درباره شهر شهرضا

 

شهرضا از جمله شهرهای قدیمی منطقه اصفهان است که بررسی های تاریخی نشان می دهد این مکان قبل از ورود لشگریان اسلام آباد بوده است.

 

معرفی شهرستان شهرضا

به گزارش سیناخبر شهرضا از جمله شهرهای قدیمی منطقه اصفهان است که بررسی های تاریخی نشان می دهد این مکان قبل از ورود لشگریان اسلام آباد بوده است.

سفال ، قالی ، گلیم ، جاجیم ، نمد و گیوه از صنایع دستی شهرضا است .

شهرستان شهرضا با موقعیت خاص جغرافیائی بر سر راه پنج استان کشور قرار گرفته و جمعیتی حدود۱۶۰هزارنفر دارد .

شهرضا شهری با دو هوای متفاوت کوهستانی و کویری،کم آب با خاک حاصلخیزاست.

شهرضا از نظر مذهبی و فرهنگی از دیر باز کانون اجتماعات و مباحث عقیدتی و دینی و جایگاهی برای علما و دانشمندانی بزرگ همچون آقا محمد رضا قمشه ای ، حکیم ملا هادی فرزانه ، حکیم اسدا.. قمشه ای و حکیم مهدی الهی قمشه ای ( مترجم و مفسر قرآن کریم ) بوده است .

درشهرضا ۵حوزه علمیه برادران با ۴۵۰ طلبه وجود دارد که ۵۰ استاد، کارآموزش ایشان را برعهده دارند ویک حوزه علمیه ویژه خواهران نیز مشغول به فعالیت است.

از آثار تاریخی این شهرستان می توان به امامزاده شاهرضا (ع) ، سد قتلغ شاه ، بازار شهر ، بقعه سیده خاتون ، بقعه امامزاده شاه سید علی اکبر (ع) ، زیارتگاه ، مسجد نو ، مسجد خان ،  کاروانسرای مهیار ،ملک و امین آباد اشاره کرد.

همچنین شهرستان شهرضا با داشتن ابر مردانی چون شهید سردار حاج محمد ابراهیم همت ، سردار شهید حاج    سیف ا… حیدرپور , سردار شهید سید جمال طباطبائی، سردار شهید رضا قانع، سردار شهید  سید ابراهیم میرکاظمی ، سردار شهید ولی الله کشوری، سردار شهید سید محسن صفوی و شهیدان والامقام و  بزرگوار  زیادی چون نگینی بر تارک افتخار کشور می درخشد .

۷۲۵ شهید۱۴۵  آزاده و ۱۸۰۰ جانبازو جاویدالاثر ، کارنامه درخشان و ماندگار شهرضا در دوره جنگ تحمیلی است .

شهرضا به لحاظ موقعیت خاص جغرافیایی و وجود ایستگاه راه آهن، در بسیاری از موارد به صورت رسمی وغیر رسمی کار خدمت رسانی به مردمان منطقه جنوب اصفهان، شمال استان فارس، شرق استان کهگیلویه وبویراحمد وجنوب استان چهار محال وبختیاری را انجام می دهد.

در شهرستان شهرضا ۵۲۰  واحد صنعتی در سه شهرک بزرگ صنعتی وجود دارد که حدود ۱۲۰واحد صنعتی فعال ومابقی نیمه کاره ، تعطیل شده و یا به صورت زمین است.

ظرفیت اشتغال تعریف شده این شهرک شیمیایی ۱۵هزار نفر بوده که در حال حاضر ۶هزار نفر در آن مشغول فعالیت هستند.

۶۲۸ دانشجو در ۶ رشته و ۸ گرایش در مقاطع کارشناسی  پیوسته وناپیوسته در دانشگاه دولتی شهرضا در حال تحصیل هستند.

۲هزار فرهنگی کار آموزش ۲۶هزار دانش آموز شهرضایی را در ۲۰۰ مرکز آموزشی بر عهده دارند.

شهرستان شهرضا در زمینه کشاورزی نیز حرف برای گفتن دارد.

شهرضا از دیرباز به عنوان یکی از مراکز مهد صنعت سفال و سرامیک در کشور مطرح بوده و عنوان شهرملی سفال را به خود اختصاص داده است .

پیشینه هنر سفالگری در شهرضا به قرن دوم هجری برمی گردد و در دوره صفویه  این هنر در شهرضا رونق گرفت . دوران پهلوی اوج شکوفایی هنر سفالگری شهرضا بود به نحوی که کارگاه های تولیدی این شهر مملو از کارگران وخریداران این هنر سنتی بود.

لعاب فیروزه ای شهرضا و طرح گل وماهی  حاصل خلاقیت هنرمندان این دیار بوده  که این نتیجه تلاش سفالگران به نام و هنرمندی است که دست ساخته های آنها امروزه در جهان خودنمایی می کند .

هنرمندانی چون استاد علی فخار باشی ، استاد علی اصغر فخار ، استاد محمدباقر سهیلی و استاد حسین بهاری. نام استادان حاج عباس  ،  یحیی و رحمت ا..  سهیلی  در شهرضا یادآور نوآوری این سه برادر هنرمند در تبدیل  سفال سنتی  به سرامیک است که بیش از ۵۰  سال از این نو آوری می گذرد و استاد رحمت ا.. سهیلی تنها باز مانده این سه هنرمند خلاق در رشته سفالگری است .

۵۵ کانون فرهنگی هنری نیز در مساجد این شهرستان فعال است.

قدمت فعالیت های نمایشی و تشکیل انجمن نمایش این شهرستان به سال ۱۳۴۵بر می گردد وهنرمندان به نامی را در خود پرورش داده که هم اکنون در تهران مشغول فعالیت هنری هستند.

نام وآوازه شعرای این شهرستان زبانزد خاص وعام بوده، شعرایی همچون استاد سیاره، استاد پریش، استاد سالاری، مرحوم ریحان، مرحوم زاهد، مرحوم میربد ، خانم مهدیه الهی قمشه ای و حمید مصدق که آثار و تالیفات این هنرمندان به کل مردم کشور ارائه شده است.

وجود ۳ پادگان نظامی مهم (پادگان گروه ۲۲ توپخانه ارتش جمهوری اسلامی ایران، گروه مهندسی رزمی پدافند هوایی بقیت الله سپاه پاسداران و آمادگاه شهید محمد منتظری که زاغه مهمات است ) و یک ناحیه مقاومت بسیج در این منطقه براهمیت آن افزوده و این شهرستان را به منطقه ای استراتژیک تبدیل کرده است.

در شهرستان شهرضا ۱۲۰هیئت مذهبی ثابت وسیار شهری و روستایی وجود دارد که ۲۵ هیئت سیار و ۴۰ هیئت محلی در مرکز شهرستان و ۵۵ هیئت در روستاها ومناطق حاشیه ای عزاداری می کنند.

در این شهرستان دفتر خبری صداوسیما فعال بوده وهم چنین نمایندگی خبرگزاری های ایرنا، فارس، ایسنا، ایمنا، ایکنا،تسنیم ، مهر وباشگاه خبرنگاران جوان و نمایندگی مطبوعات فعال بوده و نشریه محلی(شهرضا) وهفته نامه های ندای امروز، شهرضا و راه شهیدان به همراه یک خبرگزاری منطقه ای (سینا خبراولین خبرگزاری منطقه جنوب استان اصفهان) و یک پایگاه خبری محلی(شهرضا نیوز) کار اطلاع رسانی را انجام می دهند.

سازمان های دانش آموزی، اتوبوس رانی، آتش نشانی، نظام مهندسی، نوسازی وبهسازی شهری و کانون پرورش فکری کودکان ونوجوانان و مرکز رشد و مرکز علمی تحقیقاتی بخش دیگری از پتانسیل های این شهرستان است.

شهر منظریه نیز با ۸ هزار و ۵۰۰ نفر جمعیت و مساحت  ۲۸۶ هکتار در این شهرستان قراردارد.

حدود ۳۰هزار نفر در ۲۳ روستای شهرستان شهرضا زندگی می کنندو دو منطقه نمونه گردشگری مصوب دولت در این روستا ها وجود دارد.

قدمت تاسیس شهرداری در شهرضا به سال ۱۳۰۰ هجری شمسی و تاسیس فرمانداری به ۱۳۰۲ هجری شمسی برمی گردد.

از مشاهیر علمی وادبی شهرضا می توان به سلمان پارسی(روزبه مهیار(مهیاری) )، حاج علی قمشه ای(ازبازرگان و خیران بزرگ عصر صفویه) ، آیت‌الله سید حسن مدرس ، حسین الهی قمشه‌ای ، مهدی الهی قمشه‌ای ، آقا محمد رضا صهبای قمشه‌ای (حکیم صهبا) ، حکیم نصرالله، حکیم ابوالمعارف محمد علی زاهد شهرضایی ، حکیم اسدالله شهرضایی ، آیت الله اسماعیل پور، حاج شیخ عبدالرحیم ملکیان(ناصح قمشه‌ای)، ملا محمد هادی فرزانه(حکیم فرزانه)، دکتر محمد حسین سرایی(استاددانشگاه صنعتی اصفهان)، محمد رحیمیان(استاد ورئیس اسبق دانشگاه تهران)، پروفسورنواب(استاد برق وکامپیوتر)، پروفسورحبیب اله هدایت(پدر علم تغذیه در ایران)، دکتر حسین نواب (بنیانگذار دندانپزشکی نوین در ایران)، حجت الاسلام حیدر مصلحی(وزیر اطلاعات دولت دهم)، دکتر هما امامزاده(نخستین پزشک زن ایرانی، سوربون فرانسه۱۳۱۵خورشیدی)، حاج آقا آرش صدری(بنیانگذار حدیث شناختی نوین در ایران و طراح تونل آبشار)، پروفسور دکتر محمد حسین سرائی، دکتر مرتضی قلی خان کیان، شادروان استاد حاج حسن ناظم،  شادروان علی اکبر زمان زاد شاعر طنز پرداز متخلص به (خارکن) ، مصطفی اسماعیلی متخلص به(سینا) ، حکیم حاج عباسعلی انصاری مهیاری، خلیل الله شریفانی متخلص به (ندیم) ، دکتر خلیل خان سپهر، استاد محمد علی بهرامی مشهور به ( دبیر بهرامی) ، حجت الاسلام و المسلمین حاج غدیر علی ممیز،حجت الاسلام حاج شیخ نعمت الله جعفری ، دکتر خلیل رفاهی، پروفسور دکتر ابوالقاسم سری ، حسین شکوه (مدیر روزنامه شکوه شهرضا) ، حجت الاسلام حاج سید علی حجازی ، آیت الله حاج سید مهدی حجازی ، حجت الاسلام عظیمی ، استاد دکتر نصرالله شاملی(پژوهشگر علوم قرآنی) ، استاد مصطفی منصف ، استاد حمزه پژوهنده ،استادمسیح اله جمالی ، دکترنورالله کسایی ، دکترمرتضی الهی قمشه ای، پروفسور ولی اله طحانی و پروفسورپرویز ولندانی اشاره کرد.

پیشینۀ شهرضا به دوران ایران باستان باز می گردد. در آن زمان شهرضا قریه ای بوده در ۱۴ فرسنگی اصفهان، که «قلعۀ سمیرم» نامیده می شده است. این قریه که در آن روزگاران دارای حصارهای محکم بوده به سه بخش تقسیم می شده است:

 بخش غربی آن را « سمیرم سفلی » بخش جنوبی را «سمیرم علیا» و بخش مرکزی را «قمیشه» یا «قمشه» می نامیدند.

 در طول تاریخ سلسله های گوناگون از جمله آل زیار، دیلمیان، سلجوقیان و خوارزمشاهیان، ایلخانان و صفویان بر این شهرستان چیره شده و آن را در قلمرو خود قرار داده اند.

 در دوران صفویه شهرضا به دلیل نزدیکی به پایتخت، اهمیت بسیار یافت و یکی از نقاط آباد کشور به شمار می آمد. در آن زمان جهانگردان و سیاحان مشهوری چون « تاورنیه » از آن دیدن و در سفرنامه های خویش یاد کرده اند.

 در حملۀ افغانها این شهرستان آسیب فراوان دید و بسیاری از آثار و بناهای با شکوه آن از بین رفت. همچنین با شروع جنگ جهانی اول، مقارن سلطنت احمدشاه قاجار قمشه نیز دستخوش آشوب شد و یاغیان و راهزنان همچون سایر مناطق کشور، در شهرضا هرج و مرج فراوان کردند.

موقعیت جغرافیایی
شهرستان شهرضا از شمال غربی به شهرستان مبارکه، از جنوب شرقی به استان فارس، از شرق به شهرستان اصفهان، از غرب و جنوب غربی به شهرستان سمیرم و از غرب به استان چهارمحال و بختیاری محدود می شود.

 این شهرستان با مساحتی در حدود ۷۴۹/۲۹۸۳  کیلومتر متر مربع بین ۵۱  درجه و ۲۳ دقیقه و ۵۲ در جه و ۱۳ دقیقه ی طول شرقی و ۳۱ درجه و ۲۴ دقیقه تا ۳۲درجه و ۲۴ دقیقه عرض شمالی قسمتی از بخش مرکزی فلات ایران را تشکیل می دهد .

آب و هوا
شهرستان شهرضا را یک رشته کوه در میان گرفته است. از آنجا که این منطقه از طرف مغرب و جنوب به نواحی کوهستانی و از سمت شمال شرقی به نواحی پست کویری محدود است جزء نواحی خشک محسوب می شود که در نواحی شرقی دارای آب و هوایی گرم و خشک و در جنوب و جنوب غربی دارای آب و هوای کوهستانی و در بخش مرکزی دارای آب و هوای معتدل است.

 آب و هوای شهر شهرضا معتدل و خشک است. حداکثر درجه حرارت آن در  تابستان به ۳۹ درجه بالای صفر و در زمستان ها به ۱۰ درجه زیر صفر می رسد.

 

جاذبه های تفریحی
مناطق روستایی شهرستان شهرضا دارای آب و هوایی خوش و باغ های مصفا هستند که هر کدام تفرجگاهی زیبا و دلنشین محسوب می شوند. با این همه مهمترین مناطق تفریحی اطراف شهرضا عبارتند از: سیاه سر، چشمه حیدر، حوض ماهی، بودجان، سورمنده، موروک، دره شاه، پرک آباد. باغ های اسفرجان، هونجان، زرچشمه، دزج ، قمبوان و … .
شهرضا در گذشته «قمشه» و در اصل «کمشه» نامیده می شده است. «کمشه» کلمه ای پهلوی ساسانی است که از روزگار باستان به این محل اطلاق می شده است. این نام از دو کلمۀ «کومه» و «شه» مخفف «شاه» تشکیل شده است. «کومه» خانه ای است که از چوب و علف می سازند. می گویند چون شاهان قدیم در حدود شهرضای امروز به شکار می رفته اند محل شکار آنها را «کومه شه» می نامیده اند که رفته رفته به اختصار «کمشه» شده است. سپس در دوران اسلامی حرف «ک» در آن (همانند واژه های فراوان دیگر) به «ق» تبدیل شده و «کمشه» را «قمشه» گفته اند.
مردم شناسی
اهالی شهرضا مردم بسیار سخت کوش، درستکار و دارای پشتکارند. به علم و دانش اهمیت بسیار داده و این شهر از دیرباز مهد علم و دانش بوده است.  مردم شهرضا مسلمان و شیعۀ اثنی عشری هستند. به زبان فارسی صحبت می کنند و لهجه ای شبیه به لهجۀ مردم نجف آباد دارند برخی اصطلاحات و لغات محلی در محاورات مردم مورد استفاده قرار می گیرد که خاص شهرضا است.
صنایع دستی
صنایع دستی این شهرستان سرامیک و سفال است که در کشور ما معروف می باشد. خوشبختانه چندی است این رشته از صنایع دستی مورد توجه مسئولین امر قرار گرفته و برای احیای آن گامهای مؤثری برداشته شده است.
سوغات
از آنجا که تمام مناطق شهرستان شهرضا برای دامداری و کشاورزی بسیار مستعد هستند فرآورده های دامی و لبنی از قبیل کشک و کتیرا و خامه و فرش و منداب و گیوه بهترین سوغات آن محسوب می شوند. البته در کنار آنها باید از سفال معروف شهرضا نیز حتماً یاد کرد.

امامزاده شاه رضا

بقعه ی این امامزاده در دوران صفویه و در زمان حکومت شاه اسماعیل صفوی بنا گردیده و سالانه پذیرای هزاران زائر و گردشگر بومی و غیر بومی می باشد ،بنا بر قول مشهور این امامزاده یکی از سه فرزند امام موسی بن جعفر است که دارای  شهرت جهانی می باشد.

 

امامزاده شاه سید علی اکبر
بنای این امامزاده از آثار دوران صفویه است که  لوح سنگی واقع در دیوار شمالی مقبره تاریخ بنای بقعه را به دوره شاه عباس اول یعنی  ۹۹۸ ه .ق می رساند .در مورد نسب این امامزاده عده ای او را از فرزندان موسی بن جعفر دانسته اند و برخی او را حسینی و از اعقاب عبدالله بن باهر بن زین العابدین پنداشته اند .
امامزاده محمد و ابراهیم روستای زیارتگاه
 این مکان مقدس بارگاه امامزاده محمد و ابراهیم از بناهای دوران آل بویه است ، گنبد مخروطی شکل و ایوان زیبا که دارای گچ بری های منحصر به فرد می باشد از خصوصیات بارز این بنای تاریخی است .
بازار
یک گنجینه ی  ارزشمند  ازمجموعه ی  تیمچه ها ، سرا ها ، کاروانسرا ها ، حمام ، مسجد و چهار سوق به جا مانده از دوران سلجوقیان است، بازار شهرضا از جمله بازارهای فعال سنتی نسبت به شهرهای دیگر می باشد که مورد توجه بازدید کنندگان  از اقساط نقاط کشور است
مسجد جامع
 این بنا مربوط به دوران سلجوقی است که در عهد صفوی قسمت های به آن افزوده شده و در آن کتیبه های ارزشمندی به خط کوفی (معقلی) می باشد
مسجد نو
این مسجد که در دوران سلجوقی و پس از مسجد جامع بنا گردیده است دارای جذابیت های به شرح ذیل میباشد۱- شبستان وسیع و زیبا با ستون های سنگی ۲- مناره ی بلند آجری ۳- تنوع آجر چینی در طاق های ضربی شبستان ۴- منبر سنگی یکپارچه که احتمالا همزمان با ساخت این مسجد در محل قرار داده شده است .
مسجد خان 
قدمت این بنا به دوره ی قاجاریه باز می گردد و نحوه ی آجر کاری عرقچین زیر گنبد و همچنین شبستانی با ستون های زیبا ی آجری در ضلع شمالی از مشخصات این مسجد تاریخی میباشد.
مسجد حاج عبد الحمید
 تاریخچه ی این بنا به دوران قاجاریه باز می گردد ، ایوان با شکوه سمت قبله ی این بنا به محض ورود توجه هر بیننده ای را به خود جذب می نمایدکاروانسرای مهیار: این کاروانسرا یکی از بهترین کاروانسراهای ایران است و زمان ساخت آن به دورۀ شاه اسماعیل صفوی باز می گردد.
کاروانسرای امین اباد
قدمت این بنای ارزشمند به دوران صفویه باز می گردد واز خصوصیات بارز این کاروانسرا نقشه ی هشت ضلعی و طاقها و قوس های ضربی بسیار است . کاروانسرا  در مسیر ارتباطی آباده قرار گرفته و مرمت آن به منظور احیا و استفاده  مجدد  به عنوان هتل و استراحتگاه بین راهی  توسط سازمان میراث فرهنگی در مراحل پایانی است .
کاروانسرای ملک التجار (هتل منتظران)
این بنای ارزشمند با قدمتی در حدود بیش از ۱۰۰ سال درجنب امامزاده شاه رضا واقع است و در سال های اخیر توسط شرکت منتظران به یک هتل سنتی تغییر کاربری داده است .
آسیاب های اسفرجان
 این آسیاب های آبی ۷ دستگاه بوده اند که به ترتیب آبگیری عبارت بودند از: آسیاب قلتغشاه، آسیاب خاکی، آسیاب سنگ سفید، آسیاب محمود میرزا، آسیاب شیرعلی و آسیاب آراگوره یا «هاروگوره» (قدیمی ترین آسیاب اسفرجان متعلق به زمان ساسانیان است).
درخت گردو ۵۰۰ ساله
این درخت گردو در اسفرجان در محلۀ عرب ها واقع شده است. این درخت چندان عظیم است که برخی ریشه های آن از خاک بیرون افتاده و قطر بعضی از آنها به یک متر یا بیشتر هم می رسد.
تیمچه ی سلیم
 قدمت این بنا مربوط به دوران قاجاریه و هم اکنون از آن استفاده ی تجاری می شود
منزل احتشامی
 مربو ط به دوران قاجاریه واقع در روستای  تاریخی هونجان .تزیینات زیبا همراه با گچ بری های نفیس بر روی دیوارها و سقف که از جنس سیم گل میباشد،چشم هر بیننده را به خود جلب  می نماید .
برج های کبوتر
با قدمتی در حدود ۲۰۰ سال، در مسیرارتباطی شهرضا –آباده و شهرضا – اصفهان  به صورت پراکنده در تمامی روستا های اطراف قابل مشاهده می باشد.
کار خانه ی نوین
این بنا به سبک کارخانه جات ریسندگی اصفهان در زمینی به مساحت ۴۵ هزار متر مربع توسط مهندسین آلمانی ساخته شده است و از سال ۱۳۱۵ مورد بهره برداری قرار گرفته و به نوبه ی خود برگی از تاریخ معاصر این خطه می باشد .

 سایر آثار:  حمام امین آباد ، قلعۀ کهرویه و … .

مشاهیر شهرضا

 در طول تاریخ این شهرستان مشاهیر بزرگی را در رشته های گوناگون تقدیم فرهنگ کشور وجهان اسلام نموده است از جمله در زمینه ی حکمت ، فلسفه وعرفان می توان از بزرگانی همچون حکیم صهبا، حکیم الهی قمشه ای ، حکیم اسدالله و حکیم زاهد و … نام برد همچنین در طول سال های دفاع مقدس دسته گل هایی ارزشمند از جوانان شهید جانباز و ایثار گرتقدیم انقلاب اسلامی و اهداف آن  نموده است از گل های سر سبد آنان شهید سر لشکر حاج محمد ابراهیم همت، شهید طباطبایی ، شهید قانع را   می توان یاد کرد .

آقا محمد رضا قمشه ای(حکیم صهبا)
حکیم متاله و عارف بی بدیل آقا میرزا محمد رضا قمشه ای(۱۳۰۶-۱۲۴۱ هـ .ق ) از بزرگترین شخصیت های فلسفی دو قرن اخیراست که حضرت امام خمینی(ره) ازایشان به عنوان شیخ مشایخ ماف یاد می کنند. بسیاری از بزرگان حکمت و فلسفه از شاگردان با واسطه یا بی واسطه ایشان بوده اند از آن جمله می توان حکیم جهانگیرخان قشقایی و حکیم صفای اصفهانی( شاعر معروف) را نام برد. برخی از آثار ایشان عبارتند از:رساله فی الخلافه الکبری، تعلیقات علی قصوص  الحکم، تعلیقات علی تمهید القواعد و …)
حکیم محیی الدین مهدی الهی قمشه ای
 عارف و شاعر بزرگ، میرزا محمد مهدی معروف به حکیم محیی الدین مهدی الهی قمشه ای (۱۳۵۲-۱۲۸۳ هـ.ش) از بزرگان این شهر حکمت خیز است.

 معروفترین آثار ایشان عبارتند از: – ترجمه قران کریم – دیوان اشعار(شامل: نغمه الهی، نغمه حسینی، نغمه عشاق) – حکمت الهی(دوجلد) – ترجمه و شرح صحیفه سجادیه -۵ تصحیح و تحشیه ی تفسیر ابوالفتوح رازی و …

 

0 پاسخ

دیدگاه خود را ثبت کنید

تمایل دارید در گفتگوها شرکت کنید؟
در گفتگو ها شرکت کنید.

پاسخی بگذارید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *