درباره شهر سردرود

در باره سردرود

چرا سردرود ؟

در مورد خود کلمه “سردرود” یا به اصطلاح وجه تسمیه این شهر نظرات گوناگونی ذکر شده است.

سَردْرود‌ یکی از شهرهای استان آذربایجان شرقی است که در بخش مرکزی شهرستان تبریز واقع شده‌است. طبق آخرین سرشماری مرکز آمار ایران که در سال ۱۳۸۵ صورت گرفته‌است، این شهر با جمعیتی بالغ بر ۲۴,۸۵۳ نفر، دومین شهر پرجمعیت شهرستان تبریز و یازدهمین شهر پرجمعیت استان آذربایجان شرقی محسوب می‌شود.

نام محلی این شهر، سَردَری است.سردر نام یکی از قرائ شهر بخارا در جمهوری ازبکستان است و سردری یعنی منسوب به سردر.در سال‌های اخیر با توجه به گسترش محدوده کلان‌شهر تبریز و نزدیک‌شدن آن به این شهر، طرح تبدیل شهر سردرود به یکی از مناطق تبریز در دستور کار مسئولین استانی و کشوری قرار گرفته‌است، ولی تاکنون این طرح عملی نشده‌است.

 

این شهر دارای باغ‌های بسیار زیبا و پرمحصول می‌باشد که یکی از میوه‌های معروف آن که محصول همین باغ‌ها است، گوجه سبز می‌باشد. پارک جنگلی مره‌خونی نیز از گردشگاه‌های بسیار زیبا و دیدنی این شهر است.

قالی‌‌بافی

در این شهر علاوه بر بافت و تولید فرش‌های معمولی در ابعاد و اندازه‌های مختلف، قالی‌های حجمی، برجسته، دورویه، دو فرش در یک فرش با رج‌شمار متفاوت (که صرفاً جنبه هنری دارند) نیز بافته می‌شود.

 

قالی‌های کنونی سردرود دارای تاریخچه حدود یکصدساله ‌است. طبق تحقیقات به عمل آمده، قالی‌بافی در دهه‌های گذشته، نخستین بار توسط «محمود آقاحکیم» وارد زندگی اهالی سردرود شده‌است و بعد از آن، توسط افراد دیگری مانند «حاج میرباقر اسحقی»، «کربلایی عباس‌علی مقیمی»، «اعلاباف» و… پیگیری و گسترش یافته‌است.

سردرود را می‌توان به عنوان مهد هنر تابلوفرش دستباف جهان نام برد و دلیل بر این مدعا، وجود حداقل ۱۵,۰۰۰ دار قالی تابلوفرش، فقط در خود سردرود و برگزاری اولین نمایشگاه تابلوفرش در سطح کشور و برگزاری دومین جشنواره گره زرین آذربایجان و ایجاد اشتغال‌زایی حداقل بر ۵۰,۰۰۰ نفر در چندین استان کشور و شهرها و مناطق محروم ار جمله استان کردستان و مناطق کردنشین کشور، دلیل محکمی بر اصالت و ارزش تابلوفرش‌های این شهر می‌باشد.

سردرود

سردرود

سردرود

سردرود

در این بین نظر استاد سید جمال ترابی طباطبایی– محقق و سکه شناس معاصر- قابل استناد تر می باشد. وی معتقد است نام صحیح این شهر “

” بوده است و معتقد است سرد- ری از دو کلمه “سرد” و “ری” تشکیل شده است و “ری” در لغت ماد به معنای رود، چشمه و آب آمده است . سرد– ری یعنی چشمه و آب سرد و از آنجایی که در این شهر چشمه و آب سردی جریان داشته است این امر موجب نامیده شدن این منطقه با نام این رودخانه سرد شده است.
مرحوم استاد دکتر محمد تقی زهتابی در کتاب ارزشمند “ایران تورکلرینین اسکی تاریخی” نام این شهر را برگرفته شده از نام بانی آن یعنی “ساردور” یا “سردور” دوم از پادشاهان اورارتو (Urartu) می داند و می نویسد : پادشاه سلسه اورارتو “ساردوری” در اطراف اراضی “ماننا” یکی از قلعه های جنگی خود بنا نمود که برای محافظت از شهر مهم “تارماکیس Tarmakis” (تبریز کنونی) باشد . این قلعه که در جنوب غربی سهند واقع است بنام بانی آن یعنی “ساردوری” مشهور گشته است و به مرور زمان به شکل کنونی “سرده ری” درآمده است .

موقعیت جغرافیایی سردرود

سردرود در موقعیت جغرافیایی ۴۶ درجه و ۸ دقیقه طول شرقی و ۳۸ درجه و ۳ دقیقه عرض شمالی ار نصف انهار گرینویچ در جنوب غربی شهر تبریز و به عنوان شهرهایی از شهرستان تبریز محسوب می گردد. ارتفاع آن از سطح دریا حدود ۱۳۷۶متر با آب هوایی کوهستانی می باشد و اختلاف بلندترین و پست ترین نقطه آن ۷۰ متر است.
این شهر در دره ای شبیه جلگه آبرفتی قرار گرفته و رود “زینجناب” از قسمتهای شرقی کوه “سلطان” سرچشمه گرفته و بعد از عبور از روستاهای “زینجناب”، “هزه بوران”، ” اسینجان”، ” انرجان”، “ورنق” و “خلجان” در شهر سردرود به رودخانه “سرده ری” تبدیل و در مواقع سیلابی به “آجی چای” می ریزد .
این شهر از طریق دو جاده ارتباطی به جاده و اتوبان اصلی تبریز- مراغه متصل می شود فاصله آن از آذرشهر در حدود ۴۰ کیلومتر و از شهر مراغه در حدود ۱۱۵ کیلومتر است. همچنین جاده ریلی تبریز – مراغه از قسمت غربی شهر سردرود عبور می کند .
جمعیت فعلی این شهر در حدود ۲۰ هزار نفر با نرخ رشدی معادل چهار و نیم درصد می باشد .

پیشینه سردرود

با رجوع به تاریخ و نظرات اهل تحقیق و تاریخ دانان ،تاریخ و پیشینه وجود شهر سردرود هزاره اول قبل از میلاد می رسد . سند این ادعا ، وجود آثار تاریخی از جمله سفالینه های مختلف در سطح بیرونی قلعه سردرود (بناهای قلعه سلسائیل که به دوره مادها منسوب می شود و قلعه ساردور منسوب به دوره اوارتو) می باشد که از قدمت سه هزار ساله این شهر حکایت دارد.
از میان سفالینه های موجود سفالینه های خاکستری رنگ به سده های اول و دوم قبل از میلاد مربوط می باشد و سفالینه های نخودی و کرم رنگ پرداخته شده، به دوره اشکانیان و نوع لعاب دارد آن به دوره ساسانی و اسلامی مربوط می شود .
هر یک از ابنیه و آثار تاریخی این شهر به روشنی بیانگر وجود حیات و تمدن انسانی در دوره های مختلف در این شهر است.

آثار تاریخی سردرود

از جمله آثار و ابنیه تاریخی این شهر می توان به : قلعه سردرود (به عنوان مهمترین مکان تاریخی این شهر)، مزار قیس، مقبره سلطان پیر، مقبره پیر بابا، پل قدیمی، آسبایهای آبی، کاروانسراها، گرمابه ها و محلات قدیمی و … اشاره نمود . قابل ذکر است که بسیاری از این آثار در طول زمان و بر اثر وجود برخی بی مهری ها از بین رفته است و شاید این بی توجهی در حال حاضر نیز ادامه دارد .

مشاهیر سردرود

سردرود به عنوان یک شهر قدیمی و منطقه کهن با پیشینه سه هزار ساله زادگاه و خاستگاه
بسیاری از بزرگان علم و ادب و همینطور مبارزه بوده است که از جمله آنها می توان به شخصیتهایی همچون : باباحامد بن سردرودی (متوفی سال ۶۹۰ه.ق – ۱۲۹۱م )، حاج ملا علی علیاری(۱۳۲۷-۱۲۳۶ه.ق)، حاج شیخ حسین موالی سردرودی (۱۳۸۴-۱۳۰۶ه.ق)، حسین خان باغبان(۱۲۸۷-۱۲۵۰ه.ش)، محمد افتخاری(۱۳۶۷-۱۲۹۵ه.ش)، ابراهیم فائقی(۱۳۷۷-۱۳۱۴ه.ش)، و نیز کاظم فائقی،جعفر پاکدست و … اشاره کرد.

سوغاتی ها، میوها و غذاهای سنتی سردرود

آلوچه سردرود

عکس از :کاظم صحتی

امروزه شهره سردرود با میوه ها، باغها ،گوشت قرمز و آثاری از فرشهای هنری اش به عنوان سوغاتی مورد نظر مسافران این شهر است .
انگور ، هلو ، آلوچه ، گیلاس ، زرد آلو ، گلابی ، بادام ، گردو ، شفتالو ، آلبالو و … به عنوان میوه های فصلی این شهر محسوب می شود . شهر سردرود به عالت دارا بودن آب و هوای مساعد امکان پرورش انواع میوه ها را برای باغات این شهر میسر کرده است .
انواع آش ، انواع دلمه ، کوکو، کوفته ، آبگوشت ، تاس کباب ، خاگینه ، یتیم چه ، کله جوش ، شوربا و … نیز به عنوان غذاهی سنتی این شهر مشهور می باشد .

0 پاسخ

دیدگاه خود را ثبت کنید

تمایل دارید در گفتگوها شرکت کنید؟
در گفتگو ها شرکت کنید.

پاسخی بگذارید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *