شهر اسکو


شهرستان اسکو یکی از شهر های ۱۹ گانه استان با وسعتی معادل ۷۷۵/۱۵۱۶ کیلومتر مربع است.

که از نظر مساحت ۳۰/۳ درصد از سهم استان را دارا می باشد.

و از این بابت رتبه ۱۵ را در بین شهرستان های استان به خود اختصاص داده است .

این شهرستان در قسمت غربی استان واقع شده است .

در تیر ماه سال ۱۳۷۶ بر اساس تقسیمات جدید کشوری ، بخش اسکو به شهرستان اسکو تبدیل شد.

و فرمانداری اسکو تاسیس گردید .

در این سال ، خسروشهر از بخش اسکو جدا شده و جزء بخشهای تابعه شهرستان تبریز گردید.

و شهرستان اسکو از دو بخش مرکزی (شامل دهستان های سهند ، باویل و گنبرف) و بخش ایلخچی .

(شامل دهستان های تازه کند و شورکات جنوبی) تشکیل گردید .

در سال ۱۳۷۹ دهستان تازه کند از توابع شهرستان اسکو حذف و به جای آن دهستان جزیره اضافه گردید .

این تقسیم بندی تاکنون ثابت مانده و تغییری نیافته است.

 

تاریخچه شهر

اسکو یکی از قدیمی ترین و مهم ترین شهرهای آذربایجان است .

آنچه درباره تاریخ اسکو می توان به آن اشاره کرد و قدیمی ترین ماخذی که نام اسکو یا اسکویه در آن ذکر گردیده.

شاید کتیبه سارگن دوم پادشاه آشور باشد .

سارگن دوم در سال ۷۱۴ قبل از میلاد ، همراه با سپاهیان خود و قشون ماننا ، پس از تصرف ولایت «اوئیشدیش» (نام قدیم مراغه).

و آبادیهای واقع در میان کوه «اوآئوش» (نام قدیم کوه سهند) و دریاچه ارومیه ، به ناحیت «اوشکایا» (نام قدیم اسکو) دست یافته .

و در این منطقه ۱۱۵ آبادی و روستا را با خاک یکسان کرده است .

میزان جمعیت

جمعیت اسکو برپایهٔ سرشماری عمومی نفوس و مسکن سال ۱۳۸۵ خورشیدی بالغ بر ۱۶٬۱۴۰ نفر بوده‌است .

که از ان تعداد ۸٬۰۴۰ نفر مرد و ۸٬۱۰۰ نفر زن بوده‌اند. همچنین تعداد خانوارهای این شهر، ۴٬۹۲۸ خانوار بوده‌است.

سطح تحصیلات عمومی

براساس سرشماری که در سال ۱۳۸۵ خورشیدی صورت گرفت.

از مجموع ۱۶٬۱۴۰ نفر جمعیت ساکن اسکو، ۱۲٬۷۸۴ نفر باسواد و ۲٬۰۴۹ نفر بی‌سواد بوده‌اند.

زبان و گویش مردم

ساکنان شهر اسکو از نژاد ترک آذربایجانی بوده و به زبان ترکی آذربایجانی سخن می‌گویند.

زبان گفتاری اهالی در منطقه آذربایجان و زنجانایران, سایر مناطق آذربایجانی‌نشین ایران و زبان رسمی جمهوری آذربایجان است.

ترکی آذربایجانی به عنوان زبان گفتاری همچنین در نواحی شرقی ترکیه و جنوب گرجستان و داغستان رایج است.

سوغاتی

دوشاب اسکو که معروف است و از شیره انگور یا شیره خرما درست می شود.

– حلوای گردویی اسکو

– میان پر (جوز قند) (که گلابی پوست کنده و دود گوگرد داده ، با نثار و … پر می شود .

و هم چنین از زردآلو ، آلو و شفتالو هم درست می شود) فندق – گردو – بادام .

حمام آقا

از قدیمیترین حمامهای شهر اسکو حمام آقا می باشد.

کف حمام مانند سایر حمام های منطقه دارای اختلاف سطح نسبت به کف معبر می باشد.

شامل سربینه، گرمخانه و فضای ارتباطی بین سربینه و گرمخانه و بخش نظافت، سرویس، نمره خصوصی و خزینه می باشد.

ساختمان حمام آجری بوده و ملات آن در پایه ها و دیوارهای داخلی ساروج و در طاقها و گنبدها گچ است.

سربینه دارای پلانی قرینه و گنبدی میانی و دو طاق و تویزه در طرفین گنبد است.

پوشش گرمخانه طاق چشمه و کاملا” قرینه می باشد. دربخش شمالی گرمخانه به خزینه منتهی می شود.

دیوارها به فرم تفلیسی اجرا شده است و پیها سنگی می باشد.

بر اساس تخمین های زده شده توسط باستان شناسان قدمت این بنا به دوره قاجاریه باز می گردد.

 

حمام ائل

بنای عام المنفعه توسط ائل دار (کدخدا) رسیدگی می شده است به همین دلیل به حمام ائل معروف شده است.

اریخچه این بنا با توجه به نوع پلان و ساختار، بنا متعلق به دوره قاجار می باشد.

ویژگی این اثر: مانند حمامهای دوره قاجار دارای فضاهای :

ورودی – بینه و سربینه – گرمخانه – خزینه – میان در – آب انبار – خلوقی – توده انبار و سرویسهای بهداشتی می باشد.

حمام تاریخی میلان

میلان سابقا” روستای مستقلی از توابع اسکو بود، اکنون جزو محلات شمالی اسکو محسوب می گردد.

حمام تاریخی میلان در این منطقه واقع شده است.

قدمت این اثر به اوائل صفویه می رسد.

این بنا بعلت واقع شدن در روستای میلان به حمام میلان شهرت یافته است.

ورودی این حمام در منتهی الیه ضلع جنوبی قرار گرفته و با چهار پله وارد یک هشتی هشت ضلعی می گردد .

و از آنجا وارد راهروی شمالی سربینه می گردد.

رعایت سلسله مراتب ورودی، دالان، سربینه و گرمخانه چون سایر حمامهای تاریخی به چشم می خورد.

پوشش طاق و گنبدی بر روی ستونهای سنگی با سرستونهای مقرنس کاری سنگی از ویژگیهای خاص بناست.

بنا پلانی به ابعاد تقریبی ۱۵ در ۴۰ متر دارد. مصالح بکار رفته در بنا سنگ و آجر با ملات ساروج و گچ می باشد.

حمام پس از هشتی و راهروی ضلع شمالی شامل یک سربینه با سقف گنبدی است که بر روی چهار ستون سنگی استوار گشته اند.

 

فضای گرمخانه نیز سقف گنبدی زیبایی دارد. تزئینات بنا شامل سرستونهای مقرنس سنگی در فضای داخلی است.

حمام تاریخی اسفهلان

بنا به گفته معمرین و اهالی محل قدمت بنا به دوره صفویه می رسد.

و در درگیریهای ایران و عثمانی در عهد صفویه توسط حسن پاشا بنا شده است .

که بمدت شش ماه در این منطقه اقامت کرده است. ولی آنچه که هم اکنون از این اثر برجای مانده است .

بر روی بقایای حمام فوق تجدید بنا گشته است.

این بنا از ویژگیهای یک حمام تاریخی برخوردار بوده و ویژگی خاص آن استفاده از سنگهای قلوه سبک در اجرای دیوارها و سقف می باشد.

 

که از ویژگیهای حمامهای مناطق کوهستانی می باشد.این بنا پلانی به ابعاد ۱۲*۲۰ متر دارد.

مصالح عمده بکار رفته در بنا قلوه سنگهای محلی با ملات آهکی آبی (در بخشهای همیشه مرطوب).

و گل آهک (جهت اجرای کالبد کلی بنا) می باشد. نوع سازه بنا سازه وزنی و تقسیم نیروهای بنا بصورت خطی برروی دیوارهای باربر می باشد.

نوع پوشش بنا غیر مسطح سغ بصورت طاقها و گنبدهای مختلف می باشد.

مسجد اوجوزلو

مسجد دارای چهار ستون سنگی با سرستونهای مقرنس کاری شده می باشد که نه گنبد در سه ردیف بر این سرستونها استوار گردیده است.

طاقها هلالی می باشد. بنا آجری است. در دو قسمت ورودی و آبدارخانه دو طبقه می باشد.

عملیات انجام شده در بنا شامل :

۱- اجرای کانال نم زدا داخل ساختمان.

 

۲- تهیه درپوش بتنی مسلح جهت پوشاندن کانالها.

۳- آماده سازی کف مسجد جهت اجرای آجر فرش و آجر فرش کف مسجد.

۴- اجرای هره چینی دیوارها.

۵- اجرای دیوار ضلع جنوبی با سنگ اسپراخون بارتفاع ۱۲۰ سانتیمتر.

۶- نصب پنجره های مسجد.

 

۷- پشت بام شیب بندی و عایقکاری شده است.

 

مسجد جامع میلان
شهر اسکو به دلیل موقعیت مساعد طبیعی و کشاورزی منطقه ای که در آن قرار دارد.

 

همواره از شهرهای آباد ایران بوده است. نام اسکو در کتیبه های سارگن دوم پادشاه آشوری در سده های اول هزاره اول قبل از میلاد بوده است.

تپه ها، آثار معماری و قبرستانهای تاریخی نشان از قدمت این منطقه کهنسال دارد.

 

همچنین میلان بعنوان بخشی از اسکو دارای سیستم تقسیم آب و آبیاری بسیار قدیمی میباشد.

 

مسجد میلان از همان زمانی که بنیان آن گذاشته شده است .

 

یعنی در سالهای نخست هزاره دوم هجری ( کتیبه مسجد سال ۱۰۳۴ را نشان می دهد ) .

بصورت مجموعه طراحی و اجرا شده است. مجموعه سازی از پدیده های معماری قدیمی ایران است.

مسجد، حمام، قنات، آبنما و …….. از عناصر اصلی مجموعه میلان هستند.

 

مسجد اصلی بصورت پلانی منسجم به ابعاد ۱۶ در ۱۶ متر در یک مربع کامل گنجانده شده است.

 

که شامل ۹ گنبد عرقچین میباشد، عمق ایوانهای سه طرف مسجد ( شمال و شرق و غرب) بطور دقیق محاسبه شده است.

 

بطوری که در مدت نزدیک به ۴ قرن در طاقها و گنبدها هیچ رانش و خللی مشاهده نشده است.

 

ایوان ضلع غربی مشرف به میدان و آب نما بطول ۱۶ متر و عرض ۳ متر علاوه بر زیبایی، در تابستان و زمستان به اعتدال هوای داخلی مسجد می افزاید.

 

ایوان در حال تخریب بوده و در سالهای ۷۶ و ۷۷ برای پیشگیری از ریزش و احتمال خطرات جانی جمع آوری و دوباره سازی شده است.

 

کف ایوان همتراز کف مسجد و در حدود ۱۲۰ سانتی متر از میدان بالاتر است.

 

از فضای زیر ایوان بعنوان وضوخانه و موتورخانه استفاده میشود.

 

در اوائل قرن جاری در شرق مسجد فضایی به ابعاد ۷ در ۱۶ متر با دیوارهای خشتی.

 

و روکش آجری و سقف چوبی بعنوان انباری – کفشکن به مسجد دوره صفویه اضافه شده است .

 

که هماهنگ با معماری مسجد نبوده و جمع آوری گردید.

 

همان فضا با معماری سنتی و هماهنگ با مسجد در دو طبقه.

 

که طبقه همکف برای کفشکن – آبدارخانه – هشتی و طبقه فوقانی برای استفاده خانمها طراحی و اجرا شده است.

 

 

بندر آق گنبد

این بندر در جزیره شاهی (اسلامی) در بخش ایلخچی شهرستان اسکو واقع شده.

 

و یکی از بنادر مهم دریاچه ارومیه در امور بازرگانی و اقتصادی است.

 

بندر آق گنبد ارتباط اهالی هفت روستای آق گنبد، سرای، قبچاق، تیمورلو، گمیچی، بوراچارلو، بهرام آباد (خورالو) را با شهر ارومیه برقرار می کند.

 

بندر آق گنبد در ساحل غربی جزیره اسلامی و در قسمت شرقی دریاچه ارومیه واقع شده است.

 

کشتی بین بندر شرفخانه و گلمانخانه ارومیه هر هفته دوبار و هر بار به مدت نیم ساعت در این بندر توقف می کند.

 

و پس از تخلیه بار و مسافر ادامه مسیر می دهد.

 

چشمه آب معدنی کندوان

کندوان روستایی تاریخی و کم نظیر است.

 

که در فاصله ۲۲ کیلومتری جنوب اسکو در میان دره ای باصفا و کنار رودخانه پرآبی به همین نام واقع شده است.

 

فاصله روستای کندوان تا تبریز ۶۲ کیلومتر است.

 

این روستا چشمه آب معدنی مهمی، به همین نام، دارد که بسیار مشهور است.

 

چشمه آب معدنی کندوان بعد از خروج از زمین در منبعی جمع می شود .

 

و مورد استفاده قرار می گیرد. آب چشمه خوارکی است .

پ

و در درمان بیماری های کلیوی نقش بسزایی دارد.

 

به همین منظور بیماران کلیوی از دور و نزدیک برای درمان و استفاده از آب چشمه، یا به خود روستا مراجعه می کنند.

 

و یا آب چشمه را از فروشندگان آن در شهر تبریز می خرند.

0 پاسخ

دیدگاه خود را ثبت کنید

تمایل دارید در گفتگوها شرکت کنید؟
در گفتگو ها شرکت کنید.

پاسخی بگذارید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *