درباره ی شهر تهران

چقدر با تهران پایتخت ایران کهن آشنا هستید؟

• پانزدهمین شهر پرجمعیّت جهان

• مساحت ۷۳۰ کیلومتر مربّع

• بهمراه توابع خود (استان تهران)، جمعیّتی برابر ۱۳،۴۲۲،۳۶۶ نفر و مساحتی برابر ۱۸،۸۱۴ کیلومتر مربّع دارد.

• بیست و هشتمین شهر بزرگ دنیا

• تراکم جمعیّت بین ده هزار و هفتصد تا بیش از یازده هزار نفر در هر کیلومتر مربّع

• تهران به ۲۲ منطقه و ۱۱۲ ناحیه (شامل ری و تجریش) تقسیم شده‌است.

• نماد شهر تهران برج آزادی است. برج میلاد نیز نماد دیگر آن به حساب می‌آید.

• در فهرست گران‌ترین شهرهای دنیا و بر مبنای شاخص هزینه‌های زندگی، در پلّه یکی مانده به آخر جای دارد.

• در دوره حکومت آغامحمدخان قاجار، به پایتختی برگزیده شد،

شاید قدری دشوار باشد اگر بخواهیم یک موقعیت و یا یک بنا و سازه را برای شهری مثل تهران به عنوان تنها نماد این شهر کهن گزینش کنیم.

خیابان ولی عصر، برج طغرل، برج آزادی، برج میلاد و… همه وهمه تبلوری از شکوه و جلوه‌ای از این شهر است.

تهران در پهنه‌ای بین دو وادی کوه و کویر و در دامنه‌های جنوبی البرز گسترده شده و  متر از سطح دریا ارتفاع دارد.

 

این شهر از سمت جنوب به کوه‌های ری و بی‌بی‌شهربانو و دشتهای هموار شهریار و ورامین و از شمال به واسطه کوهستان محصور شده‌است.

• کوهستان‌ شمالی تهران؛ که بلندترین قله این کوهستان – توچال – با ۳۹۳۳ متر بر تمام فضای شهر مشرف است.

• دومین منطقه، دامنه‌های البرز است؛ که به تپه ماهورها و دره‌های اوین، درکه، نیاوران، حصارک و سوهانک منتهی می‌شود و همواره خیل عظیمی از جمعیت را بسوی خود فرامی‌خواند.

• منطقه سوم دشتی است که تهران بر آن گسترده شده‌ و دارای شیب ملایمی با جهت شمالی- جنوبی است.

فضای جغرافیایی شهر تهران در کوه و دشت به وسیله دو رود کرج در غرب و جاجرود در شرق مشخص می‌شود که در نزدیکی کویر نمک در جنوب شرقی تهران به یکدیگر می‌پیوندند.

آب و هوای تهران در مناطق کوهستانی شمال اندکی مرطوب و معتدل است.

و با گسترش رو به جنوب گرم و خشک میشود. از ویژگی های آب و هوایی تهران می توان به دو جهت اصلی بادها اشاره کرد:

۱- باد غرب

۲- باد جنوب شرقی

باد غربی مهمترین عامل تخلیه آلودگی هوا محسوب می شود.

باد جنوب شرقی هنگام وزش باعث انتقال گرد وغبار و آلودگی و افزایش گرما در سطح شهر می شود.

حداکثر و حداقل مطلق درجه حرارت تهران ۴۱ تا ۶- درجه سانتی گراد است و میزان بارندگی سالیانه آن در حدود ۳۲۷ میلی متر می باشد.

تهران در سال ۴۰ روز یخبندان دارد. این شهر از نظر زمین لرزه جزء نواحی پر زیان (۸ تا ۱۰ درجه مرکالی) به شمار می آید.

 

آب تهران توسط رودخانه های اصلی کرج، جاجرود و لار تامین می گردد.

وسعت تقریبی تهران ۷۰۰ کیلومتر مربع است که با حریم آن قریب دو هزار کیلومتر مربع مساحت دارد.

جمعیت تهران حدود ۸ میلیون نفر است که با احتساب شهر های استان و شهرکهای اقماریدر حدود ۱۲ میلیون برآورد می‌شود.

شورای شهر، تهران را به ۲۲ منطقه شهری تقسیم کرده است.

تهران بزرگترین و مهم‌ترین شهر ایران است. بر اساس اطلاعات دریافتی از سایت رسمی شهرهای بزرگ دنیا، تهران به لحاظ مساحت صدو بیست‌و پنجمین کلان شهر دنیاست.

اما از نظر جمعیت در رتبه بیست و هشتم جهان قرار دارد.

این بزرگی و موقعیت ویژه سیاسی، اقتصادی، فرهنگی و جغرافیایی آن و تمرکز امکانات (در مقایسه با سایر نقاط کشور) سبب شده بسیاری از مردم کشور (برای کار، تحصیل، درمان، انجام امور اداری، خرید یا فروش کالا و تفریح) به این شهر آمده و تدریجاً در آن ساکن شوند.

قریب ۵/۱۱% جمعیت کشور، ۲۴% جمعیت با تحصیل عالی، ۲۶% تولید ناخالص ملی، ۱۴% بودجه عمرانی کشور، ۵/۲۶% بودجه جاری دولت، ۳۸% امکانات فرهنگی و آموزشی و ۲۶% امکانات درمانی در شهر متمرکز شده است.

تهران دیروز

آبادانی تهران با ویرانی ری آغاز شد. دو بار حمله مغولان به ری و گریز مردم به مناطق اطراف باعث آبادانی مناطقی چون تهران گردید.

دوره جدید شهرنشینی در تهران از سال ۱۳۰۰هجری شمسی آغاز می شود که رشد سریع و دگرگونی های چشمگیری را باعث گردید.

این دوره خود به چهار مقطع اساسی تقسیم می شود.

سالهای بین ۱۳۰۰ تا ۱۳۲۰ خورشیدی که طی این سالها تمامی خندقها و دروازه ها برداشته شدند.

 

و بجای آنها، بلوار، خیابان و ساختمانهای جدیدی مانند ایستگاه راه آهن، ساختمان وزارت امور خارجه، باشگاه افسران، دانشکده افسری، شهربانی کل کشور، بانک ملی ایران و … احداث گردید .

و چهره نا منظم تهران شکلی کمابیش منظم و هندسی یافت.

تهران اول بار حدود ۲۰۰ سال پیش توسط آغا محمدخان قاجار به عنوان پایتخت ایران برگزیده شد.

تقریبا بیشتر عمارت‌ها و ابنیه قدیمی تهران که امروز بخشی از میراث فرهنگی ایران را شامل می شود متعلق به‌ همان دوره و یا عهد صفوی است.

مردم تهران دستکم ۱۰۰ سال پایتخت نشین بودند اما از مزایای پایتخت بی بهره بودند.

از ساده ترین امکانات شهری خبری نبود. تهران اما منطقه ای خوش آب و هوا بود.

تقریبا چهار طرف تهران را باغات مشجر و سبزه‌زارهای متعدد در بر‌گرفته بود، باغ و باغچه‌های سبز و خرمی که هم وسیله هواخوری و تفریح مردم بود و هم کمک به تصفیه‌ هوا می‌کرد.

به هر ترتیب پس از فتح تهران به دست مشروطه‌خواهان، این پایتخت صاحب بلدیه شد. از این به بعد بود که مردم تهران به مرور طعم شهر نشینی را چشیدند.

اما «بلدیه» با تمام فراز و نشیب‌های خود، توانست «طهران» را «تهران» کند و شهر پر از گرد و غبار را که درشکه‌های ناصری وسایل نقلیه آن بودند به شهری وسیع تبدیل کند.

که خیابان، ماشین، اتوبوس و حتی بولوارها و میادین جدید نمادهای جدید آن بودند.

به همین ترتیب تهران رفته رفته کوجه باغ‌های خود را به بهای دستیابی به شهر نشینی مدرن از دست داد و مردمانش سکونت در آسمانخراشها را به زندگی در کوچه‌های باصفا و پرخاطره ترجیح دادند.

مراکز فرهنگی و تفریحی:

در تهران بیش از سی موزه وجود دارد.

این شهر دارای ۶۳۱ پارک (بوستان) است که از میان آنها ۴ پارک جنگلی به مساحت ۴۰۰۰ هکتار و ۶۲۷ پارک به مساحت ۱۱۳۰ هکتار بالغ می گردد.

۹ فرهنگسرا، ۴۳ خانه فرهنگ، ۲۹ کتابخانه ،۲۲ نگارخانه و ۳۶ امامزاده از سرمایه های فرهنگی شهر تهران به شمار می آیند.

تهران امروز

با داشتن حدود ۲۰% جمعیت ایران،۲ میلیون اتومبیل،۳۰ هزار واحد صنعتی،۱۳۴ شهرک،۴۰%تولید ناخالص ملی و ۷۰۰ کیلومتر ‌مربع مساحت،متاسفانه شرایط زیستی مطلوبی را برای ساکنین خود بوجود نیاورده است .

بطوریکه صرف نظر از مسائل حاد تامین آب،دفع فاضلاب و رفت و آمد،اکنون به عنوان یکی از آلوده‌ترین شهرهای بزرگ جهان معرفی شده است.

امروزه مشکل اصلی تهران بزرگ در دو بعد حرکت شهری(سواره و پیاده)و مشکلات ادراک و رفتار در منظر شهری قابل بررسی است.

در این میان وظیفه سازمان زیبا سازی با توجه به مشکلات ذکر شدهبسیار حائز اهمیت میباشد.

وظیفه این سازمان،معماری،شهرسازی،خیابان بندی یا حل مشکلات ترافیک نیست.

شهر را دیگران میسازند و سازمان زیبا سازی با اهداف عالیه خود بدنبال برنامه‌ریزی،ساماندهی،آرام‌سازی و بهسازی فضا و تجهیزات شهر ، و در نهایت رشد و توسعه کیفیت زندگی شهری میباشد.

بنابراین ساختار مسئولیت‌های سازمان به سه بخش اصلی فضای شهری ، مبلمان شهری و هنر شهری تقسیم‌بندی میشود که هر کدام با فلسفه و اهداف کاربردی خود میتواند مشکلات بسیاری را مرتفع سازد.

ساختار استخوان بندی شهر تهران (شناخت استخوان بندی شهر)

برای توسعه موزون شهرهای پویا، استخوانبندی اصلی در ساختار کالبدی شهر میتواند مبنای طرح ایده‏ها قرار گیرد و در توسعه شهر به ساماندهی و پیوند محورها و مراکز اصلی شهر توجه شود .

بدین ترتیب ثبات و تداوم کل پیکره شهر میسر میشود که نیاز شهرسازی امروز ماست.

این شالوده بنیادین شهر، یکپارچگی ارگانهای حیاتی شهر را فراهم آورده، هدایت گر و کنترل کننده رشد شهر در آینده شده و از بی سامانی و هرج و مرج جلوگیری مینماید .

استخوانبندی شهر مجموعه‏ ای است مرکب از یک ستوان فقرات و شبکه‏ای به هم پیوسته از کاربریها و عناصر مختلف و متنوع شهری که شهر را در کل انسجام می‏بخشد.

و تار و پودش در همه گستره شهر تا انتهایی‏ترین اجزای آن بوده و مبین خصوصیات کل شهر و سایر ساختمانها در شهر همانند پرکننده‏ها، بینا بین بخشهای اصلی این شبکه را می‏پوشانند.

استخوانبندی اصلی شهر، واژه‏ای است که برای محدوده‏ای خاص از شهر مفهوم داشته و مصداق می‏یابد.

در محدوده مورد نظر تمرکزهایی از نظر کالبدی، از نظر فعالیتهای شهری و به لحاظ ویژگیهای فضایی صورت می‏پذیرد.

استخوانبندی شهر از نظر تراکم و تداوم کالبدی، در رابطه با سطح زیر ساخت و ساز شهرهای موجود، شرایط خاص دارد و در هر حال از نظر مقیاس نحوه استفاده متناسب با ویژگی کل شهر بوده و پاسخگوی نیازهای شهر است.

بخشی اساسی از مفهوم استخوانبندی اصلی شهر به علت وجود کاربری اراضی و فعالیتهای خاصی است که در این محدوده صورت می‏پذیرد که عمدتا در مقیاس کل شهرو یا مناطق اصلی آن عملکرد دارد.

استخوانبندی اصلی شهر، عرصه‏ای است وسیع که در آن بسیاری از عناصر و فعالیتهای شهری جای می‏گیرد و در نظم بخشیدن به روابط دسته جمعی ساکنان در مقیاس شهر نقش مهمی ایفا می‏کند.

در محدوده استخوانبندی اصلی شهر، عناصر مربوط به فعالیتهای گوناگون اقتصادی و تجاری مثل بازار و مراکز خرید اصلی شهر فعالیتهای مذهبی و فرهنگی مثل وزارتخانه‏ها و ادارات دولتی و شرکتهای مهم خدماتی، فعالیتهای گذران اوقات فراغت مثل پارکها و مراکز تفریحی، فعالیتهای حمل و نقل مثل ترمینالها، دروازه‏ها و ورودیهای اصلی شهر و دیگر انواع اصلی فعالیتهای شهری متمرکز شده‏اند.

باید در نظر داشت که مفهوم استخوانبندی اصلی، با مقیاسهای متغیر، متفاوت میشود:

در سطح منطقه که شریانهای اصلی منطقه‏ای و بین شهری اعم از خطوط زمینی یا حتی خط آهن رشته‏ای از صنایع و قطبهای فعالیتی، تفریحی، مراکز اصلی حمل و نقل و  مطرح هستند مقیاس حرکت سریع السیر سواره است .

در سطح کلان شهر شریانهای سریع السیر شهری و بین منطقه‏ای مانند بزرگراهها، فعالیتها و مراکز کلان شهری که ارائه کننده خدمات، در شهر و حومه آن است.

از صنایع گرفته ، تا مراکز تجاری و تفریحی، دانشگاهی و نظایر آن، مقیاس حرکتی، حرکت سواره تندرو است.

در سطح شهر خیابانهای سواره اصلی، مراکز تجاری، فرهنگی و اداری آنچه که در یک حرکت سواره سریع قابل رویت و قابل دسترسی و توجه است مطرح میشود .

و میتواند عامل اتصال و پیوند مراکز شهری و محله‏ای باشد و در آن مقیاس حرکت سواره با سرعت معمولی و در ادغام با حرکت پیاده است.

در سطح نواحی و محله‏های شهر، خیابانها و مسیرهای اصلی حرکت پیاده، همراه با فعالیتهای اوقات فراغت تفریحی، خدماتی، تجاری در مقیاس حرکت‌ پیاده بوده .

و لذا قابلیت رویت عناصر در دید عابر پیاده اهمیت می‏یابد.

برای جلوگیری از افزایش نابسامانیها در شهر ضرورت دارد اقدامات منفرد و پراکنده در ارتباط با یکدیگر قرار گرفته و ساختاری واحد و یکپارچه در کلیت شهر به وجود آورد.

برای افزایش دلبستگی شهروندان به شهر ، آگاهی عمومی آنان از محیط شهری (که بر اثر بی‏توجهی به ساختار کهن شهرها تضعیف گردیده و بر رفتارهای اجتماعی و سهولت انجام فعالیتها موثر واقع میشود) .

ضروری است که از طریق ساماندهی محیط کالبدی اقدام شود.

ساماندهی استخوان بندی شهر فرصتی پدید میاورد که تمام عملکردهای شهری و ارتباطات انسانی در یک شبکه در هم تنیده و نزدیک به هم قرار گیرند.

جابجایی در تهران

یکی از مشکلات شهر تهران که گاهی از آن نیز به عنوان کلاف سر در گم یاد می‌شود، وجود ترافیک سنگین خودرو هایی است که در این ابر شهر خاورمیانه از سویی به سوی دیگر می‌روند.

به گفته کارشناسان حمل و نقل و امور شهری، روزانه بیش از سه میلیون خودرو و دو میلیون موتورسیکلت در تهران تردد می‌کنند.

و همین مسئله به تنهایی کافی است تا مسئولان شهری تهران را مجاب کند تا بخش قابل توجهی از طرح ها و برنامه‌های خود را به روان‌سازی ترافیک و تسهیل مسافرت های درون شهری اختصاص دهند.

توسعه حمل و نقل عمومی و گسترش زیر ساخت های شهری، شبکه های بزرگراهی، احداث تقاطع های غیر همسطح و ایجاد سیستم ها و تجهیزات هوشمند از اولویت های مدیریت شهری برای بهبود ترافیک تهران بزرگ است.

تسریع‌ در گسترش خطوط و ایستگاههای قطار شهری و توسعه خطوط اتوبوسرانی تندرو از مواردی است که نگاه اصلی مدیریت شهری بر آن استوار است.

ناوگان قطار شهری با ظرفیت نزدیک به ۶۰ ایستگاه در شبکه‌ای به طول ۱۰۵کیلومتر، سه خط  به عنوان مکمل مترو‌ در برخی مناطق پر ازدحام پایتخت، ۶هزار دستگاه اتوبوس و حدود ۹۵ هزار دستگاه تاکسی وخودروی شخصی هر روز اقدام به جابجایی ۱۸ میلیون سفر درون شهری می‌کنند.

پایتختی برای همه امور در همه فصول

تهران مرکز همه امور در ایران است؛ حکومت، سیاست، اقتصاد، کاروتجارت، علم وصنعت، تولید و…. مرکز تصمیمات بزرگ.

تهران در تمام روزهای سال پرجنب و جوش است. شهری است پول‌ ساز برای آدم‌های جوان و پرانرژی.

در تهران همیشه دیراست. به همین خاطر ساکنان این شهر بخوبی درک می‌کنند که وقت طلاست.

صبح تهران دیدنی‌تر از هر وقت دیگری است؛ همه دونده‌اند.

شاید این پایتخت برای آنها که دور از هیاهو محیطی آرام را طلب می‌کنند، آنقدرها هم مناسب نباشد.

تهران اما ویژگی دیگری نیز دارد؛ شهری است خبرساز.

بحران هویت، چشم انداز آینده

شهر تهران در روند پر شتاب شهرنشینی، به ویژه در عرصه مهاجرت، ساخت‌و ساز و حوزه حمل و نقل و ترافیک آسیب های فراوانی را متحمل شد..

ازدحام جمعیت، تراکم ساختمان، آلودگی هوا، تلف شدن بهترین ساعات مردم در ‌راه بندان های طولانی و کسل‌کننده، رمق از جان و روح این شهر و مردم آن گرفته است.

حالا کار به جایی رسیده که گویی تهرانی‌ها تنها با خاطرات این شهر و هویت گذشتگان خود زندگی می‌کنند.

با این همه در چند سال اخیر، مد‌یریت شهرداری تهران سیاست‌ها و برنامه های ساختاری امیدوارکننده‌ای را با رویکرد بازگشت عناصر هویت ساز به پایتخت به کار گرفته است.

در چشم انداز بر نامه راهبردی شهرداری پایتخت نیز تهران، شهری با اصالت و هویت ایرانی اسلامی، روان، منسجم و پایدار با ساختاری مناسب برای سکونت و فعالیت دیده شده است.

نماد تهران کجاست؟

قدری دشوار است اگر بخواهیم یک موقعیت و یا یک بنا و سازه را برای شهری مثل تهران به عنوان تنها نماد این شهر کهن گزینش کنیم؛

میدان توپخانه، خیابان ولی عصر، برج طغرل، برج آزادی، برج میلاد و… همه و همه تبلوری از شکوه و جلوه‌ای از معماری قدیم و مدرن را پیش روی‌مان قرار می‌دهد. [تندیس‌های استوار؛ نمادهای ماندگار

شاید نماد‌های تهران قدیم امروز جای خود را به نشانه هایی از ایران مدرن داده است ؛ اگر چه با ذائقه و سلیقه و هنر ایرانی خیلی هم سازگاری نداشته باشد.

آشنایی با زیبایی‌های طبیعی شهر تهران

• آبشارها

دوقلو، کمرد، سنگان، پیچ ادران در اطراف تهران آبشارهای زیادی که آبشار دو قلواز زیباترین آنهاست که در ارتفاع دو هزار ۷۰۰متری ارتفاعات دربند و در زیر پناهگاهشیرپلا قرار دارد

آبشار کمرد درمنطقه ای به نام منوچهر آباد – بین جاده جاجرود و شهرک پردیس دردهکده ای کوچک به همین نام درقسمت شرقی اراکوه واقع است

آبشار سنگان: در انتهای جاده کن – سولقان در روستای سنگان است اوجشکوه این آبشار فروردین واردیبهشت است

آبشار پیچ ادران: از جمله آبشارهای فصلی دراطراف تهران است که ازذوب برف‌ها دربهار و تابستان پدید می‌آید و در ۱۵کیلومتری جاده کرج – چالوس واقع است

• چشمه‌ها

آبعلی هراز، ‌قلعه دختر، اعلا، تلخ آب، آب گرم لاریجان، چشمه شور، چشمه آباسک

چشمه آبعلی: دوغ و آب معدنی آبعلی را همه می‌شناسیم، خود چشمه هم دورنیست ودرشمال دهکده آبعلی در ۶۰کیلو متری شمال شرق تهران و در کنار بستر رودخانه مبارک آباداز زمین می جوشد

چشمه قلعه دختر: این چشمه در دو کیلومتری غرب جاده هراز در محل پل دختر بینگردنه امامزاده هاشم و پلور به فاصله ۵۰کیلومتری تهران واقع شده، وجه تسمیه چشمه بهقلعه ای است که به همین نام درکناران قرار دارد

چشمه شور: در ناحیه علی آبادو نزدیک دریاچه حوض سلطان است زمان استفاده مناسب ازان، ماههای آبان واذر واواخر زمستان تا اردیبهشت است

• دره‌های تفریحی تهران

دره کن سولقان (‌شمال شرقی تهران) هملون، وزباد ،‌کشار، آهنگرک، دو چناران،وارنگرود، کردان، واریان ارنگه ،‌اوشان فشم، دره چالوس و اوین

دره دو چناران: دره حصارک فرحزاد در شمال غربی فرحزاد قراردارد که دره ای طولانیبادیدگاههای متنوع، باغ ها ف چشمه ها و مسیری پرافت و خیز و مناسب برای راهپیماییاست که از مسیر می توان به امامزاده داوود رسید

دره هملون: دره کوچک و کمی صخره ای در ۳۰ کیلومتری جاده جاجرود بعد از روستایمیگون پس از پل آهنی، و دارای آب و هوای بسیار سرد درفصل بهار و اوایلتآبستان است

دره آهنگرک: ‌این دره در غرب آبادی میگون، ۵ کیلومتر بالاتر از بخش فشم حدفاصلحاجیه افتآب کوه و کوه آهنگرک با مزارع و درختان سرسبز وبسیار نزدیک به بخش میگوناز جمله محیط های مناسب برای گردش یک روزه است

دره وزباد در شمال گلابدره شمیران درمکانی سراشیبی زیردامنه های صخره ای قلهسه هزارو صد متری اسپیلت قرار دارد و دارای تعدادی چشمه کوچک است

• دریاچه‌ها

دریاچه تارو ممج، ولشت، سد امیرکبیر، لار و منظریه، سد لتیان، اوان وشورمست

دریاچه تارو ممج: این دو دریاچه میان دو رشته کوه قره داغ در شمال و کوه زرین درجنوب واقع شده اند.

و در مدخل کوه ودرارتفاع دو هزارو ۵۰۰متری قراردارند. این دریاچه برای تفریحات آبی از جمله شنا و قایقرانی مناسب است

دریاچه ولشت: در نزدیکی کوه علم کوه قرار دارد و به دلیل قرارگرفتن در یک گودالبزرگ از دید پنهان است از طریق جاده کرج چالوس، مرزن آباد، جاده اسفالته تاکلنو وچلاجورمی توان به دریاچه رسید

دریاچه لار ومنظریه: این دریاچه در ۸۴ کیلومتری تهران درجاده هراز قرار دارد ودارای هوای خنک و از دو راه میتوان به آن رسید:

جاده هراز، رودهن روستاهایوسکارهاردینه و گردنه سیاه پلاس و جاده هراز، پلور، جاده سد لار کمردشت

• رودخانه‌ها

جاجرود، ‌حبله رود فیروزکوه ، ‌طالقان رود، ‌شورو لار

• غارها: بورنیک (‌درجاده دماوند فیروزکوه نزدیک روستای هرانده)، بیوک آغا (مسیرجاده‌کن )‌، رود افشان، ‌گل‌زرد (‌در دشت‌لار)‌، یخ مراد (‌منطقه گچسر در منطقهآزادبر).

• دشت‌ها

جانستون، لار، پهنگ ،هویچ و مشاء دشت بی‌نظیر پهنک در شمال قله زرد یکی از دیدنیترین نقاطی است که می‌توان یک برنامه یک روزه از طریق بخش پلور در جاده هراز به آنرسید

دشت هویچ: این دشت یکی از مناطق زیبا و کوهستانی واقع در منطقه افجه لواسانات وازمناطق ییلاقی و زیبای استان هران است، این دشت برای گردش در فصول بهار، تآبستان وپاییز مناسب است

• مکان‌های تاریخی اطراف تهران

تپه‌گبری، برج‌های نقاره خانه و علاء الدین، مسجد جامع دماوند، آتشکده ری و تپهمیل، برج علاءالدین، قلعه‌های دختر، ایرج، امامه، رودخان ،‌الموت و قلابن

قلعه ایرج از بزرگترین قلعه های ایران به شمارمی‌آید که به شکل مستطیل و با خشتو گل ساخته شده ودر شمال شرقی ورامین، نزدیک دهکده جعفرآباد واقع است

• پارک‌های شهر تهران

پارک‌های ارم، جمشیدیه، بعثت ،‌الاچیق (‌بزرگراه ساوه کنار شهرکولیعصر)‌، ‌چیتگر، ساعی، لاله، ملت، شهر و شطرنج (در خیابان شهید ساری)‌

از جملهپارک‌هایی هستند که می‌توان با گردش و گشت و گذار در آن‌ها خاطرات خوشی را برایخانواده رقم زد

رود دره‌ها؛ آخر سربالایی‌های تهران

رود دره‌های تهران که در جنوب رشته کوه البرز در شمیرانات واقع شده‌اند پیش از این روستاهای متعددی را در خود جای داده بودند که امروز به شهر پیوسته‌اند.

دره‌های شمال تهران مثل دره فرحزاد که روستای مهم آن فرحزاد است؛ روستایی که هم‌اکنون به شهر بدل شده است.

دره درکه که روستاهای درکه و اوین در آن قرار دارند و دره دارآباد، در سمت شمال شرق، که قریه مهم آن دارآباد است و سرانجام دره مرکزی که شمیران در آن واقع است، ۸۴ روستا دارد که همگی گردشگاه مردم تهران در تابستان هستند.

پس‌قلعه و دربند و مجموعه سعد‌آباد نیز در انتهای این دره قرار دارند.

دارآباد

رودخانه دارآباد، شرقی‌ترین رودی است که از رشته کوه توچال وارد تهران می‌شود.

این دره که از لحاظ ساختار طبیعی از خصوصیات منحصر به فردی برخوردار است، در منتهی‌‌الیه شمال شرق تهران قرار دارد.

و در واقع آخرین دره مشرف به تهران از سمت شمال شرق به حساب می‌آید.

همچنین در مقایسه با سایر دره‌های مشرف به تهران مانند سنگون، درکه و دربند از مزایای کوهنوردی بیشتری برخوردار است.

این رودخانه از داخل روستای دارآباد عبور کرده و پس از بزرگراه ازگل در جنوب آن در کنار بزرگراه دارآباد (امام علی) به‌صورت سرپوشیده جریان می‌یابد.

دره دارآباد در روزهای پنجشنبه بیشتر مورد مراجعه عموم قرار می‌گیرد و روزهای جمعه نیز استفاده‌کنندگان از این دره بیشتر جوانان هستند.

مسیر کوهنوردی این روددره سال گذشته توسط شهرداری تهران بازسازی و مبلمان مناسبی در این مسیر نصب شد.

در این مسیر شما می‌توانید از آبشار غلاک، آبشار چال پونه، آبشار چال مگس، آبشار کبوترخوان و آبشار دم‌اسبی و چشمه‌های درازلش، آب حیات و چهون و… و باغچه خلیل هم دیدن کنید.

گلابدره

رودخانه گلابدره از ارتفاعات شمال تهران سرچشمه می‌گیرد و پس از پیوستن به رود دربند به سمت جنوب شهر حرکت می‌کند.

این رودخانه در شمال شرق تهران و در منطقه یک شهرداری قرار دارد.

در گذشته این محل پر از گل‌های خوشبو و درختان سیب گلاب خودرو بود که به همین دلیل آن را گلابدره می‌نامیدند.

همچنین گلابدره از جمله ییلاق‌های خوش آب و هوای شمال شرقی شهر تهران است.

‌این دره از سمت غرب با امامزاده قاسم(ع) و از شرق با دره دربند همسایه است.

در حال حاضر این دره یکی از نقاط دیدنی و تفریحی تهران به حساب می‌آید. شهروندان و مسافرانی که تعطیلات نوروز را برای پیاده‌روی در گلابدره انتخاب می‌کنند، می‌توانند از مرقد امامزاده قاسم(ع) هم دیدن کرده و این مقبره را زیارت کنند.

برای این کار می‌توانید ماشین‌های شخصی باغ شاطر یا امامزاده قاسم را سوار شوید.

اگر در این منطقه به دره وزباد برسید می‌توانید در آرامش این منطقه به استراحت بپردازید.

از اینجا نیز می‌توانید بعد از گذر از دره به اردوگاه کلکچال برسید که این امر شناخت خوب منطقه را می‌طلبد.

دربند

دربند از دهکده‌های قدیمی شمیران واقع در شمال باغ سعدآباد است.

محله دربند از مناطق خنک و گردشگری تهران است.

دربند در ارتفاع ۱۷۰۰متری از سطح دریا نقطه آغازین یکی از راه‌های اصلی صعود کوهنوردان به البرز مرکزی است.

کوره‌راهی که از دربند آغاز می‌شود به آبشار دوقلو و پناهگاه شیرپلا ختم می‌شود.

دره‌های اصلی رودخانه دربند عبارتند از: دره اوسون، دره آبشار، دره‌اما‌مزاده ابراهیم(ع)، دره کاک، آب شیردره و دره زون. رودخانه دربند پس از عبور از دره دربند و از کنار قهوه‌خانه‌ها و رستوران‌های حاشیه آن، از میدان سربند تا میدان دربندادامه دارد.

مشخصه میدان سر بند مجسمه کوهنوردی آن است و در ادامه به آبشار دو قلو و شیرپلامی‌رسیم.

از شیرپلا نیز می‌توان تا قله توچال کوهپیمایی کرد؛ راه باریک و مال رو است.

بعد از گذر از آبشار دوقلو به پناهگاه شیرپلا و آبشار زیبایش می‌رسید، پناهگاه بسیار مجهز و امکان شب‌مانی نیز فراهم است.

 

در اینجا کوهنوردان بسیاری را می‌بینید که بعد از استراحت در پناهگاه به سمت جانپناه امیری و قله‌توچال حرکت می‌کنند؛ شما هم می‌توانید یک بار تجربه کنید.

 

ولنجک

روددره ولنجک از دره جنوب تله کابین ولنجک یا همان توچال واقع در دامنه‌های جنوبی ارتفاعات البرز در شمال مرکزی شهر تهران سرچشمه گرفته و در محدوده داخل شهر از منطقه یک شهرداری تهران در شمالی‌ترین نقطه شهر، از بالا دست محله ولنجک شروع و تا بزرگراه چمران ادامه دارد.

دره ولنجک هرچند دره کم آبی است ولی وجود وسایل مکانیکی تله کابین، دسترسی تا اوج کوه‌ها را از آن امکانپذیر ساخته است.

جذابیت این مسیر کوهستانی عمدتاً به‌دلیل تله‌کابین توچال است.

از دیگر مزایای این دره کوهستانی، وجود هتل برای اقامت در کوهستان (ایستگاه هفتم) و ایستگاه‌های نسبتا مجهز کوهستانی در طول مسیر است.

می‌توانید با سوارشدن بر تله‌کابین در ایستگاه یک و دیدن مناظری چون دره‌های عمیق و سرسبز و همچنین قله‌های زیبای کلکچال و پیازچال، اسپیلت، کماچال و خط الرأس زیبای چین کلاغ به توچال، خود را در کمتر از یک ساعت به ایستگاه هفت در پیست اسکی توچال برسانید.

از اینجا تا قله توچال ۴۵ دقیقه زمان لازم است. از ایستگاه هفت نیز شما می‌توانید توسط جاده‌ تاریخی ناصری خود را به امامزاده داوود و شهرستانک برسانید.

درکه

این دره در شمال تهران واقع است. در ابتدای مسیر دره اوین- درکه روستای درکه قرار دارد که یکی از خوش آب و هواترین مناطق روستایی تهران است.

در «طل دره» اوین رودخانه‌ای پرآب جریان دارد که در بخشی از مسیر خود به‌صورت پلکانی در می‌آید که به «هفت‌حوض» معروف است و به‌صورت یک استخر طبیعی عمل می‌کند.

رودخانه درکه از کوه‌های شمال تهران و از ارتفاعات شاه‌نشین سرچشمه می‌گیرد.

این رودخانه پس از عبور از کنار زندان اوین، در میان دره‌ای کم‌عمق و عریض به موازات اتوبان چمران به سمت جنوب می‌رود.

بعد از گذر از هفت‌حوض و دره‌گورا مسیر سمت چپ به سمت جنگل کارا می‌رود.

ازجنگل شما می‌توانید به قله چین‌کلاغ و قله‌زیبای دوشاخ و سیاه سنگ‌ها صعود کنید.

بعد از گذر از بند گلارنگ آبشار زیبای جوزک، اذغال‌چال و بند سیاه کرک به پناهگاه پلنگ‌چال می‌رسید.

بعد از پناهگاه شما می‌توانید به سمت ایستگاه پنج تله‌کابین، هفت چشمه، یوردکاظم و… حرکت کنید که آمادگی و تجربه شما نسبت به منطقه را می‌طلبد.

دره اوین- درکه به‌علت قرار گرفتن در مسیر راه کوهنوردان، یکی از پررفت‌وآمدترین دره‌های شهر تهران است.

فرحزاد

این دره دارای طبیعت متنوع و زیبایی است که از مبدا کوهستان تا عمق بافت شهر به طول ۱۰کیلومتر نفوذ می‌کند.

در این مسیر طولانی گاه دره و رودخانه با فضاهای طبیعی دیگر مانند پارک جنگلی یا تپه‌های پارک پردیسان پیوند می‌خورد و گاه با محیط شهری تلفیق می‌شود.

رود- دره فرحزاد علاوه بر جاذبه‌های طبیعی، ارزش‌های تاریخی و فرهنگی هم دارد؛ چراکه از یک سو راه قدیمی و معروف امامزاده داوود(ع) از درون آن می‌گذرد و از سوی دیگر، امکان امتداد آن تا نماد میدان آزادی نیز وجود دارد.

رودخانه فرحزاد از کنار روستای فرحزاد و در ادامه مسیر از بزرگراه شهید همت تا بزرگراه رسالت در مجاورت پارک پردیسان جریان دارد و پس از بزرگراه رسالت به رودخانه کن می‌ریزد.

محله فرحزاد از سمت شرق به خیابان گلپاد و جاده قدیم امامزاده داوود(ع) و همچنین مرز بین شهرک‌های مسکونی و تپه‌های مشرف به منطقه فرحزاد می‌رسد.

خیابان‌های کوهسار و صحرا نیز تشکیل‌دهنده محدوده جنوبی فرحزاد هستند.در ایام عید اگر سری به این منطقه زدید، کافه‌ها و رستوران‌های آن را از دست ندهید.

کن

 

این دره در شمال شرقی تهران قرار دارد و رودخانه‌ای که از بلندی‌های شمال البرز سرچشمه می‌گیرد، در مسیر آن جریان دارد.

در طول دره‌ها قهوه‌خانه‌هایی وجود دارند که در روزهای هفته به‌ویژه در روزهای تعطیل تابستان از مسافران پذیرایی می‌کنند.

مسیل کن، طولانی‌ترین مسیل شهر تهران است.

این دره در شمال شرقی شهر تهران قرار دارد و رودخانه کن که از بلندی‌های شمال البرز سرچشمه می‌گیرد.

در مسیر آن جریان دارد. این رودخانه ۵ منطقه شهرداری تهران را دربرمی‌گیرد که شامل مناطق ۵، ۲۲، ۹، ۲۱ و ۱۸ می‌شود.

این رودخانه از قدیم آب شرب و همچنین آب مورد نیاز برای آبیاری باغ‌های میوه کن را تأمین می‌کرد و به این سبب همواره محل تفریح و گردشگاه شهروندان تهرانی بوده است.

رودکن، پرآب‌ترین رودی است که از تهران می‌گذرد. مسیر طولانی این رود به‌علت عظمت و مقیاس شهری و فرا شهری آن، بسیاری از شریان‌های شهری و فراشهری را قطع می‌کند.

در سال‌های دور اگر برای گردش به این منطقه می‌رفتید توت خوردن هم بخشی از ماجرا بود اما امروز دیگر اثری از توت در این ناحیه نیست و پیشنهاد ما باز هم سر زدن به رستوران‌ها و کافه‌های کن است.

تهران کوتاه‌ترین پایتخت دنیاست

بررسی‌های انجام شده در مورد چگونگی رشد هندسی پایتخت‌های جهان نشان می‌دهد ‌که تهران کمترین تعداد ساختمان‌های بلندمرتبه را داشته و در دسته بندی شهرها از نظر ارتفاع، کوتاه‌ترین پایتخت جهان محسوب می‌شود.

هرچند سیاست کلی مدیران اجرایی در حوزه شهرسازی و معماری توسعه عمودی شهر بوده و در سال‌های اخیر بلندمرتبه‌سازی‌ با جدیت پیگیری می‌شود‌.

اما صحبت‌های مسئولان و کارشناسان شهرسازی گویای آن است که ۹۸‌درصد ساختمان‌های تهران کوتاه بوده و تنها ۲‌درصد از آنها بلندتر از ۹ طبقه هستند.

موضوعی که نگرانی‌ کارشناسان را عمیق‌تر کرده و موجب بروز مشکلاتی در ابعاد و زوایای مختلف اجتماعی، اقتصادی و امنیتی می‌شود.

زیرا‌ کارشناسان شهرسازی بر این باورند که رشد افقی از مهم‌ترین موانع توسعه پایدار شهری بوده و از بعد امنیتی، زمینه را برای اغتشاشات و ناامنی‌های اجتماعی آماده می‌کند.

هر چند کارشناسان داخلی برآوردی از میزان خسارات در شهرهای دارای ساختمان‌های بلندمرتبه و کوتاه نداشته و به تحلیل‌های علمی اکتفا می‌کنند

اما برنامه‌ریزان شهری در جوامع توسعه یافته که دارای درصد بالایی از ساختمان‌های بلندمرتبه هستند آمار و ارقامی داده‌اند که گویای آن است شهرهایی که رشد افقی داشته و در ارتفاع توسعه پیدا نکرده‌اند در زمان بروز حوادث غیرمترقبه و ناامنی‌ها ۵ برابر بیشتر از شهرهای دیگر که در ارتفاع توسعه یافته‌اند آسیب می‌بینند.

البته این تمام ماجرا نبوده و توسعه کلانشهرها در سطح که تهران بارزترین نمونه آن به حساب می‌آید .

شبکه حمل‌ونقل طولانی تری را می‌طلبد که امروزه یکی از مهم‌ترین چالش‌های تهران نیز همین مسئله است و پایتخت از قبل رشد افقی، آسیب‌هایی جدی در این زمینه می‌بیند.

به‌گونه‌ای که کارشناسان چنین استدلال می‌آورند که اگر تهران به این صورت در سطح رشد نمی‌کرد شاید معضل حمل‌ونقل و ترافیک آن پیچیده نمی‌شد.

با این همه کوتاه بودن تهران ابعاد مختلفی دارد که به‌نظر می‌رسد شهر را در آینده نزدیک با مشکلات اساسی مواجه سازد.

بر خلاف تصور عامه که تهران را شهری با ساختمان‌های بلند مرتبه می‌دانند تهران شهری با ساختمان‌های کوتاه بوده و متوسط طبقات در آن به ۶/۱‌درصد متوسط پایتخت‌های جهان به‌لحاظ بلندمرتبه‌سازی می‌رسد .

که از دیدگاه کارشناسان شهرسازی رقم قابل توجهی نبوده و نشان می‌دهد که پایتخت در سطح شکل گرفته است.

با‌توجه به وضعیت ساختمان‌ها در پایتخت‌های دنیا می‌توان تهران را کوتاه‌ترین پایتخت جهان دانست.

که بیشترین درصد رشد آن در سطح بوده و زمانی که یک شهر در سطح رشد می‌کند هزینه‌های سربار خدمات رسانی هم افزایش می‌یابد، چرا که در رشد افقی شهر با توجه به پراکندگی تراکم نیاز به امکانات خدماتی زیادی وجود دارد .

و مسئولان مجبورند مبالغ بیشتری را نسبت به زمانی که شهر در ارتفاع توسعه می‌یابد برای ارائه خدمات هزینه کنند.

با توجه به محدودیت زمین و منابع ضرورت دارد بلندمرتبه‌سازی‌ صورت بگیرد، تا هم ارائه خدمات راحت‌تر شود و هم از بروز برخی مشکلات امنیتی جلوگیری شود .

موضوعی که در بررسی‌های کارشناسی صورت پیچیده تری به‌خود می‌گیرد.

تأمین امنیت در شهرهای کوتاه دشوار است

رشد افقی زمینه مساعدتری را برای بروز مسائل امنیتی و سیاسی فراهم می‌آورد و از این‌رو اغلب سیاستگذاران و برنامه‌ریزان شهری به سمت و سوی بلندمرتبه‌سازی‌ رفته و شهر را در ارتفاع توسعه می‌دهند.

و به موازات ارائه خدمات عادلانه، کنترل بیشتری برمحیط شهری دارند.

او در این رابطه مثالی می‌آورد و می‌گوید: در یک واحد مسکونی که ۵۰ واحد دارد و زمین کمتری نیز اشغال شده امکان خدمات رسانی در ابعاد وسیع وجود دارد و اساسا از نظر امنیتی نیز شرایط مطلوب تری فراهم است .

درحالی‌که در محدوده‌ای که واحدها در سطح شکل گرفته‌اند و پراکنده هستند امکان خدمات رسانی به آن صورت مطلوب که در ساختمان‌های بلند مرتبه‌وجود دارد، وجود ندارد و از نظر امنیتی نیز در مقایسه با واحدهای بلندمرتبه چندان قابل اعتماد نیست.

به‌گونه‌ای که در حال حاضر برنامه‌ریزان شهری راهبرد فشرده‌سازی‌ و افزایش تراکم و رشد عمودی هوشمندانه را در پیش گرفته‌اند و آن را یک راهکار اساسی برای توسعه پایدار و برقراری امنیت می‌دانند.

گسل‌ها، مانع بلندمرتبه‌سازی‌ در تهران

هر چند کارشناسان شهری برای توزیع مناسب فضاهای خدماتی و رفاهی پیشنهاد می‌کنند که شهر در ارتفاع توسعه یافته و گسترش کمتری در سطح داشته باشد.

اما مسئله مهمی که در این رابطه وجود دارد و به‌عنوان مانع محسوب می‌شود این است که تهران دارای گسل‌های متعددی در مناطق مختلف بوده و این موضوع باعث می‌شود ساخت ساختمان‌های بلند مرتبه و برج به آن صورتی که در سایرکلانشهرها صورت می‌گیرد در تهران با موانعی روبه‌رو باشد.

براساس صحبت‌های کارشناسان زلزله نگار، تهران یکی از ۴ منطقه زلزله خیز کشور بوده که طولانی‌ترین گسل در شمال آن به طول ۱۲۰ کیلومتر واقع شده و همین مسئله ایجاب می‌کند که شهر در سطح توسعه پیدا کند.

سعید سادات نیا، مدیر جامعه معماران ایران و نایب رئیس انجمن صنفی مهندسان مشاور در این ارتباط می‌گوید:

هر چند با رشد افقی شهر مخالفم و آن را برای توزیع عادلانه امکانات و خدمات مناسب نمی‌دانم اما معتقدم با توجه به زلزله خیز بودن تهران، بلند مرتبه‌سازی‌ عملا با مشکلات و موانعی همراه است.

و ما زمانی می‌توانیم اقدام به بلند مرتبه‌سازی‌ در پایتخت کنیم که تکنولوژی پیشرفته‌ای را هم در آن به کار گیریم همانند ژاپن که به‌رغم بروز زلزله‌های بالای ۷ ریشتر ساختمان‌های بلند مرتبه در آن تخریب نمی‌شود .

و البته در توسعه افقی وجود کوچه‌های باریک و تنگ خطرناک‌تر از ساختمان‌های بلند مرتبه بوده و آثار تخریبی بسیاری به‌دنبال دارد.

و نمی‌توان این سبک شهرسازی را در برابر زلزله مقاوم دانست؛ موضوعی که دیگر کارشناسان شهری نیز بر آن صحه گذاشته و معتقدند تهران به‌علت وجود گسل‌ها نتوانسته در ارتفاع رشد کند.

هر چند برخی این توجیه را رد کرده و علل دیگری را در این رابطه مطرح می‌کنند.

ولی آنچه واقعیت دارد این است که تهران نسبت به دیگر پایتخت‌ها، شهری کوتاه بوده وبرج و آسمانخراش ندارد.

تهران در پیچ‌وخم توسعه پایدار

تلفیق طبیعت و صنعت برای بسیاری از برنامه‌ریزان داخلی که توسعه صنعت‌ و شهر را در افزایش فشرده کارخانه‌ها و برج‌ها می‌دانند.

و متعاقب این باور خود طرح‌هایی را برای ساخت صنایع در اطراف شهر و داخل آن ارائه می‌دهند .

شاید دور از تصور باشد در حالی که در بسیاری از کشورهای توسعه‌یافته برای رسیدن به توسعه پایدار طبیعت را کنار صنعت حفظ کرده و به آن بسیار پرداخته‌اند.

به عنوان نمونه در برخی شهرهای آلمان صنایع و کارخانه‌ها داخل مزارع قرار گرفته و در این کشور طبیعت از قبل رشد صنعت آسیب‌ ندیده است؛ اصلی که در کلانشهرهای کشور به فراموشی سپرده شده و طبیعت فدای توسعه شهری و صنعت شده است.

گرچه توسعه پایدار که این روزها مسئولان اجرایی و برنامه‌ریزان شهری از آن سخن می‌گویند

جنبه‌های دیگری نیز داشته و مسئولان اجرایی در حوزه اقتصاد از سال‌ها قبل این موضوع را مطرح کرده‌اند.

اما نکته قابل تامل در مورد این مسئله این است که بی‌توجهی به جنبه اکولوژیک توسعه پایدار سایر عوامل را تحت تاثیر قرار داده و نتیجه این می‌شود که شهرها به صورت ساختمان‌های مکعبی شکل درآمده و به مرور تغییر چهره می‌دهند.

0 پاسخ

دیدگاه خود را ثبت کنید

تمایل دارید در گفتگوها شرکت کنید؟
در گفتگو ها شرکت کنید.

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *