسک کولسه که از ایلات اطراف سردشت است.

۶- ایل بریاجی موسس (مام حاجی)

۷- ایل ملکاری(ملک آرا) که در ملا شیخ زندگی می کنند از تبار طایفه های(ملکاری و دوله شینگه). که این دو تای اخیر با هم برادر بوده اند و محل زندگی شان از نزدیکی خط مرزی تا نزدیکی شهر میرآباد می باشد.

دین مردم این شهرستان اسلام و مذهب تسنن (شافعی) است. در گذشته- در ۵۸ سال قبل – تعدادی یهودی در این شهرستان ساکن بوده اند.

نژاد مردم کرد آریایی، زبانشان کردی از شاخه سورانی می باشد. البته تعدادی کمی کارمند دولتی و نظامی نیز در سطح شهرستان وجود دارند که غیر کرد می باشند.

این شهرستان بیش از ۲۶۸ مدرسه دارد. در روستاهای شهرستان در سطوح مختلف مدارس دایر می باشند که تعدای از آنها از لحاظ رفاهی وضعیت مناسبی ندارند. این شهرستان همچنین دارای دو دانشگاه می باشد که یکی پیام نور و دیگری آزاد است.

شهرستان سردشت دارای دو بیمارستان است که یکی از آنها در حال ساخت می باشد. تعدادی درمانگاه(۵ عدد) و دیگری آزاد است.

وضعیت معیشتی

مردم در شهرستان همانطور که در مباحث گذشته اشاره شد در درجه اول زیاد متاثر از صنعت نمی باشد، چون اولا صنایع تولیدی بزرگی وجود ندارند و درثانی هنوز صنعت گسترش چندانی در سطح شهرستان نکرده است. بالطبع مردم بیشتر به شیوه های تولید سنتی، چون کشاورزی و دامداری اشتغال دارند. قاچاق کالا از کشور هم مرض عراق رزق شمار زیادی از مردم را تامین می کند. در این شهرستان عده ی قابل توجهی نیز به کارهای اداری و خدماتی چون دکان داری، خدمات یدی و… اشتغال دارند. در مجموع باید گفت وضع معیشتی غالب مردم مطلوب نیست. در نیجه مردم برای در آمدن از چنین وضعیتی و رسیدن به وضع مطلوب به کارهای سخت در سایر شهرستانها کوره های آجرپزی و حتی کار در خارج از کشور (به ویژه عراق) روی آورده اند. بیکاری به عنوان یک معضل اجتماعی گریبانگیر مردم می باشد. در سال های اخیر اقتصاد خانواده ها با بکارگیری شیوه های نوین اقتصادی شکل تازه ای به خود گرفته است. که این به میزان زیاد متاث از گرایش خانواده ها در چند سال اخیر به جانب علم می باشد.

وضعیت سیاسی، نظامی

شهرهای مرزی به عنوان پاسداران تمامیت ارضی کشور در طول تاریخ همواره مقامی در خور داشته اند. شهر مرزی سردشت به درازای تاریخ خود در چارچوب جغرافیایی ایران چنین نقشی را ایفا و همواره در تهاجمات قربانی متجاوزان بوده است. برنامه ریزی های سیاسی داخلی، اصولا در برخورد با چنین مناطقی با برداشت های امنیتی همراه و ملیتاریزه شدن این منطقه در جریان برخوردهای برون مرزی و اختلافات و کشمکش های داخلی به مانند حزب دمکرات و پژاک و کومله کاملا مشهود بوده است. بنابراین محدوده مورد اختلاف بودن در زمان قدرت های سابقدر نقطه مرز بودن با کشور عراق در حال حاضر، سردشت را به عنوان کانون بازتاب عکس العمل این تنش ها با مثالهایی چون قتل عام، شیمیایی و … در آورده است.

ویژگی های طبیعی

شکل توپوگرافی شهرستان چون در دامنه رشته کوههای زاگرس قرار گرفته و دارای نقاط پست کمتری نسبت به اطراف است نتیجتا کوهستانی است.

بارش در این شهرستان به علت کوهستانی بودن و همچنین قرار گرفتن در مسیر توده هواهای وارده به منطقه مناسب است، میانگین بارش بین ۸۰۰ – ۱۰۰۰ میلیمتر می باشد. بارش اغلب به صورت برف است. به علت بارش نسبتا زیاد رطوبت در زمستان و بهار زیاد و در تابستان و پاییز به علت تبخیر میزان رطوبت کم می شود.

پوشش گیاهی غالب از نوع جنگل های زاگرسی است وسعت این جنگل ها ۱۶۶۰ کیلومتر مربع می باشد. درختان بیشتر از نوع بلوط می باشند

. عرصه ی جنگلی منطقه سرشار از گیاهان دارویی چون گل گاوزبان، شیرین بیان، گون، کاسنی، ختمی و.. می باشد. این شهرستان به لحاظ موقعیت کوهستانی اش دارای ارتفاعات سرکشی هومل، بلفت، برایم جلال، هوینه مال و… می باشد.

جاذبه های گردشری، تفریحی، مذهبی، تاریخی

شهرستان سردشت هم چون گوهری در میان کو ههای زاگرس با همه زبیایی های مخصوص و کم نظیر به خود، خودنمایی می کند. منظر بی نظیر، چشم انداز های متنوع ، انبوه درختان درهم، آب و هوای معتدل سالم، آب زلال چشمه سالان که از دل کوه زاگزس و دشت های سر سبز و خرم می جوشند در تمام نقاط این شهرستان جاری هستند، منظر بسیار زیبابی طبیعی و بکر در جای جای این شهرستان چشم هر بیننده ای را خیره می کند.

از جاذبه های طبیعی شهرستان می توان به موارد زیر می توان اشاره کرد:

۱- آبشار شلماش

که در طرف خروجی شهر قرار دارد از مهترین آبشار های حوضه ی زاب در مسیر رودخانه ی شلماش قرار دارد آبشار شلماش دارای ۳ آبشار، به فاصله هر کدام ۲۰۰ متر می باشد که آبشار جنوبی تر به علت ارقفاع زیاد و شکست شیب در مرکز آن ۲ آبشار تلقی می شود.

۲- چشمه گراوان

این چشمه از چشمه های آب معدنی می باشد که املاح در آن حداقل یک گرم در لیتر می باشد که آب جوشان از آن بیرون می آید و بعداز طی مسافتی تبدیل به سنگ می شود. چشمه گاز دار و معدنی می باشد و در درمان بسیاری از بیماری های پوستی کاربرد دارد این چشمه در جوار شرقی رودخانه ی ذاب بین روستای هرمز آباد و کانیه گویز قرار دارد.

۳- رودخانه زاب

با طول ۴۰۰ تا ۴۴۰ کیلومتر که در مسیر خود زیبایی های چشم نوازی را به وجود آورده است. رودخانه زاب از ارتفاعات قندیل در شهرستان پیرانشهر سرچشمه می گیرد. از دیگر جاذبه های طبیعی که به دلیل محدودیت در حجم نوشتار نمی توان در مورد آن توضیح داد می شود به ییلاق دشت وزینه و باژار، جنگل های خدرآباد و گور حسین، دره گرژال چشمه آب رسول شیت در بیوران و… اشاره کرد.

مکان های سیاحتی

دشتی شاییه، دشتی شوربی، ده شتی وه زنی، نیزه رو، ره زی جولا، مه لا پیره، به هری پانه ی، مه لا وه سوو، وه یس نازدار، شیخ برایمی بادام، خری دوو هه زرایی، هومل، ببیوران، بهر ده پان، دولی ده رماناوایی، شلماش، باژار، هه هواره بلینده، زمزیران، به ردوو که، گراوان، زه رکه، گرژال و…

آثار تاریخی شهرستان سردشت

پل قالاتاسیان، تپه قلای ربط(مربوط به قبل از اسلام)، حمام قدیمی سردشت، آتشکده لیلانه، قلعه ربط، گورستان گومان، تپه بشاسب، تپه بیوران سفلی، تپه گرد سنکدر، تپه قمطرو…

مکانهای زیارتی شهرستان

مقبره شیخ سور، ابن الحاج، پیربابا، شیخ ابراهیم در نیسکآباد، چاکه چوکله له، بشر و عون از اصحاب شهید اسلام و …

سالشمار تاریخی

حمله نوروز خان قاجار به احمد پادشاه بابان در شهرستان سردشت ۱۸۰۷م – ۰۱ سال قبل

حمله فتعلی شاه قاجار به احمد پادشاه برادر عبدالرحمان پادشان بابان در سردشت ۱۸۰۷م – ۲۰۱ سال قبل

سفر تاریخی (ریچ )به منطقه کرد نشین از جمله سردشت ۱۸۲۱ م ۱۸۷ سال پیش

حمله شاه مراد بیگ مشهور به میر راوندوز (میره کوره) به سردشت ۱۸۲۷م- ۱۸۱ سال قبل

سفر جیمز بیلی فریزر انگلیسی طی یک ماموریت سیاسی به ایران و دیدار از مناطق کرد نشین مهاباد و سردشت

نامه ی اهالی سردشت به امپراتوری عثمانی مبنب بر اینکه سردشت جز خاک عثمانی نمی باشد

ساختن پل لرتباطی بین سردشت، مهاباد، بانه، توسط عزیز خان مکری سردار کل ۱۸۶۰م – ۱۴۸ سال قبل

ائتلاف عشایر پشدر و اهالی منطقه سردشت و منگور با محمود پاشای بابان علیه سلیمان پاشا ۱۸۶۵م- ۱۴۱ سال قبل

حکمرانی عزیز خان مکری سردرا کل بر منطقه مهاباد و سردشت ۱۸۶۷م ۱۴۱ سال قبل

تصرف و به آتش کشیده شدن سردشت توسط حمزه آقای منگور ۱۸۶۸م- ۱۴۰ سال قبل، حمزه آقا که به دلیل اختلاف با حاکم مهاباد لطفعلی خان قاجار که به جمع آوری مال و مالیات علاقه زیادی داشته دچار کدورت می شود. در ادامه حمزه آقا به خارج از مرز متواری شده و چیزی حدود چهل سال در منطقه اختلال ایجاد می کند. از نمونه مشکلاتی که ایجاد می کند همان بود که اشاره شد.

سفر(علمی و تحقیقاتی) ژاک دومورگان و هیات فرانسوی به منطقه کردستان و سردشت ۱۸۸۲م – ۱۲۷سال قبل

تجاوز دولت عثمانی به سرحدات سردشت(روستای بیتوش) ۱۹۰۵م ۱۰۳ سال قیل.

اشغال سردشت توسط روس ها و به آتش کشیدن آن(بار اول)جنگ جهانی اول عثمانی ۱۹۱۵م-آآآاتاتآآتاتاتاا ۹۳ سالقبل

قحطی و گرانی در سردشت ۱۹۱۸م -۹۰ سال قبل

ورود اولین سربازان دولتی به سردشت به فرماندهی سرهنگ پزشکیان و اولین سربازگیری در شهر دو حادثه مهم باهم ۱۹۱۷م – ۸۵ سال قبل

سردشت در تصرف میراودلی های کردستان عراق ۱۹۲۳م- ۵۴ سال قبل

بهار سال ۱۸۸۹ م روسایی منطقه سردشت اعلام کردند که ما خود را رعیت سلطانی عثمانی می دانیم زیرا ما نیز سنی مذهب هستیم

اقدام به شوسه کردن راه ارتباطی بین سردشت- مهاباد ۱۹۳۱م- ۷۷ سال قبل

تعیین شهردار برای سردشت توسط ایل پشدر که اصلا عراقی می باشند. ۱۳۳۲خورشیدی

اعطای مقام قضاوت سردشت به علی قاضی ۱۹۵۵م.

درگیری نیروهای دولتی با اکراد در جریان تشکیل حکومت ۱۱ ماهه کردستان با قاضی محمد

مهاجرت یهودیان از سردشت ۱۹۵۰م- ۵۸سال قبل

ترور سرهنگ وفا و یارانش در منطقه سردشت. آنها که برای سرکشی منطقه مهاباد رفته بودند در نزدیکی بناویله توسط یک عده سارق مورد حمله قرار می گیرند.

طرح تسطیح جاده مهاباد به سردشت ۱۳۳۸خورشیدی

سفر اولین هیات دولتی ایران به سردشت

طرح ایجاد کارخانه برق ۱۳۶۱ م

تاسیس بیمارستان سردشت (فرح ۱۵ تختخوابی)۱۹۶۱م)

تبدیل سردشت به شهرستان با جمعیت حدود ۵۰۰۰نفر ۱۹۶۵م

به شهادت رساندن: احمد شلماشی(ملا آواره) توسط رژیم پهلوی ۱۹۷۰ م

بمباران شیمیایی سرذشت توسط صدام در سال۱۳۶۶

بارش سنگین برف در شهر سردشت، معروف به سال( به ره زوره که) ۱۹۷۳ م

کشف آثار باستانی شهر ربط در مقیاس وسیع اما متاسفانه برای مردم نا مجهول ۲۰۰۴ م

نام آوران سردشت

۱-ابن الحاج هزار مردی ( هزار میری) سده دوازدهم هجری قمری)- علامه عارف نامی، ملا محمد فرزند حاج حسن، مشهور به ابن الحاج متولد روستای سنجوه سردشت از محدثان و متکلمان بزرگ به شمار می رود و به علن تبحر در علم کلام به علامه ی کلامی شهرت یافته است گروه کثیری از اندیشمندان کرد از محضرش کسب فیض نمودند از جمله ملا عبدالله بیتوشی و…

۲- علامه ملا عبدالله بیتوشی(۱۲۱۱- ۱۱۶۰ ه- ق)

شیخ عبداالله ابن شیخ محمد ابن اسماعیا ابن ابراهیم ابن عزالدین شافعی الکردی آلانی الخانخلی البیتوشی از جمله علما و افاضل ادبا و اعاظم لغویون عصر خود بوده است. اصل بیتوشی از قریه خانه خل گویا پدر یا یکی از اجدادش از آنجا به بیتوش نقل مکان کرده است. بیتوشی در سال ۱۱۶۰ ه . ق در بیتوش متولد شد و دوره تحصیلاتش را نزد پدر گزرانید سپی با برادرش ملا محمود از حوزه درس علامه محمد مدرس مشهور به ابن الحاج بهره گرفتند پس از راهی ماوران (ناحیه ای از اربیل شدند و مدتی هم از محضر علامه صبغه الله افندی حیدری مستفیذ شدند سرانجام در شهر احساء از توابع هجر در بحرین اقامت کردند و به امر حاکم عرر هر کدام در مدرسه ای تا ۱۱۷۸ به تذریس مشغول شدند. در این تاریخ عشق زادگاه و شوق دیدار اقوام و دوستان موجب شد که هر دو به بیتوش مراجعت نمایند.

۲- ملا احم شلماشی معروف و متخلص به ملا آوره

شادروان ملا احمد فرزند ملا محمد امین همه وند از اهالی روستای شلماش سردشت، به سال ۱۳۱۲ ه- ش متولد شد قریه ای از مدرسه ای به مدرسه ی دیگر در نواحی مختلف کردنشین آماد و شد می کرد. آواره انسانی فا ضل، آگاه، متدین، با حمایت و مردم دوست بود و از اختلاف طبقاتی و نابسامانی های اجتماعی موجود در عصر خود رنج می برد. سرانجام جهت مبارزه با این نابرابریها و ستمها به مبارزات سیاسی روی آورد. ملا آواره در ۱۳۴۷ ه- ش همراه با گروهی به دست عمال حکومت وقت دستگیر و اعدام گردید. دیوان اشعارش به زبان کردی به چاپ رسیده است.

۳- مام وستا عبدالروف نقشبندی متخلص به جمال الدین در سال ۱۳۲۴ه- ش در بخش آلان از توابع شهرستان سردشت پا به عرصه حیاط گذاشت نامبرده به دلیل به هوش و ذکاوتش در ۶ سالگی قرآن را فرا گرفت وی موفق افتا شده در کنار کار کشاورزی به امر ارشاد مردم و تدریس و همینطور تالیف می پردازی . به زبان عربی نیز تسلط داشت. .

منابع

۱- افشار سیتانی، ایرج، مقدمه ای بر شناخت ایلها، چادرنشینان و طوایف عشایری ایران، انتشارات موسسه آموزشی و انتشاراتی نسل دانش، جلد اول، چاپ دوم ۱۳۸۶

۲- روحانی، بابامردوخ، تاریخ مشاهیر کرد، نشر سروش ۱۳۶۴

۳- حکیم زاده، فریدون، سردشت در آیینه اسناد تاریخی ، نشر مولف، چاپ اول، ۱۳۸۳

۴- حسنن، سرایی، محسنی منوچهر، محسنیان راد مردی، یافته های طرح آمارگیری جامع فرهنگی کشور فضاهای فرهنگی ایران، ناشر: طرح عاملی وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی، جلد دوم، ۱۳۸۲

۵- سعیدیان، عبدالحسین، شناخت شهر های ایران، انتشارات علم و زندگی، جلد اول ۱۳۸۵

۶- عقلمند، پرویز، مشاهیر علمی آذربایجان غربی، انتشارات قصبه سرا ، جلد اول ، تهران، ۱۳۸۵

۷- معاونت سنجش از دور جغرافیا، فرهنگی جغرافیایی شهرستاهای کشور، شهرستان ارومیه، انتشارت سازمان جغرافیایی وزرات دفاع و پشتیبانب نیرو های مسلح، جلد اول ، ۱۳۷۹

۸- هشت میرنا، سید علی، ایل ها و طایفه های کرد ایران، موسسه آموزشی و انتشاراتی نسل دانش، تهران، ۱۳۶۸

۹- نوبان، مهرالزمان، نام مکانهای جغرافیایی در بستر زمان( نام قاره، کشور، استان، شهر، بخش)

۱۰-

۱۱- ایننترنت، جستجوگر، اطلاعات کتابخانه ای

ارسال پاسخ