درباره شهر شهرستان بُرخوار

شهرستان بُرخوار با وسعت ۷۷/۱۹۵۲ کیلومتر مربع با ارتفاع ۱۵۹۰ از سطح دریا می باشد .

که در سال ۱۳۸۶  بخش برخوار از شهرستان بُرخوار و میمه جدا و بنام شهرستان بُرخوار به مرکزیت دولت آباد شهرت گرفت . حدود ۱۸۶۳ کیلومتر مربع آن دشت و بقیه به صورت ارتفاعات است.

 این شهرستان ازغرب به ارتفاعات مورچه خورت و از شمال به ارتفاعات شمالی بخش بُرخوار (مرز اردستان) و از جنوب به اصفهان-تهران و از شرق به سگزی و کوهپایه محدود می شود.

این شهرستان دارای ۵ شهر بنام های دولت آباد، حبیب آباد، کُمشِچه، خُورزوق و دستگرد و ۹ روستا به نام های سین، شاهپور آباد، علی آباد مَرغ ودُنبی، محسن آباد، علی آبادچی و . . . با جمعیتی بیش از ۱۰۰ هزار نفر می باشد .

 

شهرستان برخوار دارای آثار تاریخی و بسیار مهمی است، آثاری که هر کدام قدمتی طولانی داشته و به دوره های سلجوقیان و حتی قبل از آن برمی گردد که همه آن ها نشان از اصالتی نشات گرفته از فرهنگ و تمدن می باشد.

از میان این آثار می توان به امامزاده های عظیم الشأن شهرستان همچون امامزاده ابراهیم بن موسی (ع)؛ برادر بلافصل امام رضا (ع)، امامزاده سیدکمال الدین شهر سین، امامزاده ادهم، امامزاده عبدالمؤمن حبیب آباد و همچنین به برج کبوترخانه شاپورآباد، بقعه شاه پیروز و… اشاره کرد که وجود چنین آثار شگرفی می تواند دلیل خوبی باشد برای مردم اقصی نقاط کشور که تعطیلات نوروز خود را به این شهرستان آمده و با بخشی از آثار کهن و باستانی این منطقه آشنا شوند، آثاری که هر کدام نمودی است از اصالت و تمدن کشور عزیزمان؛ ایران.

مسجد دوازده امام (ع) دولت آباد

مسجد دوازده امام دولت آباد بنایی است از دوران صفوی که در داخل بافت قدیم شهر واقع گردیده است. این بنا به صورت مربع شکل در دو طبقه ساخته شده که طبقه زیرین آن به عنوان سَردابه و طبقه بالایی یا همکف آن به عنوان مسجد جهت اقامه نماز استفاده می شود. این مسجد با دومتر ارتفاع از سطح زمین، خود گواه بر وضعیت جغرافیایی منطقه اطراف و بنایی بدون حیاط می باشد. البته در حال حاضر فضایی در پشت مسجد به عنوان حیاط در اختیار مسجد می باشد. این بنا با فضایی مربع شکل در زیر سقفی گنبدی شکل که دور تا دور آن را رواق هایی در دو طبقه احاطه کرده اند ساخته شده و محراب جدیدالاحداث آن در ضلع جنوبی قراردارد. نمای بیرونی و سر در مسجد از آجر و داخل بنا با گچ بری سفید کاری شده که در سالهای اخیر نیز آئینه کاری هایی به آن اضافه گردیده است.

در مجاورت مسجد دوازده امام، قرار دارد که ساختمان آن جدیدالاحداث و نماکاری شده است. فضای سبز زیبایی جلوی امامزاده و مسجد دوازده امام وجود دارد که ویژگی خاصی را به محدوده بافت پیرامون آثار داده است.

گرچه مسجد جامع و حمام قدیمی شهر در سالهای اخیر تخریب شده ولی هنوز هم داخل بافت خانه هایی به سبک قدیم و دارای قدمتی کهن یافت می شود.

مسجد و مناره سین مسجد و مناره سین متعلق به دوران سلجوقی است که در فاصله ۵ کیلومتری شمال شهر گز برخوار و در مرکز شهر سین با مساحتی بالغ بر ۴۰۰ متر مربع به سبک دو ایوانی واقع گردیده است. اصلی ترین قسمت بنا، ایوان جنوبی با محراب سلجوقیِ زیبایِ آجری با تزئینات گچ بُری بی نظیر آن است که فضایی به ابعاد ۵/۶*۴ متر در ضلع غربی مسجد، شبستانی زیبا و کوچک و مناره ای به ارتفاع ۳۰ متر که از وسط کج شده و اختلاف شاغول ۳۰/۱ متری از بالا تا پایین مناره را دارد چشم هر بیننده ای را به سمت خود و آسمان آبی بالای آن جلب می کند. کتیبه ای در پایین مناره به خط کوفی آجری برجسته در ۴ سطر نام سازنده و سال ساخت مناره را به سال ۵۲۶ ه.ق بیان می کند.از دیگر ویژگی های بنا کتیبه کاشیِ فیروزه ای به خط کوفی مزین به آیه ۳۳ سوره فصلت به عنوان بلندترین کتیبه تاریخی در بالای مناره است.

امام زاده سید کمال الدین سین

امام زاده سید کمال الدین از نوادگان امام صادق (علیه السلام) است که در شهر تاریخی سین برخوار مدفون شده است با توجه به کرامت ایشان و اعتقاد مردم شیعه و شهید پرور شهر سین اهالی شهر گلزار شهدا و قبرستان شهر را نیز در اطراف امامزاده قرار داده اند و در تمام روزهای پایان هفته به زیارت امامزاده و شهدا می روند و با نذر و نیازهای خود و طلب شفاعت از امام زاده حاجات خود را از خداوند طلب می کنند.

بقعه شاه پیروز شاپورآباد :

این بنا در شهر شاپورآباد، واقع در ۲۳ کیلومتری شمال اصفهان قرار دارد. بنا در گوشه جنوب شرقی قبرستان واقع شده و در حال حاضر تنها اتاق مقبره یا گنبدخانه آن باقی مانده است. در گذشته بنا شامل گنبدخانه ای مربع شکل به ابعاد خارجی ۷×۷ متر و ابعاد داخلی۳۵/۴×۲۰/۴ متر در مرکز، ایوانی در ضلع شرقی و اتاق هایی در سایر اضلاع گنبدخانه و چسبیده به آن بوده است. اتاق های اخیر به چهل دختران معروف بوده است و به عنوان مکان امانت گذاری جسد مردگان، جهت انتقال به اماکن مقدس کربلا و نجف، در مواقع ممکن استفاده می شده است. محوطه پیرامونی دیوار محصور گشته بود و در جبهه شرقی آن باغچه ای از درختان پسته کهن سال وجود داشت گنبد خانه با گنبدی خشتی یک پوسته پوشش گردیده، از طریق مرحله انتقالی هشت ضلعی بر فراز سطح چهارگوش قرار گرفته است. مرحله انتقالی از طریق سکنج هایی با خیز کم به شکلی استادانه ایجاد گردیده است. به دلیل تعمیرات ناشیانه ای که در چند دهه گذشته صورت گرفته، نمای خارجی گنبد دچار پستی و بلندی شده و تا حدودی حالت موزون خود را از دست داده است. تنها ورودی اتاق مقبره در ضلع شرقی قرار گرفته است و به ایوان راه دارد. ایوان مذکور با استفاده از طاق و تویزه پوشش گردیده است. در دیواره های داخلی گنبدخانه و ایوان تاقچه هایی تعبیه گردیده و چهار نورگیر در اضلاع چهارگانه گنبد به کار رفته است. پوشش داخلی بنا با گچ صورت گرفته و تنها تزیینات قابل ذکر آن یک ردیف قطاربندی بسیار ساده گچی است که بر اضلاع هشت گانه مرحله انتقالی قرار گرفته است. تنها مشخصه شخصیت مدفون، سنگ قبری ساده و فاقد هرگونه تزیینات و نوشتار است. در ارتباط با هویت و شجره نامه فرد مذکور، تا کنون اطلاعات موثقی بدست نیامده است. خشت، اصلی ترین و تنها مصالح مورد استفاده در بنا است. در ارتباط با تاریخ ساخت بنا دکتر ماکسیم سیرو فرانسوی گنبد مقبره را در ردیف گنبدهای عصر ساسانی محسوب کرده است (سیرو، ۱۳۵۷: ۳۶۸). اما قطاربندی های گچی مرحله انتقالی گنبد مشابه نمونه های بکار رفته در آثار دوره صفوی است. با توجه به ویژگی های معماری صفوی ایوان مقبره همچون تاقچه با طاق شیب دار و کاربرد قوس پنج و هفت، به نظر می رسد ایوان مذکور در دوره صفوی ایجاد شده است؛ بر همین اساس احتمالا ساختمان اولیه بنا در قرن سوم هجری قمری ایجاد شده و در دوره صفوی تزیینات و ساختمان سازی های چندی در بنا صورت گرفته است. امامزاده سید محمد دولت آباد در شهر دولت آباد و واقع در پارک سید محمد این شهر، زیارتگاهی با نام امامزاده سید محمد (ع). نسب این امامزاده بزرگوار به روایت معتمدین شهر به حضرت موسی بن جعفر (ع) می رسد. این بنا تا سال ۱۳۴۹ بنایی با مصالح خشت و گل بوده که به علت فرسودگی تخریب و بنای جدیدی جایگزین بنای قدیم آن شده که مجددا در سال ۱۳۶۰ بنای فعلی زیارتگاه ساخته شده است. این بنا مساحتی بالغ بر ۱۲۰ متر مربع می‌باشد. گنبد دوپوش و فیروزه ای کاشی‌کاری شده امامزاده از کف ۱۲ متر ارتفاع دارد. به گفته اهالی این مکان در قبل گورستان شهر بوده که در طرح شهرسازی به پارک تبدیل شده است و مزار این امامزاده شریف نیز هم اکنون در انتهای پارک قرار گرفته است. در داخل حرم ضریح امامزاده در ابعاد ۲× ۱٫۵ روی سنگ مزار امامزاده قرار گرفته است. در بالای ضریح و حاشیه سقف، آیات قرآن کریم گچ بری شده است و تا زیر سقف حرم نیز نقاشی و گچ بری ادامه دارد. این زیارتگاه با توجه به قرار گرفتن در شهر و پارک، مورد توجه اهالی و زائرین قرار گرفته است. قسمت غرب رشکوئیه واقع شده و درب حرم تقریباً رو به شمال شرق می‌باشد که امامزاده سید محمد در وسط حرم و قبر شیخ جواد خواجه نسب در قسمت راست و قبر رضا حسن میرزا در سمت چپ در دو طرفین درب ورودی اصلی در داخل حرم قرار دارند. – امامزاده سه رواق دارد که نسبت حرم به سه رواق تاحدودی چون نسبت رشکوئیه فعلی به سه قریه کبیر، کمال آباد و قلعه نو می‌باشد. – امامزاده در قدیم دارای گنبد بزرگی بوده که گویی بر قلعه کهنه مشرف بوده و به واسطه آن که دزدان از بالای گنبد می‌توانستند داخل قلعه را با تفنگ هدف قرار دهند مردم آن دوره گنبد را برچیده و گنبد کوچکتری را بنا نمودند و بعد از آن در زمان امام جماعت شیخ جواد خواجه نسب و با همت شیخ حسین نیک نژاد و مردم حسینیه‌ای در کنار آن در دهه ۱۳۳۰ ساخته شد تا این که در زمان امام جماعت مرحوم سید ابوالقاسم امام دوباره گنبد و دیوارها و حسینیه و کلک بین آن برچیده و به صورت موجود تجدید بنا شد. و همچنین چندین بار نیز محجر امامزاده تعویض گردید که با توجه به نقلی مرحوم علی آقا شیرازی یکی از خیرین بودند و بعد از ایشان حاجی حسین نظامی فرزند مرحوم رضا حسن میرزا محجر فلزی و حاجی محمد روشن فرزند مرحوم علیرضا حسین تقی پارچه محجر را اهدا نمودند و بعد از ایشان ضریح موجود توسط حاجی عباس زارع فرزند علی حاج حسن علی میرزا اهدا گردید. – در منطقه پشت امامزاده به طرف دستگرد خورده سنگ‌هایی که نشان وجود چند خانه در کنار امامزاده می‌باشد هنوز به چشم می‌خورد و در قسمت جلو امامزاده در منطقه نزدیک چای چهل دختر قبری که گویی مادر امامزاده سید محمد بوده و بی‌بی نامیده می‌شده است وجود داشته که بر سر آن در قدیم چراغک‌هایی را روشن می‌کردند که الان اثری از جای آن نیست و در قسمت غرب نزدیک امامزاده قبرهایی به نام قبرهای بیت المقدسی وجود داشته است. نسب:امام کاظم علیه السلام آثار تاریخی شهر سین برخوار مسجد امام حسن مجتبی علیه السلام با مساحت ۴۰۰ متر مربع با دو ایوان و یک مناره یکی از زیباترین آثار تاریخی شهر سین می باشد. این بنا در دوره سلجوقیان و در سال ۵۲۶ هجری قمری احداث شده است. ارتفاع این مناره همان طور که در تصویر مشاهده می کنید ۳۰ متر است. کتیبه تاریخی مسجد امام حسن: در قسمت فوقانی محراب گچبری این مسجد و درزیر، مقرنسهای آجری بر یک لوح سنگی به طول ۸۰ و عرض۴۰ سانتی متر کتیبه ای موجود است به خط ثلث برجسته بر روی سنگی که بانی ساختمان حبه نموده. اتمام این را ساختمان توسط” ابو غالب یحیی بن زکریا ” در سال ۵۲۹ هجری تعیین می کنند. مناره مسجد امام حسن: به سال ۵۲۶ هجری قبل از ساختمان گنبد مسجد به اتمام رسیده کتیبه روی مناره دارای قدیمی ترین تاریخ است که تا کنون برروی یک بنای مزین به کاشی در ایران دیده شده است.کتیبه فوقانی مناره سین که با پشت بام مسجد همسطح است به خط کوفی برجسته بر زمینه آجری توام با تزیینات ساده گچی در چهار سطر کتیبه ای موجود است. امامزاده ابراهیم (ع) زمان آباد در محله زمان آباد واقع در دولت آباد برخوار زیارتگاهی است با نام امامزاده ابراهیم (ع). نسب این امامزاده شریف به روایت اهالی و معتمدین شهر به حضرت موسی بن جعفر (ع) می‌رسد. مساحت صحن زیارتگاه هم اکنون بیش از ۱۰ هزار متر مربع است و مساحت زیر بنای بقعه و حرم ۱۴۴ متر مربع می‌باشد. گنبد زیبا و دو پوش زیارتگاه کاشیکاری و ازکف ۳۶ متر ارتفاع دارد. این بنا تا سال ۴۲۹ هـ . ق بنایی با مصالح خشت و گل بوده که بنا به دستور شاه عباس صفوی در تاریخ ۱۰۰۲ هـ . ق بازسازی گردیده است. در سال ۱۳۷۷ بنای قدیم تخریب و به همت هیات امنا و خیرین و نظارت اداره اوقاف شهرستان بنای جدیدی جایگزین بنای قدیم آن شد که مراحل بازسازی آن همچنان ادامه دارد. در ضلع شرقی صحن زیارتگاه مزار شهدای هشت سال دفاع مقدس محل زمان آباد می‌باشد. این زیارتگاه دارای ۶ شبستان بوده که مساحت هر کدام ۴۰۰ و ۶۰۰ متر مربع می‌باشد که سقف آن آینه کاری زیبا است که چشم هر زائری را به خود خیره می‌کند. قسمت پایین مرقد نیز تا سقف آینه کاری گردیده است. در داخل حرم ضریحی فلزی در ابعاد ۲×۲ روی سنگ مزار امامزاده شریف قرار گرفته است. در طرح آینده به گفته هیات امنا، تمام اضلاع گچ بری، نقاشی و سقف حرم آینه کاری خواهد گردید. امامزاده محمود (ع) دولت آباد در بیرون شهر دولت آباد زیارتگاهی است با نام امامزاده محمود (ع). نسب این امامزاده به بزرگوار به روایت و اعتقاد اهالی و معتمدین شهر به حضرت امام موسی بن جعفر (ع) می‌رسد. این مطلب در تأییدیه حجت السلام فلسفی از کتابخانه آستان قدس رضوی چنین آمده است: «حقیر شیخ علی فلسفی کتاب ۲۰ هزار زیارتگاه جهان آورده‌ام که امامزاده محمد(ع) در دولت آباد اصفهان دفن گردیده و از اولاد با واسطه حضرت امام موسی کاظم (ع) می‌باشد.» مساحت این زیارتگاه بالغ بر بیست هزار متر مربع می‌باشد. این بنا تا سال ۱۳۵۰ بنایی با مصالح خشت و گل بوده که به همت اهالی و خیرین و هیات امنا، بنای جدید آن جایگزین ساختمان قدیم و فرسوده زیارتگاه شده است. مساحت زیر بنای بقعه و حرم کنونی ۴۰۰ متر مربع می‌باشد و ارتفاع گنبد یک پوش زیارتگاه که کاشی‌های آن نیز به مرور زمان ریخته شده از کف ۱۲ متر می‌باشد. در سال ۱۳۸۰سمت بیرونی ایوان و آجر نما و کاشی‌کاری شده است و در طرح توسعه زیارتگاه، حرم تخریب و بنای جدید آن به زیر بنای مساحت ۱۳۰۰ متر مربع شامل گنبد دو پوش و دو گلدسته خواهد گردید و کل مجموعه دارای طرح جامع است که شامل صحن دوم، زائر سرا، آشپزخانه مرکزی و فاز دوم سرویس بهداشتی و بازسازی صحن قدیم می‌باشد. همچنین در ضلع شرقی صحن آرامگاه و مزار تعدادی از شهدای ۸ سال دفاع مقدس قرار دارد. در داخل حرم ضریحی فلزی در ابعاد ۲×۳ روی سنگ مزار امامزاده شریف قرار گرفته است و تزئینات حرم و حرم شامل نقاشی زیبای سقف آن است که در کنار و زیر سقف اسامی ۱۴ معصوم (ع) نوشته شده است. امامزاده ادهم دستگرد در محله امامزاده شهر دستگرد برخوار زیارتگاه امامزاده ادهم (ع) قرار دارد. نسب این امامزاده شریف به روایت اهالی و معتمدین شهر به حضرت موسی بن جعفر (ع) می‌رسد. این بنا تا اوایل انقلاب شکوهمند اسلامی مصالح خشت و گل داشته که به همت هیات امنا و خیرین شهر، ساختمان جدید امامزاده جایگزین آن شده است. مساحت صحن فعلی امامزاده، ۵۰۰۰ متر مربع می باشد و مساحت زیر بنای بقعه و حرم به ۵۰۰ متر مربع می رسد. دو مناره زیبا و کاشی‌کاری شده به ارتفاع ۲۳ از کف در دو طرف گنبد دوپوش و فیروزه ای رنگ زیارتگاه ساخته شده است که به معنویت و جلال بنا افزوده است. ارتفاع زیارتگاه از کف به ۱۰ متر می رسد. در ضلع جنوبی صحن ۱۱ باب زائرسرا جهت رفاه زائرین ساخته شده که پایین زائرسراها ۱۲ باب مغازه نیز در مجاورت ساختمان از متعلقات و موقوفات امامزاده می باشد. در داخل حرم ضریحی چوبین و معرق کاری شده در ابعاد ۲×۳ روی سنگ مزار امامزاده شریف قرار گرفته و اضلاع و دیواره های حرم تا سقف بصورت بسیار زیبایی گچ بری و آینه کاری شده که تحسین هر بیننده را بر می انگیزد که تاریخ ساخت گچ بری به سال ۱۳۶۰ و عمل استاد روحانی گچ بر، بر لوح دیوار به خوبی نمایان است. امامزاده سلطان حضرت در خیابان شهرداری خورزوق و در ۱۲ کیلومتری اصفهان زیارتگاهی است با نام امامزاده سلطان حضرت (ع). نسب این امامزاده بزرگوار به گفته و اعتقاد معتمدین شهر به حضرت موسی بن جعفر (ع) می رسد. این بنا به رواویت اهالی تا سال ۱۳۵۹ ساختمانی با مصالح خشت و گل بود که با همت هیات امنا و خیرین شهر بنای جدید جایگزین بنای قدیم آن شده است. مساحت کنونی صحن امامزاده ۸۰ هشتاد متر مربع می باشد. مساحت بقعه به اضافه شبستان و رواق‌های زیارتگاه به ۵۰۰ متر مربع می رسد. داخل حرم ضریحی چوبین در ابعاد ۲×۱ روی سنگ مزار امامزاده شریف بوده و بقعه فاقد تزیینات گچ بری، آینه کاری و یا کاشیکاری است. گنبد دو پوش کاشیکاری شده زیارتگاه از کف ۱۲ متر می باشد. امامزاده عبدالمومن (ع) در شهر حبیب آباد برخوار واقع در ۱۵ کیلومتری اصفهان زیارتگاهی به نام امامزاده عبدالمومن (ع). نسب ایشان به روایت اهالی و معتمدین شهر به حضرت موسی بن جعفر (ع) می رسد. قدمت بنای موجود به روایت از هیئت امناء امامزاده به ۷۰۰ سال پیش می رسد. مساحت صحن زیارتگاه امامزاده عبدالمؤمن (ع) بالغ بر ۲۰۰۰ متر مربع می باشد. نقاشی های کشیده شده بر روی دیوار حرم نشان از قدمت و تاریخ بنای مذکور دارد که به دوران صفویه می رسد و همچنین نقاشی های گل و مرغ حاشیه های آن متعلق به دوران قاجاریه است و نقش‌های سقف و اشکال هندسی آن به دوران تیموریان می رسد. ارتفاع گنبد دو پوش امامزاده از کف ۱۲ متر می باشد و حاشیه بیرون امامزاده و سر درب ورودی آن کاشیکاری شده است که اسماء متبرکه جلاله و اسامی مطهر چهارده معصوم بر آن نقش بسته است. مساحت زیر بنای بقعه و حرم حدود ۱۵۰ متر مربع می باشد. ضریحی فلزی در ابعاد ۳×۲ روی سنگ مزار امامزاده شریف در داخل قرار دارد. مساحت صحن زیارتگاه امام زاده عبدالمومن (ع) بر ۲۰۰۰ متر مربع می باشد. امامزاده سید ابوالحسن در شهر کُمشجه برخوار واقع در ۲۰ کیلومتری اصفهان، زیارتگاه امامزاده سید ابوالحسن(ع) قرار دارد. این امامزاده جلیل القدر نسب شریفشان به گفته معتمدین شهر به حضرت امام موسی بن جعفر (ع)

مردم این شهرستان به دین اسلام و مذهب شیعه و اعتقادات مذهبی اعتقاد محکمی دارند .

محصولات کشاورزی شهرستان : گندم ، ذرت علوفه ای، چغندرقند و لَبو ، یُونجه ، آفتابگردان و باغات انگور ، انار و صیفی جات و سبزیجات می باشد. شهرستان بُرخوار افتخار وجود مرقد مطهر امامزادگانی چون امامزاده ابراهیم (نَرمی)،عبدالمؤمن حبیب آباد ،امامزاده محمود و امامزاده سید محمد دولت آباد را دارد. قدیمی ترین روستا و منطقه شهرستان بافت زیبای روستای سین با مسجد ومناره کَجِ سلجوقی آن در فاصله ۵ کیلومتری شمال شهر گز برخوار می باشد.

دولت آباد: شهر دولت آباد با پیشینه ای به دوران صفویه در فاصله ۱۰ کیلومتری شمال شرق شهر اصفهان قرار دارد. هسته اولیه این شهر از مجموع چند روستا چون صالح آباد ، بتکاآباد(بُتکده آباد) و دُرّه در زمان صفویه به صورت یک قلعه تشکیل گردید و نام دولت آباد بر آن بنا نهاده شد (به علت تشکیل هسته اولیه شهر توسط حکومت). محله های قدیمی دولت آباد تا چند دهه گذشته ( بنا به بافتی که داشته است ) بنام محله های گرگو ، محله شاه نشین ، محله سَر جوب ، محله شتر خوان بود . با توجه به همسایگی شهر دولت آباد با اصفهان و ایجاد منطقه صنعتی در امتداد جاده اصلی این شهر با اصفهان روز به روز بر رونق آن افزوده شد و هم اکنون جمعیتی حدود ۳۰۰۰۰ نفر را به خود اختصاص داده است و وسعت آن در عرض ۲۰ سال دو برابر شده و هم اکنون روستاهایی چوم لودِریچِه ، امازاده نَرمی ، کُربِه کَند ، زمان آباد جزء لاینفک شهر به حساب می آیند و وسعت شهر به ۹۸۵ هکتار با آب و هوایی گرم و خشک می باشد . از آثار تاریخی شهر می توان مسجد ۱۲ امام ، خانه های تاریخی رنجبران و صادقی ، بُرجهای کبوتر چهارقلو و پِستانَک و بُرج آقا ، مسجد کُربه کَند و . . . را نام برد . دولت آباد با توجه به مرکزیت شهرستان دارای امکانات بیمارستانی و دانشگاهی وخدماتی قابل توجهی برای خدمت به شهروندان و دیگر هموطنان می باشد . دولت آباد از شرق به حبیب آباد و جاده های اردستان و نایین و از غرب به شهر تاریخی گز بُرخوار و آزاد راه اصفهان به تهران راه دارد .

مسجد ۱۲ امام دولت آباد : مسجد ۱۲ امام دولت آباد بنایی است از دوران صفوی که در داخل بافت قدیم شهر واقع گردیده است . این بنا به صورت مربع شکل در دو طبقه ساخته شده که طبقه زیرین آن به عنوان سَردابه و طبقه بالایی یا همکف آن به عنوان مسجد جهت اقامه نماز استفاده می شود . این مسجد با ۲ متر ارتفاع از سطح زمین ،  بنایی بدون حیاط می باشد . البته در حال حاضر فضایی در پشت مسجد به عنوان حیاط در اختیار مسجد می باشد. این بنا با فضایی مربع شکل در زیر سقفی گنبدی شکل خود که دور تا دور آن را رواقهایی در دو طبقه احاطه کرده است ساخته شده و محراب جدیدالاحداث آن در ضلع جنوبی قرار دارد. نمای بیرونی و سر در مسجد از آجر و داخل بنا با گچ بُری ، سفید کاری شده که در سالهای اخیر نیز آئینه کاری هایی به آن اضافه گردیده است . در مجاورت مسجد ۱۲ امام امامزاده سید محمد قرار دارد که ساختمان آن جدیدالاحداث و نماکاری شده است. فضای سبز زیبایی جلوی امامزاده و مسجد ۱۲ امام وجود دارد که ویژگی خاصی را به محدوده بافت پیرامون آثار داده است . گرچه مسجد جامع و حمام قدیمی شهر در سالهای اخیر تخریب شده ولی هنوز هم داخل بافت خانه هایی به سبک قدیم و دارای قدمتی کُهن یافت می شود.

حبیب آباد : شهر حبیب‌آباد با جمعیت تقریبی ۸۵۰۰ نفر و وسعت ۲۴۰ هکتار، به عنوان مرکز بخش حبیب آباد از توابع شهرستان بُرخوار می باشد. حبیب آباد در ۱۰ کیلومتری شمال شرقی شهر اصفهان در مسیر اصفهان به اردستان  واقع شده ‌است . کار اصلی مردم حبیب آباد کشاورزی ، دامداری و مشاغل اداری -خدماتی می‌باشند . این شهر با تاریخی کُهن از قرنهای گذشته با بزرگانی چون معلم حبیب آبادی ، آیت الله شیخ عباسعلی ادیب حبیب آبادی ، دکتر عباس ادیب و نقاط دیدنی مانند امامزاده عبدالمؤمن حبیب آباد ، مسجد جامع ، حمام های قدیمی ، انبار نمک ، برج کبوتر اکبرآباد و پارک جنگلی ۲۴۰ هکتاری برای احداث کمپینگ گردشگری پتانسیل بالایی برای جذب گردشگر دارد. در همین راستا این پارک از اهداف سازمان میراث فرهنگی، صنایع دستی و گردشگری برای احداث کمپینگ گردشگری می باشد . وجود مزارع کشاورزی و دامداریهای متعدد در حریم این شهر،کشاورزی منطقه را دگرگون کرده است ولی متأسفانه کمبود آب در این منطقه نیز موجب نگرانی کشاورزان و دامداران شده است . حبیب آباد از غرب به دولت آباد و از شمال با اردستان ارتباط دارد.

کُمشِچه : شهر کمشچه آخرین شهر در شمال شهرستان بُرخوار و دروازه شهرستان در فاصله ۸ کیلومتری شمال حبیب آباد و در مسیر اصفهان به اردستان می باشد . کمشچه با ۳۹۸۸ نفر جمعیت و ۲۰۲۹ متر ارتفاع از سطح دریا در سال ۱۳۸۶ با تأسیس شهرستان بُرخوار به شهر تبدیل شد. اهالی ساکن در کمشچه با یکدیگر با گویش محلی صحبت می‌کنند . از آثار تاریخی آن می توان بُرج و باروی قدیمی، خانه حاج قاسمی ، قلعه و حمام تاریخی آن را نام برد. از هنرهای سنتی و صنایع دستی آن قالی بافی و پخت نان محلی را می توان نام برد مخصوصاً نان خشک و بِرِشتِه آن که هر روزه ۱۸ تن آرد در این شهر به نان تبدیل و به شهرهای مجاور در استان صادر می گردد.

شهر خُورزوق: این شهر در ۳۲ درجه و ۴۸ دقیقه عرض شمالی از خط استوا و ۵۱ درجه و ۳۷ دقیقه طول شرقی از نصف النهار گرینویچ با ۱۵۷۲ متر ارتفاع از سطح دریا قرار دارد. خُوروزق در سال ۱۳۴۵ شهر شد که با مرکز شهرستان برخوار فاصله چندانی ندارد. این شهر از جنوب در ۴ کیلومتری شمال اصفهان و از شمال در ۵ کیلومتری مرکز شهرستان برخوار « شهر دولت آباد» هم مرز شهرستان شاهین شهر و میمه و تا تهران ۴۱۰ کیلومتر فاصله دارد در بخش مرکزی شهرستان بُرخوار  قرار گرفته و جمعیت آن امرزوه بیش از بیست هزار نفر است. خُورزوق در زبان عامیانه خُورزوک گفته می‌شود. در واقع خُورزوق مُعرب خُورزوک است. خُور به معنی خورشید و روشنایی و زوک به معنی سرزمین است. (خورزوک یا سرزمین آفتاب). مردم خورزوق به زبان محلی صحبت می‌کنند. محله‌های قدیمی این شهر عبارت‌اند از : محله درب مسجد بزرگ ، محله عربها ، محله درب حمام نو و قدیمی ترین بنای شهر مسجد جامع متعلق به دوران تیموری است که به صورت دو ایوانی با گنبدی کوچک ساخته شده است . از دیگر آثار تاریخی این شهر می توان خانه برومند را نام برد. شهرخُورزوق دارای خانه ها و آثار تاریخی دیگری چون تکایا و مساجد قدیمی می باشد. با وجود مواد اولیه و ابزار بومی ، از صنایع دستی این شهر می توان قلمزنی، منبت ، کاشی مُعَّرق و هفت رنگ ، سراجی سنتی و سرامیک ، گلیم بافی و بویژه سفره قلمکار را نام بردکه۷۰  % تولید قلمکار کشور را برعهده دارد.

مسجد جامع خورزوق :  مسجد جامع خورزوق واقع در مرکز شهر و داخل بافت قدیم شهر یکی از بناهای تاریخی به سبک دو ایوانی با مساحتی حدود ۱۰۰۰ متر که فضای اصلی بنا در جبهه جنوبی و زیر گنبد و پشت ایوان جنوبی مسجد واقع است . در دو طرف ایوان رواقهایی است که از طریق فضای پشت این رواقها با فضای مربع شکل زیر گنبد راه دارد. مصالح اصلی بکار رفته در این بنا خشت و آجر است که در سالهای اخیر بر اثر بی اطلاعی هیأت امناء کاشی کاریهایی به این مسجد اضافه شده است . داخل ایوان و گنبد خانه با تزئینات گچ بری و خط های لاجورد مُزیّن گردیده است . در داخل محراب راه ارتباطی به فضای پشت محراب و گنبد خانه قرار دارد که نشان دهنده قدیمی ترین قسمت بنا می باشد. در جبهه غربی حیاط مسجد ، شبستان واقع است و مساحتی حدود ۳۰۰ متر را به خود اختصاص می دهد . ایوان شمالی مسجد که رو به خیابان است در دو طرف خود دارای سردر های زیبایی با تزئینات گچی و رنگ می باشد که متأسفانه سر در شرقی آن در سالهای گذشته تخریب شده است . انتهای ایوان رو به خیابان از طریق شبکه های آجری با فضای بیرون مسجد ارتباط دارد. آنچه بیشتر به چشم می خورد اقدامات خوب و شایسته سازمان میراث فرهنگی ، صنایع دستی و گردشگری است که در سالهای اخیر در جهت حفظ و مرمت این بنای با ارزش صورت گرفته است.

صنایع دستی : گر چه نام سفره قلمکار با نام اصفهان خوگرفته ولی بعد از زمان صفویه و مشکلات حکومت شاه سلطان حسین حمله افغانهاو . . .  در اصفهان شاگردان و استادکاران سفره قلمکار که عمدتاً اهل شهرهای اطراف و بویژه دلیگان شهر خورزوق بودند کارگاههای خود را به زادگاه شان که در آن فراوانی آب قنات و زمین های مسطح برای کار و پهن کردن سفره قلمکارهای پرداخت شده بود منتقل کردند و تولید سفره قلمکار در همین شهر رونق گرفت و هنوز هم تولید و برای عرضه به گردشگران به اصفهان برده می شود . در حال حاضر با وجود بیش از ۱۰۰ کارگاه سفره قلمکار در دلیگانِ خورزوق به جرأت می توان گفت که بیش از  %۷۰ تولید سفره قلمکار استان و کشور در این شهر و به شیوه سنتی با وسابل و پارچه های کتان خالص و رنگهای طبیعی تولید می شود و به تمام نقاط کشور و حتی جهان صادر می گردد. از دیگر صنایع دستی این منطقه و شهرستان می توان مُنبت کاری، مُعرق کاری روی چوب ، چرم دوزی ، مُشبک کاری ، قلم زنی و . . . را نام برد. شما می توانید صنایع دستی اصفهان را با قیمتی مناسب و ارزانتر از اصفهان در این شهر خریداری کنید .

مَرغ و دُنبی – علی آبادچی – پروانه و… : از مجموعه روستاهای شهرستان بُرخوار که در حاشیه کویر واقع است می توان روستاهایی چون مَرغ، دُنبی ،علی آبادچی و پروانه، علی آبادملاعلی ، شورچه و . . . را نام برد . این روستاها از نظر گردشگری دارای پتانسیل بالایی می باشند. از جمله آثار تاریخی این روستا ها می توان کاروانسرای آجری– سنگی روستای دُنبی، قلعه و برج مَرغ، آسیاب آبی مَرغ و مناظر طبیعی و غارهای زیبای اطراف را نام برد. از سالیان دراز زنان و دختران این روستا به سبب کم آبی و کویری بودن منطقه و نبودن کشاورزی و دامداری مناسب در جهت کمک به خانواده به هنر زیبای قالی بافی مشغول اند .

روستای سین : در فاصله ۵ کیلومتری شمال شهرگز بُرخوار ، روستایی سین به عنوان قدیمی ترین روستای شهرستان بُرخوار و هم مرز با شهرستان شاهین شهر و میمه قرار دارد . این روستا پس از شهرگز بُرخوار قدیمی ترین روستا در شمال اصفهان است که با حفظ بافت تاریخی و خانه های قدیمی میراث دار سُنت ها و آداب و رسوم گذشتگان خود بوده اند. ۹۰ درصد مردم این روستا به کشاورزی و تولید گندم ، جو و صیفی جاتی چون خربُزه ، هندوانه و گَرمَک و . . .  مشغول هستند. جوانان و دلیرمردان این روستا با نثارجان خویش در راه اسلام و پیروزی انقلاب در جنگ تحمیلی یادگاری ارزشمندی از خود بر جای گذاشته و خماسه های جاوید آفریدند . از آثار قابل توجه این روستا مسجد و مناره    سلجوقی ، برج های کبوتر و بافت قدیمی با خانه های تاریخی صفوی و قاجار و امامزاده سید کمالدین را می توان نام برد.

مسجد و مناره سین :  مسجد و مناره سین متعلق به دوران سلجوقی است که در فاصله ۵ کیلومتری شمال شهر گز بُرخوار و در مرکز روستای سین با مساحتی بالغ بر ۴۰۰ متر مربع به سبک دو ایوانی واقع گردیده است . اصلی ترین قسمت بنا ، ایوان جنوبی با محراب سلجوقیِ زیبایِ آجری با ترئینات گچ بُری بی نظیر آن است که فضایی به ابعاد ۵/۶ * ۴ متر در ضلع غربی مسجد ، شبستانی زیبا و کوچک و مناره ای به ارتفاع ۳۰ متر که از وسط کج شده و اختلاف شاغول ۳۰/۱متری از بالا تا پایین مناره را دارد چشم هر بیننده ایی را به سمت خود و آسمان آبی بالای آن جلب می کند . کتیبه ای در پایین مناره  به خط کوفی آجری برجسته در ۴ سطر  نام سازنده و سال ساخت مناره را به سال ۵۲۶  ه . ق بیان می کند. از دیگر ویژگی های بنا کتیبه کاشیِ فیروزه ای به خط کوفی مزین به آیه ۳۳ سوره فصلت به عنوان بلندترین کتیبه تاریخی در بالای مناره است .

امامزاده سید کمال الدین از نوادگان امام صادق (ع) است که در روستای تاریخی سین برخوار مدفون شده است با توجه به کرامات ایشان و اعتقات مردم شیعه و شهید پرور روستای سین اهالی روستا گلزار شهدای و قبرستان روستا را نیز در اطراف امامزاده قرارداده اند و درتمام روزهای پایان هفته به زیارت امامزاده و شهدا میروند و با نذر و نیازهای خود و طلب شفاعت از امامزاده حاجات خود را از خداوند طلب می کنند.

شاهپور آباد : ازقدیمی ترین و پر جمعیت ترین روستاهای شهرستان برخوار که جمعیتی نزدیک به ۶۰۰۰ نفر را در خود جای داده روستای شاهپور آباد بُرخوار است . این روستا که در سال ۸۹ به عنوان یکی از شهرهای شهرستان به تایید هیات دولت رسیده است در فاصله ۵ کیلومتری شمال جاده دولت آباد به حبیب آباد واقع است . از آثار تاریخی بجا مانده این روستا برج کبوتر ( برج بزرگ) و برج های کبوتر چند قلو ، خانه های اربابی، قلعه دُرمیان و تکیه تعزیه را می توان نام برد که قدمت آنها به دوران صفویه می رسد . محراب مسجد جامع شاهپور آباد از محرابهای معروف ایلخانی و قبل از آن بوده که متأسفانه در دهه های گذشته این مسجد کاملاً تخریب و نوسازی شده است .

امامزاده ابراهیم معروف به امامزاده نَرمی : امامزاده ابراهیم ابن موسی بن جعفر (ع) معروف به امامزاده نَرمی در فاصله ۳ کیلومتری مرکز شهر دولت آباد و در منطقه یامحله ای بنام نَرمی واقع گردیده است. این امامزاده از فرزندان موسی بن جعفر و برادر امام رضا (ع) می باشد که در تمام طول سال به ویژه پایان هفته و ایام سوگواری ائمه معصوم پذیرای زائران زیادی از گوشه و کنار شهرستان و استان و حتی خارج از کشور است . زائران و مردم این منطقه با مراجعه و توسل و شفاعت قراردادن امامزادگان لازم التعظیم ، از خداوند تبارک و تعالی طلب شفاعت و مغفرت کرده و اعتقادات محکمی به آن بزرگوار دارند . گرچه ساختمان قدیمی امامزاده ابراهیم در سالهای اخیر برای گسترش فضای آن تخریب شده ولی به همت و کمکهای مردم و زائران بازسازی و درحال تکمیل و زیبا سازی فضاهای اطراف است .

0 پاسخ

دیدگاه خود را ثبت کنید

تمایل دارید در گفتگوها شرکت کنید؟
در گفتگو ها شرکت کنید.

پاسخی بگذارید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *